Dit was de volledige laatste boodschap van paus Franciscus aan de wereld

Verdieping 22 april 2025 6 minuten Redactie
paus
ANP / Ramon Mangold

Paus Franciscus overleed Tweede Paasdag op 88-jarige leeftijd. Een dag eerder sprak hij op het balkon van de Sint-Pieterbasiliek. Daar sprak de paus de bekende paaszegen uit. Zijn traditionele paasboodschap sprak hij niet meer zelf uit, een kardinaal deed dat voor hem. Maar het was wel zijn laatste boodschap aan de wereld en dat was een indrukwekkende. Lees hieronder zijn paasboodschap!

"Christus is verrezen, Halleluja! Dierbare broeders en zusters, zalig Pasen! Vandaag weerklinkt eindelijk opnieuw het gezang van de “Halleluja” in de Kerk. Het gaat van mond tot mond, van hart tot hart, en dat ontroert het volk van God over de hele wereld tot tranen van vreugde.

Vanuit het lege graf in Jeruzalem horen wij het onverwachte goede nieuws: Jezus, die gekruisigd werd, “is hier niet, Hij is opgestaan” (Lc 24,5). Jezus ligt niet meer in het graf, Hij leeft!

De liefde heeft gezegevierd over de haat, het licht over de duisternis en de waarheid over de leugen. Vergeving heeft overwonnen op wraak. Het kwaad is niet verdwenen uit de geschiedenis; het zal blijven tot het einde der tijden, maar het heeft niet langer het laatste woord. Het heeft geen macht meer over wie de genade van deze dag aanvaarden.

Zusters en broeders, vooral jullie die pijn en verdriet ervaren: jullie stille schreeuw is gehoord, jullie tranen zijn geteld; geen enkele is verloren gegaan! In het lijden en sterven van Jezus heeft God al het kwaad van deze wereld op zich genomen en het in zijn oneindige barmhartigheid overwonnen. Hij heeft de duivelse trots ontworteld die het menselijk hart vergiftigt en overal geweld en corruptie zaait. Het Lam van God heeft overwonnen! Daarom kunnen wij vandaag vol vreugde uitroepen: “Christus, mijn hoop, is verrezen!”

De verrijzenis van Jezus is werkelijk de grondslag van onze hoop. Want in het licht van dit gebeuren is hoop geen illusie meer. Dankzij Christus – gekruisigd en verrezen – stelt hoop niet teleur! Spes non confundit! (vgl. Rom 5,5). Die hoop is geen ontsnapping, maar een uitdaging; zij misleidt niet, maar geeft kracht.

Allen die hun hoop stellen op God, leggen hun zwakke handen in de sterke en machtige hand van Hem; zij laten zich oprichten en gaan op weg. Samen met de opgestane Jezus worden zij pelgrims van de hoop, getuigen van de overwinning van de liefde en van de ontwapende kracht van het Leven.

Christus is opgestaan! Die woorden omvatten de hele zin van ons bestaan. Wij zijn namelijk niet gemaakt voor de dood, maar om te leven. Pasen is het feest van het leven! God heeft ons geschapen voor het leven en Hij wil dat de menselijke familie weer opstaat! In zijn ogen is elk leven kostbaar! Het leven van een kind in de moederschoot, net als het leven van ouderen en zieken, die in steeds meer landen worden gezien als mensen die overbodig zijn.

Wat een grote dorst naar dood, naar vernietiging zien we elke dag in de vele conflicten die op verschillende plekken in de wereld woeden! Hoeveel geweld zien we, vaak zelfs binnen gezinnen, gericht tegen vrouwen en kinderen! Hoeveel minachting wordt er soms opgewekt jegens de kwetsbaren, de gemarginaliseerden en migranten!

Op deze dag wil ik dat wij allemaal opnieuw hoop vatten en ons vertrouwen in anderen hernieuwen, ook in hen die anders zijn dan wij, of uit verre landen komen met onbekende gebruiken, levenswijzen en ideeën! Want wij zijn allemaal kinderen van God!

Ik wil ook onze hoop vernieuwen dat vrede mogelijk is! Vanuit het Heilig Graf, de Kerk van de Verrijzenis, waar dit jaar Pasen op dezelfde dag wordt gevierd door katholieken en orthodoxen, moge het licht van de vrede uitstralen over het Heilig Land en de hele wereld. Ik betuig mijn nabijheid met het lijden van de christenen in Palestina en Israël, en met zowel het Israëlische volk als het Palestijnse volk. De groeiende sfeer van antisemitisme wereldwijd baart zorgen. Tegelijk denk ik aan het volk van Gaza, en in het bijzonder aan de christelijke gemeenschap daar, waar het verschrikkelijke conflict blijft leiden tot dood en verwoesting en een dramatische en betreurenswaardige humanitaire situatie veroorzaakt. Ik richt een oproep tot de strijdende partijen: roep een staakt-het-vuren uit, laat de gijzelaars vrij en help een uitgehongerd volk dat verlangt naar een vreedzame toekomst!

