Het was een hete julidag in 1967 toen de zeventienjarige Joni Eareckson Tada in de Chesapeake Bay dook en haar nek brak op de zanderige bodem. Ze kon niet weten dat haar verlamming, en Gods trouw daarin, voor miljoenen mensen een getuigenis zou worden. Dit jaar is het 59 jaar geleden dat het gebeurde. Het is ook vijftig jaar geleden dat haar autobiografie Joni verscheen. Het boek werd vijf miljoen keer verkocht, in 38 talen vertaald en door de filmmakers van Billy Graham verfilmd. Ook in ons land gingen vele tienduizenden exemplaren over de toonbank. Op dit moment ben ik in Los Angeles voor bestuursvergaderingen van Joni and Friends waar we de doelen uitzetten voor de komende 20 jaar in een snel veranderende wereld. Juist ook op het gebied voor zorg en respect voor mensen met een beperking.

Voor mij is Joni geen verre naam op een boekomslag. Ik ken haar als vriend en ik mag nu al twintig jaar als bestuurslid meewerken aan het werk dat haar naam draagt. Ik ken Joni bijna 45 jaar. Voor mij is ze een zeer inspirerend voorbeeld van iemand die zichzelf wegcijfert in dienst van God en de naaste.

Niet verbitterd
Het boek Joni blijft lezenswaardig, omdat het niet wegkijkt van de duisternis. Joni vertelt eerlijk over de maanden in het ziekenhuis, over woede en wanhoop, en over de vraag of leven nog zin had. Ze vertelt ook over vrienden die bleven komen, die met haar de Bijbel lazen en niet bang waren voor haar vragen. Zo begon een lange weg waarop ze leerde schilderen met een penseel tussen haar tanden en later schrijven, spreken en zingen. Ze trouwde met Ken en ze leeft al decennia met chronische pijn. Daar kwam ook nog kanker bij. Toch is ze niet verbitterd geraakt.

Ze zegt het zelf zo: “God laat toe wat Hij haat om te bereiken wat Hij liefheeft.” Dat is geen goedkoop antwoord op het lijden, en dat bedoelt ze ook niet. Het is de overtuiging van iemand die de prijs kent. In de jaren dat ik haar ken heb ik gezien hoe haar verlangen om jongeren en ouderen, niet alleen met hulpmiddelen of door Familie Retreats, te bereiken met de onvoorwaardelijke liefde van God.

Joni in Nederland
Ook in ons land heeft haar verhaal sporen achtergelaten. Ik mocht haar in 1985 uitnodigen voor de EO Jongerendag. Wie erbij was, weet nog hoe stil het werd in een zaal met 25.000 jongeren toen Joni sprak. Ze raakte de harten. Het raakt me elke keer dat iemand die al bijna zestig jaar in een rolstoel zit, jonge mensen leert wat het is om Christus te vertrouwen in een zwaar leven. Ze geeft geen kant-en-klaar antwoord op het lijden. Ze wijst naar Iemand die erin meegaat. Wat ze jongeren in die jaren meegaf, klinkt tot vandaag door in haar boodschap: liever in een rolstoel zitten en Jezus kennen dan op eigen benen staan zonder Hem. Dat is nogal een uitspraak, in een tijd waarin gebedsgenezing een onderwerp van discussie is.

Van één verhaal naar een wereldwijde beweging
In 1979 stichtte Joni de inmiddels wereldwijd bekende organisatie Joni and Friends. Het uitgangspunt is Lucas 14:21 en 23: ga snel naar buiten en breng de armen, kreupelen, blinden en lammen binnen, zodat mijn huis vol wordt. Dat is geen beleidstekst. Het is de opdracht om mensen met een beperking een plek te geven in het lichaam van Christus.

Wereldwijd leven 1,3 miljard mensen met een beperking, en Joni and Friends werkt in meer dan 30 landen op alle continenten. In Thailand gaf Wheels for the World onlangs de 250.000e rolstoel op maat aan voor een elfjarig meisje. Ik was erbij, wat een ontroerende ervaring. In Amerika worden gedoneerde rolstoelen gerestaureerd in gevangenissen en uitgedeeld in landen met weinig middelen. In Servië openden we deze zomer het nieuwste Joni’s House, een thuis voor kinderen en ouderen met een zware handicap en geven we hulp aan gezinnen waar men niet weet hoe met een handicap om te gaan en de overheid tekortschiet.

Ik was bij de opening van het Joni-huis in Servië en hoe bijzonder was het de blijdschap te zien van degenen die nieuwe hoop in de toekomst krijgen. Het trainingsmateriaal Beyond Suffering, over een bijbelse visie op lijden en beperking, is inmiddels in vele talen beschikbaar. In Brazilië worden lokale leiders toegerust om de boodschap zelf te delen, in hun eigen taal en cultuur. 

Achter elk getal zit een mens. Een kind krijgt een rolstoel. Een moeder hoort dat haar baby naar Gods beeld is gemaakt. Dat is Evangelie in woord en daad.

Wat Nederland ervan kan leren
Ik denk dat we in ons land veel kunnen overnemen van Joni and Friends. We praten snel over zorg, voorzieningen en regels, en die zijn belangrijk. Maar de vraag van Joni is dieper: hebben mensen met een beperking in onze kerken en ons leven echt een plek, of ontvangen we ze alleen vriendelijk?

Joni zegt het zelf zo: “Ons leven is niets waard, behalve dat de Heer Jezus ons kan gebruiken om zijn Evangelie de straten, stegen en wegen op te dragen, zodat meer mensen met een beperking in het koninkrijk van onze wonderbaarlijke Heiland komen.”