Dit was de volledige laatste boodschap van paus Franciscus aan de wereld

Verdieping 22 april 2025 6 minuten Redactie
paus
ANP / Ramon Mangold

Paus Franciscus overleed Tweede Paasdag op 88-jarige leeftijd. Een dag eerder sprak hij op het balkon van de Sint-Pieterbasiliek. Daar sprak de paus de bekende paaszegen uit. Zijn traditionele paasboodschap sprak hij niet meer zelf uit, een kardinaal deed dat voor hem. Maar het was wel zijn laatste boodschap aan de wereld en dat was een indrukwekkende. Lees hieronder zijn paasboodschap!

"Christus is verrezen, Halleluja! Dierbare broeders en zusters, zalig Pasen! Vandaag weerklinkt eindelijk opnieuw het gezang van de “Halleluja” in de Kerk. Het gaat van mond tot mond, van hart tot hart, en dat ontroert het volk van God over de hele wereld tot tranen van vreugde.

Vanuit het lege graf in Jeruzalem horen wij het onverwachte goede nieuws: Jezus, die gekruisigd werd, “is hier niet, Hij is opgestaan” (Lc 24,5). Jezus ligt niet meer in het graf, Hij leeft!

De liefde heeft gezegevierd over de haat, het licht over de duisternis en de waarheid over de leugen. Vergeving heeft overwonnen op wraak. Het kwaad is niet verdwenen uit de geschiedenis; het zal blijven tot het einde der tijden, maar het heeft niet langer het laatste woord. Het heeft geen macht meer over wie de genade van deze dag aanvaarden.

Zusters en broeders, vooral jullie die pijn en verdriet ervaren: jullie stille schreeuw is gehoord, jullie tranen zijn geteld; geen enkele is verloren gegaan! In het lijden en sterven van Jezus heeft God al het kwaad van deze wereld op zich genomen en het in zijn oneindige barmhartigheid overwonnen. Hij heeft de duivelse trots ontworteld die het menselijk hart vergiftigt en overal geweld en corruptie zaait. Het Lam van God heeft overwonnen! Daarom kunnen wij vandaag vol vreugde uitroepen: “Christus, mijn hoop, is verrezen!”

De verrijzenis van Jezus is werkelijk de grondslag van onze hoop. Want in het licht van dit gebeuren is hoop geen illusie meer. Dankzij Christus – gekruisigd en verrezen – stelt hoop niet teleur! Spes non confundit! (vgl. Rom 5,5). Die hoop is geen ontsnapping, maar een uitdaging; zij misleidt niet, maar geeft kracht.

Allen die hun hoop stellen op God, leggen hun zwakke handen in de sterke en machtige hand van Hem; zij laten zich oprichten en gaan op weg. Samen met de opgestane Jezus worden zij pelgrims van de hoop, getuigen van de overwinning van de liefde en van de ontwapende kracht van het Leven.

Christus is opgestaan! Die woorden omvatten de hele zin van ons bestaan. Wij zijn namelijk niet gemaakt voor de dood, maar om te leven. Pasen is het feest van het leven! God heeft ons geschapen voor het leven en Hij wil dat de menselijke familie weer opstaat! In zijn ogen is elk leven kostbaar! Het leven van een kind in de moederschoot, net als het leven van ouderen en zieken, die in steeds meer landen worden gezien als mensen die overbodig zijn.

Wat een grote dorst naar dood, naar vernietiging zien we elke dag in de vele conflicten die op verschillende plekken in de wereld woeden! Hoeveel geweld zien we, vaak zelfs binnen gezinnen, gericht tegen vrouwen en kinderen! Hoeveel minachting wordt er soms opgewekt jegens de kwetsbaren, de gemarginaliseerden en migranten!

Op deze dag wil ik dat wij allemaal opnieuw hoop vatten en ons vertrouwen in anderen hernieuwen, ook in hen die anders zijn dan wij, of uit verre landen komen met onbekende gebruiken, levenswijzen en ideeën! Want wij zijn allemaal kinderen van God!

