Dit was de volledige laatste boodschap van paus Franciscus aan de wereld

Verdieping 22 april 2025 6 minuten Redactie
paus
ANP / Ramon Mangold

Paus Franciscus overleed Tweede Paasdag op 88-jarige leeftijd. Een dag eerder sprak hij op het balkon van de Sint-Pieterbasiliek. Daar sprak de paus de bekende paaszegen uit. Zijn traditionele paasboodschap sprak hij niet meer zelf uit, een kardinaal deed dat voor hem. Maar het was wel zijn laatste boodschap aan de wereld en dat was een indrukwekkende. Lees hieronder zijn paasboodschap!

"Christus is verrezen, Halleluja! Dierbare broeders en zusters, zalig Pasen! Vandaag weerklinkt eindelijk opnieuw het gezang van de “Halleluja” in de Kerk. Het gaat van mond tot mond, van hart tot hart, en dat ontroert het volk van God over de hele wereld tot tranen van vreugde.

Vanuit het lege graf in Jeruzalem horen wij het onverwachte goede nieuws: Jezus, die gekruisigd werd, “is hier niet, Hij is opgestaan” (Lc 24,5). Jezus ligt niet meer in het graf, Hij leeft!

De liefde heeft gezegevierd over de haat, het licht over de duisternis en de waarheid over de leugen. Vergeving heeft overwonnen op wraak. Het kwaad is niet verdwenen uit de geschiedenis; het zal blijven tot het einde der tijden, maar het heeft niet langer het laatste woord. Het heeft geen macht meer over wie de genade van deze dag aanvaarden.

Zusters en broeders, vooral jullie die pijn en verdriet ervaren: jullie stille schreeuw is gehoord, jullie tranen zijn geteld; geen enkele is verloren gegaan! In het lijden en sterven van Jezus heeft God al het kwaad van deze wereld op zich genomen en het in zijn oneindige barmhartigheid overwonnen. Hij heeft de duivelse trots ontworteld die het menselijk hart vergiftigt en overal geweld en corruptie zaait. Het Lam van God heeft overwonnen! Daarom kunnen wij vandaag vol vreugde uitroepen: “Christus, mijn hoop, is verrezen!”

De verrijzenis van Jezus is werkelijk de grondslag van onze hoop. Want in het licht van dit gebeuren is hoop geen illusie meer. Dankzij Christus – gekruisigd en verrezen – stelt hoop niet teleur! Spes non confundit! (vgl. Rom 5,5). Die hoop is geen ontsnapping, maar een uitdaging; zij misleidt niet, maar geeft kracht.

Allen die hun hoop stellen op God, leggen hun zwakke handen in de sterke en machtige hand van Hem; zij laten zich oprichten en gaan op weg. Samen met de opgestane Jezus worden zij pelgrims van de hoop, getuigen van de overwinning van de liefde en van de ontwapende kracht van het Leven.

Christus is opgestaan! Die woorden omvatten de hele zin van ons bestaan. Wij zijn namelijk niet gemaakt voor de dood, maar om te leven. Pasen is het feest van het leven! God heeft ons geschapen voor het leven en Hij wil dat de menselijke familie weer opstaat! In zijn ogen is elk leven kostbaar! Het leven van een kind in de moederschoot, net als het leven van ouderen en zieken, die in steeds meer landen worden gezien als mensen die overbodig zijn.

Wat een grote dorst naar dood, naar vernietiging zien we elke dag in de vele conflicten die op verschillende plekken in de wereld woeden! Hoeveel geweld zien we, vaak zelfs binnen gezinnen, gericht tegen vrouwen en kinderen! Hoeveel minachting wordt er soms opgewekt jegens de kwetsbaren, de gemarginaliseerden en migranten!

Op deze dag wil ik dat wij allemaal opnieuw hoop vatten en ons vertrouwen in anderen hernieuwen, ook in hen die anders zijn dan wij, of uit verre landen komen met onbekende gebruiken, levenswijzen en ideeën! Want wij zijn allemaal kinderen van God!