Laten we bidden voor de christelijke gemeenschappen in Libanon en Syrië, die momenteel een delicate overgangsperiode doormaken. Zij verlangen naar stabiliteit en participatie in het leven van hun respectieve landen. Ik roep de hele Kerk op om de christenen in het geliefde Midden-Oosten in haar gebeden en gedachten te houden.

Ik denk ook in het bijzonder aan het volk van Jemen, dat als gevolg van oorlog een van de ernstigste en langdurigste humanitaire crises ter wereld doormaakt, en ik nodig iedereen uit om oplossingen te zoeken via een constructieve dialoog.

Moge de opgestane Christus Oekraïne, dat verwoest is door oorlog, zijn paasgeschenk van vrede schenken, en alle betrokken partijen aanmoedigen om verder te werken aan een rechtvaardige en duurzame vrede.

Op deze feestelijke dag gedenken wij de Zuidelijke Kaukasus en bidden wij dat er spoedig een definitief vredesakkoord komt tussen Armenië en Azerbeidzjan, dat leidt tot de langverwachte verzoening in de regio.

Moge het licht van Pasen de inspanningen inspireren om harmonie te bevorderen op de westelijke Balkan en de politieke leiders ondersteunen in hun inspanningen om spanningen en crises te verminderen, en samen met hun partnerlanden in de regio gevaarlijke en ontwrichtende acties te verwerpen.

Moge de opgestane Christus, onze hoop, vrede en troost schenken aan de volkeren van Afrika die slachtoffer zijn van geweld en conflicten, in het bijzonder in de Democratische Republiek Congo, in Soedan en Zuid-Soedan. Moge Hij hen bijstaan die lijden onder de spanningen in de Sahel, de Hoorn van Afrika en het Grote Merengebied, evenals die christenen die op veel plaatsen hun geloof niet vrij kunnen belijden.

Er kan geen vrede zijn zonder godsdienstvrijheid, vrijheid van denken, vrijheid van meningsuiting en respect voor de opvattingen van anderen.

Evenmin is vrede mogelijk zonder echte ontwapening! De noodzaak dat elk volk voor zijn eigen verdediging zorgt, mag niet ontaarden in een nieuwe wapenwedloop. Het licht van Pasen spoort ons aan de muren af te breken die verdeling veroorzaken en grote politieke en economische gevolgen hebben. Het spoort ons aan om zorg te dragen voor elkaar, onze onderlinge solidariteit te versterken en te werken aan de integrale ontwikkeling van elke mens.

In deze tijd mogen we het volk van Myanmar niet vergeten, dat al jarenlang geteisterd wordt door gewapende conflicten, en dat met moed en geduld de nasleep verwerkt van de verwoestende aardbeving in Sagaing, die duizenden mensenlevens eiste en veel leed veroorzaakte onder de overlevenden, waaronder wezen en ouderen. We bidden voor de slachtoffers en hun dierbaren, en we danken van harte alle vrijwilligers die hulp bieden. De aankondiging van een staakt-het-vuren door verschillende partijen in het land is een teken van hoop voor heel Myanmar.

Ik roep alle mensen met politieke verantwoordelijkheid in onze wereld op om niet toe te geven aan de logica van angst, die alleen maar leidt tot isolement, maar om de beschikbare middelen in te zetten om de behoeftigen te helpen, de honger te bestrijden en initiatieven te steunen die ontwikkeling bevorderen. Dat zijn de “wapens” van de vrede: wapens die de toekomst opbouwen in plaats van dood te zaaien!

Moge het principe van menselijkheid altijd het kenmerk zijn van onze dagelijkse daden. In het aangezicht van de wreedheid van conflicten die weerloze burgers treffen en gericht zijn op scholen, ziekenhuizen en hulpverleners, mogen we nooit vergeten dat het geen doelwitten zijn die geraakt worden, maar mensen, elk met een ziel en menselijke waardigheid.

Moge Pasen in dit Jubeljaar ook een passende gelegenheid zijn voor de vrijlating van krijgsgevangenen en politieke gevangenen!