Ik wil ook onze hoop vernieuwen dat vrede mogelijk is! Vanuit het Heilig Graf, de Kerk van de Verrijzenis, waar dit jaar Pasen op dezelfde dag wordt gevierd door katholieken en orthodoxen, moge het licht van de vrede uitstralen over het Heilig Land en de hele wereld. Ik betuig mijn nabijheid met het lijden van de christenen in Palestina en Israël, en met zowel het Israëlische volk als het Palestijnse volk. De groeiende sfeer van antisemitisme wereldwijd baart zorgen. Tegelijk denk ik aan het volk van Gaza, en in het bijzonder aan de christelijke gemeenschap daar, waar het verschrikkelijke conflict blijft leiden tot dood en verwoesting en een dramatische en betreurenswaardige humanitaire situatie veroorzaakt. Ik richt een oproep tot de strijdende partijen: roep een staakt-het-vuren uit, laat de gijzelaars vrij en help een uitgehongerd volk dat verlangt naar een vreedzame toekomst!

Laten we bidden voor de christelijke gemeenschappen in Libanon en Syrië, die momenteel een delicate overgangsperiode doormaken. Zij verlangen naar stabiliteit en participatie in het leven van hun respectieve landen. Ik roep de hele Kerk op om de christenen in het geliefde Midden-Oosten in haar gebeden en gedachten te houden.

Ik denk ook in het bijzonder aan het volk van Jemen, dat als gevolg van oorlog een van de ernstigste en langdurigste humanitaire crises ter wereld doormaakt, en ik nodig iedereen uit om oplossingen te zoeken via een constructieve dialoog.

Moge de opgestane Christus Oekraïne, dat verwoest is door oorlog, zijn paasgeschenk van vrede schenken, en alle betrokken partijen aanmoedigen om verder te werken aan een rechtvaardige en duurzame vrede.

Op deze feestelijke dag gedenken wij de Zuidelijke Kaukasus en bidden wij dat er spoedig een definitief vredesakkoord komt tussen Armenië en Azerbeidzjan, dat leidt tot de langverwachte verzoening in de regio.

Moge het licht van Pasen de inspanningen inspireren om harmonie te bevorderen op de westelijke Balkan en de politieke leiders ondersteunen in hun inspanningen om spanningen en crises te verminderen, en samen met hun partnerlanden in de regio gevaarlijke en ontwrichtende acties te verwerpen.

Moge de opgestane Christus, onze hoop, vrede en troost schenken aan de volkeren van Afrika die slachtoffer zijn van geweld en conflicten, in het bijzonder in de Democratische Republiek Congo, in Soedan en Zuid-Soedan. Moge Hij hen bijstaan die lijden onder de spanningen in de Sahel, de Hoorn van Afrika en het Grote Merengebied, evenals die christenen die op veel plaatsen hun geloof niet vrij kunnen belijden.

Er kan geen vrede zijn zonder godsdienstvrijheid, vrijheid van denken, vrijheid van meningsuiting en respect voor de opvattingen van anderen.

Evenmin is vrede mogelijk zonder echte ontwapening! De noodzaak dat elk volk voor zijn eigen verdediging zorgt, mag niet ontaarden in een nieuwe wapenwedloop. Het licht van Pasen spoort ons aan de muren af te breken die verdeling veroorzaken en grote politieke en economische gevolgen hebben. Het spoort ons aan om zorg te dragen voor elkaar, onze onderlinge solidariteit te versterken en te werken aan de integrale ontwikkeling van elke mens.

In deze tijd mogen we het volk van Myanmar niet vergeten, dat al jarenlang geteisterd wordt door gewapende conflicten, en dat met moed en geduld de nasleep verwerkt van de verwoestende aardbeving in Sagaing, die duizenden mensenlevens eiste en veel leed veroorzaakte onder de overlevenden, waaronder wezen en ouderen. We bidden voor de slachtoffers en hun dierbaren, en we danken van harte alle vrijwilligers die hulp bieden. De aankondiging van een staakt-het-vuren door verschillende partijen in het land is een teken van hoop voor heel Myanmar.

Ik roep alle mensen met politieke verantwoordelijkheid in onze wereld op om niet toe te geven aan de logica van angst, die alleen maar leidt tot isolement, maar om de beschikbare middelen in te zetten om de behoeftigen te helpen, de honger te bestrijden en initiatieven te steunen die ontwikkeling bevorderen. Dat zijn de “wapens” van de vrede: wapens die de toekomst opbouwen in plaats van dood te zaaien!

Moge het principe van menselijkheid altijd het kenmerk zijn van onze dagelijkse daden. In het aangezicht van de wreedheid van conflicten die weerloze burgers treffen en gericht zijn op scholen, ziekenhuizen en hulpverleners, mogen we nooit vergeten dat het geen doelwitten zijn die geraakt worden, maar mensen, elk met een ziel en menselijke waardigheid.