Ik wil ook onze hoop vernieuwen dat vrede mogelijk is! Vanuit het Heilig Graf, de Kerk van de Verrijzenis, waar dit jaar Pasen op dezelfde dag wordt gevierd door katholieken en orthodoxen, moge het licht van de vrede uitstralen over het Heilig Land en de hele wereld. Ik betuig mijn nabijheid met het lijden van de christenen in Palestina en Israël, en met zowel het Israëlische volk als het Palestijnse volk. De groeiende sfeer van antisemitisme wereldwijd baart zorgen. Tegelijk denk ik aan het volk van Gaza, en in het bijzonder aan de christelijke gemeenschap daar, waar het verschrikkelijke conflict blijft leiden tot dood en verwoesting en een dramatische en betreurenswaardige humanitaire situatie veroorzaakt. Ik richt een oproep tot de strijdende partijen: roep een staakt-het-vuren uit, laat de gijzelaars vrij en help een uitgehongerd volk dat verlangt naar een vreedzame toekomst!

Laten we bidden voor de christelijke gemeenschappen in Libanon en Syrië, die momenteel een delicate overgangsperiode doormaken. Zij verlangen naar stabiliteit en participatie in het leven van hun respectieve landen. Ik roep de hele Kerk op om de christenen in het geliefde Midden-Oosten in haar gebeden en gedachten te houden.

Ik denk ook in het bijzonder aan het volk van Jemen, dat als gevolg van oorlog een van de ernstigste en langdurigste humanitaire crises ter wereld doormaakt, en ik nodig iedereen uit om oplossingen te zoeken via een constructieve dialoog.

Moge de opgestane Christus Oekraïne, dat verwoest is door oorlog, zijn paasgeschenk van vrede schenken, en alle betrokken partijen aanmoedigen om verder te werken aan een rechtvaardige en duurzame vrede.

Op deze feestelijke dag gedenken wij de Zuidelijke Kaukasus en bidden wij dat er spoedig een definitief vredesakkoord komt tussen Armenië en Azerbeidzjan, dat leidt tot de langverwachte verzoening in de regio.

Moge het licht van Pasen de inspanningen inspireren om harmonie te bevorderen op de westelijke Balkan en de politieke leiders ondersteunen in hun inspanningen om spanningen en crises te verminderen, en samen met hun partnerlanden in de regio gevaarlijke en ontwrichtende acties te verwerpen.

Moge de opgestane Christus, onze hoop, vrede en troost schenken aan de volkeren van Afrika die slachtoffer zijn van geweld en conflicten, in het bijzonder in de Democratische Republiek Congo, in Soedan en Zuid-Soedan. Moge Hij hen bijstaan die lijden onder de spanningen in de Sahel, de Hoorn van Afrika en het Grote Merengebied, evenals die christenen die op veel plaatsen hun geloof niet vrij kunnen belijden.

Er kan geen vrede zijn zonder godsdienstvrijheid, vrijheid van denken, vrijheid van meningsuiting en respect voor de opvattingen van anderen.

Evenmin is vrede mogelijk zonder echte ontwapening! De noodzaak dat elk volk voor zijn eigen verdediging zorgt, mag niet ontaarden in een nieuwe wapenwedloop. Het licht van Pasen spoort ons aan de muren af te breken die verdeling veroorzaken en grote politieke en economische gevolgen hebben. Het spoort ons aan om zorg te dragen voor elkaar, onze onderlinge solidariteit te versterken en te werken aan de integrale ontwikkeling van elke mens.

In deze tijd mogen we het volk van Myanmar niet vergeten, dat al jarenlang geteisterd wordt door gewapende conflicten, en dat met moed en geduld de nasleep verwerkt van de verwoestende aardbeving in Sagaing, die duizenden mensenlevens eiste en veel leed veroorzaakte onder de overlevenden, waaronder wezen en ouderen. We bidden voor de slachtoffers en hun dierbaren, en we danken van harte alle vrijwilligers die hulp bieden. De aankondiging van een staakt-het-vuren door verschillende partijen in het land is een teken van hoop voor heel Myanmar.

Ik roep alle mensen met politieke verantwoordelijkheid in onze wereld op om niet toe te geven aan de logica van angst, die alleen maar leidt tot isolement, maar om de beschikbare middelen in te zetten om de behoeftigen te helpen, de honger te bestrijden en initiatieven te steunen die ontwikkeling bevorderen. Dat zijn de “wapens” van de vrede: wapens die de toekomst opbouwen in plaats van dood te zaaien!

Moge het principe van menselijkheid altijd het kenmerk zijn van onze dagelijkse daden. In het aangezicht van de wreedheid van conflicten die weerloze burgers treffen en gericht zijn op scholen, ziekenhuizen en hulpverleners, mogen we nooit vergeten dat het geen doelwitten zijn die geraakt worden, maar mensen, elk met een ziel en menselijke waardigheid.