Dierbare broeders en zusters,

In het paasmysterie van de Heer streden dood en leven in een wonderbaarlijke strijd, maar de Heer leeft nu voor altijd. Hij vervult ons met de zekerheid dat ook wij geroepen zijn om deel te hebben aan het leven dat geen einde kent, wanneer het gedreun van wapens en het geluid van de dood niet meer zullen klinken. Laten wij ons aan Hem toevertrouwen, want Hij alleen maakt alle dingen nieuw.

Zalig Pasen aan iedereen!"

Praatmee

Beluister onze podcast

#399 Jeffrey & Samuel Lee over de pinksterbeweging, leiderschap en het welvaartsevangelie
Of beluister op:

Meerartikelen

Don Ceder
Interview

Don Ceder krijgt vandaag eindelijk zijn felbegeerde debat over christenvervolging

Na talloze pogingen is het CU-Kamerlid Don Ceder eindelijk gelukt: vandaag debatteert de Tweede Kamer over christenvervolging wereldwijd. Ceder vindt het bijzonder dat dit debat juist in de Stille Week plaatsvindt en kijkt in gesprek met Cvandaag alv

Libanon in puin
Interview

Christelijke noodhulporganisaties in Libanon voelen spanning: "Miljoen ontheemden moeten geholpen worden"

Eén op de vijf inwoners op de vlucht. Dat is de schokkende realiteit voor de burgers in Libanon, nu ze door de bombardementen van Israël in de knel zitten. Het bieden van extra hulp is nu nodig, zeggen Arjan Lock (EO Metterdaad en Dorcas) en Kirollos

Marina de Haan
Interview

Marina de Haan leeft met chronische ziekte: “Jezus wijst mij nooit af”

“Als ik ’s morgens in de spiegel kijk, denk ik: ik ben eigenlijk te moe.” In Hour of Power vertelde verhalenverteller en journalist Marina de Haan afgelopen zondag openhartig over haar leven met chronische ziekte. Al vanaf haar vroegste jeugd leeft z

Trump
Nieuws

Franklin Graham in brief aan Trump: 'U kunt uzelf niet redden, alleen Jezus Christus redt u van de hel'

President Donald Trump heeft op Palmzondag een brief gedeeld van evangelist Franklin Graham. In deze brief, die op 15 oktober 2025 werd verstuurd, roept Graham Trump op om zijn eeuwige bestemming serieus te overwegen, Jezus Christus als zijn redder t

taybeh
Nieuws

Priester in christelijk dorp op Westelijke Jordaanoever uit zorgen over kolonistenaanvallen

De Latijns-Amerikaanse parochiepriester van Taybeh, het enige volledig christelijke dorp op de Westelijke Jordaanoever, heeft een oproep gedaan aan christenen wereldwijd om de lokale bevolking te steunen. Dit na berichten over gewelddadige aanvallen

Mars voor Jezus
Persbericht

Mars voor Jezus 2026 naar Rotterdam: “Krachtig getuigenis van geloof en eenheid”

Op zaterdag 27 juni 2026 zal Rotterdam het decor vormen van de Mars voor Jezus, een landelijke geloofsmanifestatie waarbij christenen uit heel Nederland samenkomen. De dag staat in het teken van aanbidding, gebed, evangelisatie en zichtbare eenheid.

Stoffer
Nieuws

SGP verbijsterd: miljoenensteun omstreden Gaza-organisatie tegen Kamermeerderheid in

Nederland gaat de financiële hulp aan de omstreden VN-hulporganisatie UNRWA hervatten jaarlijks 19 miljoen euro overmaken aan de organisatie in Gaza. Dat maakte minister Sjoerd Sjoerdsma van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking maandag be

Iran
Nieuws

Grote zorgen om gedetineerde christenen in Iran

De situatie voor christelijke gevangenen en andere gedetineerden in Iran is de afgelopen maand drastisch verslechterd. Dit volgt op de oorlog die het islamitische regime in het land voert met de Verenigde Staten en Israël. Mensenrechtenorganisaties m

Meerartikelen

Nigeria
Nieuws

Dodelijke Palmzondag in Nigeria: gewelddadige aanvallen eisen tientallen slachtoffers

Bij twee dodelijke aanvallen zijn op Palmzondag in Nigeria tientallen doden gevallen. Het zou gaan om gecoördineerde aanvallen op met name christelijke gemeenschappen. Dat meldt International Christian Concern, een waakhond op het gebied van christen