Moge Pasen in dit Jubeljaar ook een passende gelegenheid zijn voor de vrijlating van krijgsgevangenen en politieke gevangenen!

Dierbare broeders en zusters,

In het paasmysterie van de Heer streden dood en leven in een wonderbaarlijke strijd, maar de Heer leeft nu voor altijd. Hij vervult ons met de zekerheid dat ook wij geroepen zijn om deel te hebben aan het leven dat geen einde kent, wanneer het gedreun van wapens en het geluid van de dood niet meer zullen klinken. Laten wij ons aan Hem toevertrouwen, want Hij alleen maakt alle dingen nieuw.

Zalig Pasen aan iedereen!"

Praatmee

Beluister onze podcast

#392 Jeffrey & mr. Lineke Blijdorp over Tom de Wal, Onno Hoes en godsdienstvrijheid
Of beluister op:

Meerartikelen

JD Vance
Nieuws

JD Vance noemt abortusstrijd geestelijke keuze tussen God en heidendom

Tijdens de jaarlijkse March for Life in Washington heeft de Amerikaanse vicepresident JD Vance scherpe woorden gebruikt over het abortusdebat. Volgens hem gaat het niet alleen om politiek, maar om een fundamentele keuze. Het is een keuze tussen leven

Whitechapel
Nieuws

Vrees voor confrontaties met moslims: christelijke mars in Londen verplaatst

Een geplande christelijke mars met de naam Walk with Jesus mag eind januari niet doorgaan in de Londense wijk Whitechapel. De Metropolitan Police verbood het evenement op die locatie vanwege zorgen over mogelijke geweldsincidenten en ernstige verstor

Pakistan vlag
Nieuws

Christelijke verpleegkundigen in Pakistan vrijgesproken na jaren van angst en onderduiken

Twee christelijke verpleegkundigen in Pakistan zijn na meer dan vier jaar vrijgesproken van godslastering. Daarmee komt een einde aan een zaak die hun leven volledig ontwrichtte en hen dwong onder te duiken uit angst voor geweld, laat Kerk in Nood we

Ds. C. Harinck
Video

GerGem-predikant vertelt met welke uitspraak van Jezus calvinisten moeite hebben

'Komt in, gij gezegenden Mijns Vaders.' Veel calvinisten hebben moeite met deze woorden van de Heere Jezus. Dat stelde ds. C. Harinck, emerituspredikant binnen de Gereformeerde Gemeenten, onlangs in een preek. Volgens Harinck verloopt het eindoordeel

Peter Drost
Interview

Ds. Peter Drost keert terug uit Oostenrijk: “We leerden dat God ons niet nodig heeft”

Na zes jaren in Oostenrijk is ds. Peter Drost met zijn gezin teruggekeerd naar Nederland. In de zomer van 2024 verhuisde het gezin naar Wenen om vanuit daar het werk in Graz voort te zetten. “Dat was een grote verandering.” Inmiddels is duidelijk gew

André Flach
Video

Terugkijken: SGP-Kamerlid André Flach over recente politieke ontwikkelingen

De kans is groot dat het langverwachte regeerakkoord al deze week wordt gepresenteerd. Enkele weken later zou dan een nieuw kabinet kunnen aantreden, al moeten kandidaat-bewindspersonen eerst nog worden gescreend en bereid gevonden worden om hun taak

Ds. A. J. R. Treur
Nieuws

Ds. Treur aanvaardt beroep hervormde gemeente Aalsmeer

De hervormde gemeente Aalsmeer (wijk Dorp) krijgt een nieuwe predikant. Ds. A. J. R. Treur (foto) uit Bodegraven heeft het op hem uitgebrachte beroep aangenomen. Daarmee komt een einde aan de vacature in de wijkgemeente. Ds. Treur was de afgelopen ja

Zin op School
Persbericht

'Evert de Ezel' brengt het Paasverhaal dichtbij voor kinderen

Een vrolijk ezeltje dat kinderen meeneemt naar het hart van Pasen. Met Evert de Ezel verschijnt voor het eerst een deel uit de bekende Lost Sheep-serie in een Nederlandse mini editie. Het boekje is vertaald en uitgegeven door Zin op School en bedoeld

Meerartikelen

Licht in duisternis
Positief nieuws

Lichtheid in crisis: vreugde die blijft als alles wankelt

Ik kan me voorstellen dat mensen niet begrijpen waarom “vreugde” een waarde kan zijn van een humanitaire organisatie. We werken toch in gebieden die getroffen worden door een oorlog of ramp? We zien toch mensen in de meest verschrikkelijke omstandigh