Moge Pasen in dit Jubeljaar ook een passende gelegenheid zijn voor de vrijlating van krijgsgevangenen en politieke gevangenen!

Dierbare broeders en zusters,

In het paasmysterie van de Heer streden dood en leven in een wonderbaarlijke strijd, maar de Heer leeft nu voor altijd. Hij vervult ons met de zekerheid dat ook wij geroepen zijn om deel te hebben aan het leven dat geen einde kent, wanneer het gedreun van wapens en het geluid van de dood niet meer zullen klinken. Laten wij ons aan Hem toevertrouwen, want Hij alleen maakt alle dingen nieuw.

Zalig Pasen aan iedereen!"

Praatmee

Beluister onze podcast

#397 Patrick, Jeffrey & Bart Bolhuis over De Linkse Kerk: is links stemmen Bijbelser dan rechts?
Of beluister op:

Meerartikelen

Bijbel
Persbericht

Ranglijst Onbereikten 2026: Aantal mensen zonder toegang tot evangelie groeit fors met 200 miljoen

Voor de zesde keer heeft GlobalRize de ‘Ranglijst Onbereikten’ gepubliceerd. De resultaten van 2026 schetsen een indringend beeld: ondanks een lichte procentuele groei van het christendom in bepaalde regio's, neemt het absolute aantal onbereikten wer

Bobby Gruenewald
Nieuws

YouVersion waarschuwt voor gebruik van AI bij vragen over de Bijbel

De oprichter van de populaire Bijbelapp YouVersion waarschuwt voor het gebruik van kunstmatige intelligentie bij geloofsvragen. Volgens Bobby Gruenewald (foto) is de technologie nog niet betrouwbaar genoeg om antwoorden te geven over de Bijbel, meldt

Cuba vlag
Nieuws

Pastor opgepakt na delen van Bijbelvideo in Cuba

Een voorganger in Cuba is opgepakt nadat hij een Bijbelvideo op internet had geplaatst. Het gaat om pastor Rolando Pérez Lora uit de regio Matanzas. Hij zegt dat de autoriteiten hem al jaren onder druk zetten vanwege zijn geloof en bediening, meldt C

Britse Hogerhuis
Nieuws

Britse Hogerhuis verwerpt voorstellen rond abortuswet: christenen teleurgesteld

Christelijke en pro-life organisaties reageren teleurgesteld op een besluit van het Britse Hogerhuis. Leden stemden tegen voorstellen die wijzigingen in de abortuswet hadden moeten terugdraaien. Het gaat om een bepaling in een nieuwe wet die strafrec

Oude Kerk Ede
Nieuws

Verdachte brandstichtingen bij Edese kerken blijft langer vast

De 27-jarige man die wordt verdacht van brandstichtingen bij drie kerken in Ede blijft voorlopig in hechtenis. Het Openbaar Ministerie heeft zijn voorarrest met negentig dagen verlengd. De verlenging ging op 13 maart in, terwijl het onderzoek naar de

John Kluge
Nieuws

Amerikaanse docent krijgt schadevergoeding na conflict over geloof

Een voormalige docent uit de Amerikaanse staat Indiana heeft een grote schadevergoeding gekregen na een conflict over zijn christelijke overtuiging. De school waar muziekdocent John Kluge werkte moet hem 650.000 dollar (566.420 euro) betalen. Hij wei

Iran-VS
Nieuws

Kerk dankt God: Iraanse christen vrij na maanden in detentie

Een Iraanse christen die zich tot het geloof bekeerde, is na negen maanden vrijgelaten uit vreemdelingendetentie in de Verenigde Staten. Reza zat in totaal 267 dagen vast. Zijn vrijlating zorgt volgens Christianity Today voor blijdschap in zijn kerk

Zwolle
Persbericht

Interkerkelijke evangelisatiedag ‘Take The City’ in Zwolle

Christenen uit verschillende kerken en delen van Nederland komen op zaterdag 28 maart samen in Zwolle voor Take The City Zwolle, een interkerkelijke dag van aanbidding, toerusting en evangelisatie. Het initiatief wordt georganiseerd door Evangelist N

Meerartikelen

SGP
Nieuws

SGP groeit en breekt door in vijf nieuwe gemeenten

De SGP heeft bij de gemeenteraadsverkiezingen fors gewonnen. De partij, die in 68 gemeenten meedeed, behaalde in totaal circa 30 zetels winst in 27 gemeenten. Naast winst in traditionele bolwerken, zoals Putten, Urk en Reimerswaal, is er vooral aanda

Bryce Crawford
Getuigenis

Jonge christen ziet groeiende honger naar geloof: “Alleen Jezus vervult echt”

Steeds meer jonge Amerikanen keren terug naar het christelijk geloof. Dat zegt de 22-jarige christelijke influencer Bryce Crawford tegenover FOX News. Volgens hem zijn jongeren moe van oppervlakkigheid en zoeken zij naar een echt betekenisvol leven.