Anne Borkent
Column

Als kerkleider smeet ik de deur boos dicht: een pijnlijke les

Wat begon als een persoonlijke ervaring, legt iets bloot dat breder speelt binnen de kerk. Namelijk het probleem van emotioneel ongezond leiderschap, waar we niet altijd even eerlijk naar durven kijken. In deze column kijkt Anne Borkent terug op een

Jeffrey Schipper
Opinie

CGK-crisis: Groep-Rijnsburg wegzetten als scheurmakers is onterecht

De recente landelijke vergadering van de groep-Rijnsburg in Nunspeet markeert een belangrijk moment voor de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK). Terwijl het woord ‘scheiding’ zorgvuldig wordt vermeden, voelt deze bijeenkomst als een doorslaggeven

Marziyeh Amirizadeh
Column

Een visioen van God om de duisternis over Iran te doorbreken

Onlangs ontving ik een bericht van een vriend. Hij is al meer dan dertig jaar een Europese gebedsleider. Hij bidt voor wereldleiders en heeft veel ervaring. Hij vertelde mij over een visioen die hij had over Iran. De timing was opvallend, gezien de s

ds. J. R. van Vugt
Nieuws

Hersteld hervormde gemeente Soest verwelkomt nieuwe predikant: ds. J. R. van Vugt

De hersteld hervormde kerk te Soest mag binnenkort een nieuwe predikant verwelkomen: ds. J. R. van Vugt (foto). De predikant volgt in de Ichthuskerk ds. R. C. Boogaard op. Laatstgenoemde predikant nam eind 2025 afscheid van de gemeente en ontving toe

Jeruzalem
Opinie

Plotseling ontdekt de wereld christelijk leed...

Wereldwijd worden maar liefst 388 miljoen christenen vervolgd. En daar is structureel veel te weinig aandacht voor in de Nederlandse politiek, media en maatschappij. Maar dit weekend is er plotseling wél wereldwijd aandacht voor christelijk leed in d

Generaal Muhoozi Kainerugaba
Nieuws

Oegandese legerchef steunt als christen Israël in oorlog met Iran: "Wij staan aan hun kant"

De legerleider van Oeganda, generaal Muhoozi Kainerugaba, sprak afgelopen week duidelijk zijn steun uit voor Israël. Zijn woorden verrasten veel mensen, juist in een tijd waarin de kritiek op Israëls oorlogsvoering toeneemt. Kainerugaba schreef op so

Jürgen Tholel
Video

Voorganger wijst op onderwerping aan de overheid en waarschuwt voor zwart werken

"Als je hier zit en je werkt zwart, ben je een zondaar. Hoeveel christenen werken niet zwart? Dat is zonde! Niet enkel zwart werken is zonde, maar ook als je iemand betaalt die zwart werkt", aldus Jürgen Tholel. In een recente preek waarschuwde de vo

Jeruzalem
Nieuws

Wereldwijde ophef nadat kardinaal kerk Jeruzalem niet in mag op Palmzondag

Kardinaal Pierbattista Pizzaballa mocht op Palmzondag de mis in de Heilig Grafkerk in Jeruzalem niet ingaan, nadat de Israëlische politie hem de toegang weigerde. Deze ingreep vond plaats omdat de autoriteiten de samenkomst te risicovol achtten, mede

paus
Nieuws

Paus spreekt zich hard uit tegen oorlog en lijkt VS terecht te wijzen

Paus Leo XIV heeft op Palmzondag een krachtige veroordeling uitgesproken tegen oorlog en het gebruik van religie om geweld te rechtvaardigen. Tijdens de mis op het Sint-Pietersplein in Vaticaanstad verklaarde de paus dat God "niet luistert naar de ge

Ds. S. Maljaars
Nieuws

Nieuwe predikant voor gereformeerde gemeente Middelburg-Centrum: ds. S. Maljaars

De gereformeerde gemeente te Middelburg-Centrum mag binnenkort een nieuwe predikant verwelkomen. Ds. S. Maljaars (foto) aanvaardde het op hem uitgebrachte beroep. In de Zeeuwse stad volgt Maljaars ds. J. M. D. de Heer op. Laatstgenoemde predikant ver

Kees van der Knijff
Video

GZB-zendingswerkers vertellen over humanitaire crisis in Libanon

In Libanon zien GZB-zendingswerkers Kees & Esther van der Knijff van dichtbij wat het geweld in het Midden-Oosten teweegbrengt. Honderdduizenden mensen zijn op de vlucht geslagen en hebben alles achtergelaten. Voor veel gezinnen is de toekomst onzeke