Lineke Blijdorp
Podcast

Vrijheid van christenen onder druk? Advocaat waarschuwt voor gevaarlijk precedent

Is de vrijheid van godsdienst in Nederland nog vanzelfsprekend of schuift er ongemerkt iets? Die vraag staat centraal in het publieke debat dat is losgebarsten na het ingrijpen van de gemeente Tilburg bij een genezingsdienst van Frontrunners. De gebe

Kenneth Kühn
Interview

Kenneth dient Iraanse kerk: "Bid niet voor een nieuw regime, maar voor het Koninkrijk van God"

Terwijl Iran opnieuw wordt overspoeld door geweld en grootschalige repressie, klinkt vanuit de ondergrondse kerk een oproep die er haaks op staat. “Mijn diepste gebed is niet in de eerste plaats dat het regime valt”, zegt Kenneth Kühn. “Mijn gebed is

Doopdienst
Positief nieuws

Geestelijke doorbraak tijdens dakdekkersconferentie: tientallen direct gedoopt

Begin januari vond er een opvallende gebeurtenis plaats tijdens een grote vakbeurs voor dakdekkers in de Verenigde Staten. Aan het einde van de conferentie kwamen meer dan tweehonderd mannen en vrouwen tot geloof na een heldere verkondiging van het E

Esther van Willigen
Interview

Esther van Willigen wil misbruik bespreekbaar maken in de kerk: “Het gebeurt ook hier”

Jarenlang droeg Esther van Willigen een werkelijkheid met zich mee die zij zelf niet volledig kon plaatsen. Angst, schaamte en lichamelijke klachten bepaalden haar leven, zonder dat zij wist waar die vandaan kwamen. Pas veel later ontdekte zij dat wa

Carianne Ros
Preekverslag

Carianne Ros confronteert christenen: “Waar bouw jij eigenlijk je zekerheid op?”

Er zijn onderwerpen die we liever een beetje ontwijken in ons geloofsleven. Dingen waar we het niet zo graag over hebben, omdat ze te dichtbij komen. Onze tijd misschien, onze agenda, onze gezondheid. Maar voor veel van ons is er één terrein waar het

Politiehond
Nieuws

Inzet politiehonden bij arrestatie Tom de Wal roept vraagtekens op

De inzet van politiehonden bij het beëindigen van een religieuze bijeenkomst in Tilburg roept scherpe juridische vragen op. Niet zozeer over de bevoegdheid van de politie om geweldsmiddelen in te zetten, maar over de noodzaak en proportionaliteit daa

Bram Beute
Column

De kerk ligt mij niet zo (en daarom bid ik voor eenheid)

De kerk ligt mij niet zo. Dat is misschien gek om te zeggen voor een dominee, maar het is wel waar. Het gaat in de kerk over wat mij het meest dierbaar is, over mijn life-line, over mijn hoop, over Gods liefde in Jezus Christus. Dat is prachtig en in

Iran
Nieuws

Christenen Iran extra kwetsbaar tijdens rellen en protesten

De recente escalatie van rellen en protesten in Iran, de meest significante sinds de Islamitische Revolutie van 1979, heeft de christelijke gemeenschap in het land in verhoogde staat van paraatheid gebracht. Dat stelt International Christian Concern.

Formatie
Nieuws

Protestants Nederland doet oproep aan politieke leiders bij formatie

De vereniging Protestants Nederland heeft een dringend appel gedaan op politieke leiders die betrokken zijn bij de vorming van een nieuw kabinet. In een brief aan informateur Letschert en de partijleiders van VVD, D66 en CDA vraagt de organisatie aan

India
Nieuws

Huizen van christenen in India verwoest nadat ze weigeren geloof af te zweren

In het dorp Midapalli in de Indiase staat Maharashtra zijn de huizen van vier christelijke gezinnen verwoest. Dit gebeurde nadat zij weigerden hun geloof af te zweren, zo meldt Christian Solidarity Worldwide (CSW). De organisatie roept de autoriteite

Groot Nieuws Radio
Nieuws

Groot Nieuws Radio naar finale RadioRing met twee nominaties

Groot Nieuws Radio heeft de finale van de RadioRing bereikt. De christelijke zender is dit jaar twee keer genomineerd. Presentator Jorieke Eijlers behoort tot de vijf kanshebbers voor Beste Presentator. Het programma De Nieuwe Morgen staat in de top