Opperrabbijn
Interview

Opperrabbijn openhartig over groeiend antisemitisme en hypocrisie in de samenleving

Steeds meer Joodse Nederlanders vragen zich af of er voor hen nog toekomst is in Nederland. De recente golf van antisemitisme zorgt voor grote zorgen binnen de Joodse gemeenschap. Opperrabbijn Binyomin Jacobs spreekt daar openhartig over in een inter

René Millenaar
Nieuws

Evangelische gemeenten in Brabant en Limburg bouwen aan nieuw netwerk

Een aantal evangelische gemeenten in Brabant en Limburg werkt aan een nieuw netwerk om elkaar te versterken en te investeren in leiderschap en gemeenteontwikkeling. Initiatiefnemer is René Millenaar (foto), die al jarenlang betrokken is bij het gemee

Kees Postma
Column

Wat doen we bij kerkverlating: afwachten of werken aan wederopstanding?

Kerksluitingen zijn in Nederland geen uitzondering meer. In dorpen en steden verdwijnen kerkgebouwen of krijgen ze een nieuwe bestemming. Vaak klinkt de verzuchting dat het nu wachten is op een wonder. Maar is dat werkelijk de weg die de kerk moet ga

Hadja Lahbib
Nieuws

EU financierde organisatie achter abortusinitiatief: SGP stelt vragen

De Europese Commissie heeft financiële steun verleend aan de organisatie achter het omstreden burgerinitiatief My Voice, My Choice. Dat blijkt uit antwoorden van Eurocommissaris Hadja Lahbib (foto) op vragen van SGP-Europarlementariër Bert-Jan Ruisse

Chris Stoffer
Opinie

De maat is vol: grijp in tegen Iraanse dreiging in Nederland

Iran is verwikkeld in een oorlog die de hele regio ontwricht. VS en Israël voeren oorlog tegen een radicaalislamitisch regime dat zijn bevolking hardhandig onderdrukt, een kernwapen nastreeft en volhardt in het steunen van terreurorganisaties als Hez

Duitsland kerk
Nieuws

Aantal kerkleden in Duitsland blijft dalen

Het aantal christenen in Duitsland is in 2025 opnieuw gedaald. Dat blijkt uit nieuwe cijfers van de Evangelische Kerk in Duitsland (EKD). Eind 2025 waren ongeveer 17,4 miljoen mensen lid van een protestantse kerk. Dat is een daling van ruim drie proc

Schots parlement
Nieuws

Schotse christenen dankbaar: parlement verwerpt wet voor hulp bij zelfdoding

Het Schotse parlement heeft een voorstel voor hulp bij zelfdoding verworpen. Na een lang en emotioneel debat stemden 69 parlementsleden tegen en 57 voor. Eén lid onthield zich van stemming. Het wetsvoorstel was ingediend door politicus Liam McArthur.

Nigeria jihadisten
Nieuws

Predikant gedood en tientallen christenen ontvoerd in Nigeria

In de Nigeriaanse staat Kaduna is opnieuw een christelijke gemeenschap aangevallen. Daarbij werd een predikant gedood en zijn tientallen gelovigen ontvoerd. De aanval vond eind februari plaats in het dorp Dorowa, in het district Sanga. Volgens lokale

Ds. G. J. Baan
Video

Dit is wat GerGem-predikant G. J. Baan verbaast als hij op de Veluwe komt

Ds. G. J. Baan, predikant van de gereformeerde gemeente te Rotterdam-Zuidwijk, komt regelmatig op de Veluwe. De predikant verbaast zich dan over iets wat hij vaak tegenkomt wanneer hij een bezoekje brengt aan het onder Nederlanders populaire gebied.

Prestonwood Baptist Church
Nieuws

Onrust tijdens kerkdienst in Texas na verstoring door bezoeker

Een kerkdienst in een grote gemeente in de Amerikaanse staat Texas is afgelopen zondag verstoord. Een man begon luid te roepen tijdens de preek. Beveiligers hebben hem uiteindelijk uit de zaal verwijderd. Het incident vond volgens de Christian Post p