Dit was de volledige laatste boodschap van paus Franciscus aan de wereld

Verdieping 22 april 2025 6 minuten Redactie
paus
ANP / Ramon Mangold

Paus Franciscus overleed Tweede Paasdag op 88-jarige leeftijd. Een dag eerder sprak hij op het balkon van de Sint-Pieterbasiliek. Daar sprak de paus de bekende paaszegen uit. Zijn traditionele paasboodschap sprak hij niet meer zelf uit, een kardinaal deed dat voor hem. Maar het was wel zijn laatste boodschap aan de wereld en dat was een indrukwekkende. Lees hieronder zijn paasboodschap!

"Christus is verrezen, Halleluja! Dierbare broeders en zusters, zalig Pasen! Vandaag weerklinkt eindelijk opnieuw het gezang van de “Halleluja” in de Kerk. Het gaat van mond tot mond, van hart tot hart, en dat ontroert het volk van God over de hele wereld tot tranen van vreugde.

Vanuit het lege graf in Jeruzalem horen wij het onverwachte goede nieuws: Jezus, die gekruisigd werd, “is hier niet, Hij is opgestaan” (Lc 24,5). Jezus ligt niet meer in het graf, Hij leeft!

De liefde heeft gezegevierd over de haat, het licht over de duisternis en de waarheid over de leugen. Vergeving heeft overwonnen op wraak. Het kwaad is niet verdwenen uit de geschiedenis; het zal blijven tot het einde der tijden, maar het heeft niet langer het laatste woord. Het heeft geen macht meer over wie de genade van deze dag aanvaarden.

Zusters en broeders, vooral jullie die pijn en verdriet ervaren: jullie stille schreeuw is gehoord, jullie tranen zijn geteld; geen enkele is verloren gegaan! In het lijden en sterven van Jezus heeft God al het kwaad van deze wereld op zich genomen en het in zijn oneindige barmhartigheid overwonnen. Hij heeft de duivelse trots ontworteld die het menselijk hart vergiftigt en overal geweld en corruptie zaait. Het Lam van God heeft overwonnen! Daarom kunnen wij vandaag vol vreugde uitroepen: “Christus, mijn hoop, is verrezen!”

De verrijzenis van Jezus is werkelijk de grondslag van onze hoop. Want in het licht van dit gebeuren is hoop geen illusie meer. Dankzij Christus – gekruisigd en verrezen – stelt hoop niet teleur! Spes non confundit! (vgl. Rom 5,5). Die hoop is geen ontsnapping, maar een uitdaging; zij misleidt niet, maar geeft kracht.

Allen die hun hoop stellen op God, leggen hun zwakke handen in de sterke en machtige hand van Hem; zij laten zich oprichten en gaan op weg. Samen met de opgestane Jezus worden zij pelgrims van de hoop, getuigen van de overwinning van de liefde en van de ontwapende kracht van het Leven.

Christus is opgestaan! Die woorden omvatten de hele zin van ons bestaan. Wij zijn namelijk niet gemaakt voor de dood, maar om te leven. Pasen is het feest van het leven! God heeft ons geschapen voor het leven en Hij wil dat de menselijke familie weer opstaat! In zijn ogen is elk leven kostbaar! Het leven van een kind in de moederschoot, net als het leven van ouderen en zieken, die in steeds meer landen worden gezien als mensen die overbodig zijn.

Wat een grote dorst naar dood, naar vernietiging zien we elke dag in de vele conflicten die op verschillende plekken in de wereld woeden! Hoeveel geweld zien we, vaak zelfs binnen gezinnen, gericht tegen vrouwen en kinderen! Hoeveel minachting wordt er soms opgewekt jegens de kwetsbaren, de gemarginaliseerden en migranten!

Op deze dag wil ik dat wij allemaal opnieuw hoop vatten en ons vertrouwen in anderen hernieuwen, ook in hen die anders zijn dan wij, of uit verre landen komen met onbekende gebruiken, levenswijzen en ideeën! Want wij zijn allemaal kinderen van God!

Ik wil ook onze hoop vernieuwen dat vrede mogelijk is! Vanuit het Heilig Graf, de Kerk van de Verrijzenis, waar dit jaar Pasen op dezelfde dag wordt gevierd door katholieken en orthodoxen, moge het licht van de vrede uitstralen over het Heilig Land en de hele wereld. Ik betuig mijn nabijheid met het lijden van de christenen in Palestina en Israël, en met zowel het Israëlische volk als het Palestijnse volk. De groeiende sfeer van antisemitisme wereldwijd baart zorgen. Tegelijk denk ik aan het volk van Gaza, en in het bijzonder aan de christelijke gemeenschap daar, waar het verschrikkelijke conflict blijft leiden tot dood en verwoesting en een dramatische en betreurenswaardige humanitaire situatie veroorzaakt. Ik richt een oproep tot de strijdende partijen: roep een staakt-het-vuren uit, laat de gijzelaars vrij en help een uitgehongerd volk dat verlangt naar een vreedzame toekomst!

Laten we bidden voor de christelijke gemeenschappen in Libanon en Syrië, die momenteel een delicate overgangsperiode doormaken. Zij verlangen naar stabiliteit en participatie in het leven van hun respectieve landen. Ik roep de hele Kerk op om de christenen in het geliefde Midden-Oosten in haar gebeden en gedachten te houden.

Ik denk ook in het bijzonder aan het volk van Jemen, dat als gevolg van oorlog een van de ernstigste en langdurigste humanitaire crises ter wereld doormaakt, en ik nodig iedereen uit om oplossingen te zoeken via een constructieve dialoog.

Moge de opgestane Christus Oekraïne, dat verwoest is door oorlog, zijn paasgeschenk van vrede schenken, en alle betrokken partijen aanmoedigen om verder te werken aan een rechtvaardige en duurzame vrede.

Op deze feestelijke dag gedenken wij de Zuidelijke Kaukasus en bidden wij dat er spoedig een definitief vredesakkoord komt tussen Armenië en Azerbeidzjan, dat leidt tot de langverwachte verzoening in de regio.

Moge het licht van Pasen de inspanningen inspireren om harmonie te bevorderen op de westelijke Balkan en de politieke leiders ondersteunen in hun inspanningen om spanningen en crises te verminderen, en samen met hun partnerlanden in de regio gevaarlijke en ontwrichtende acties te verwerpen.

Moge de opgestane Christus, onze hoop, vrede en troost schenken aan de volkeren van Afrika die slachtoffer zijn van geweld en conflicten, in het bijzonder in de Democratische Republiek Congo, in Soedan en Zuid-Soedan. Moge Hij hen bijstaan die lijden onder de spanningen in de Sahel, de Hoorn van Afrika en het Grote Merengebied, evenals die christenen die op veel plaatsen hun geloof niet vrij kunnen belijden.

Er kan geen vrede zijn zonder godsdienstvrijheid, vrijheid van denken, vrijheid van meningsuiting en respect voor de opvattingen van anderen.

Evenmin is vrede mogelijk zonder echte ontwapening! De noodzaak dat elk volk voor zijn eigen verdediging zorgt, mag niet ontaarden in een nieuwe wapenwedloop. Het licht van Pasen spoort ons aan de muren af te breken die verdeling veroorzaken en grote politieke en economische gevolgen hebben. Het spoort ons aan om zorg te dragen voor elkaar, onze onderlinge solidariteit te versterken en te werken aan de integrale ontwikkeling van elke mens.

In deze tijd mogen we het volk van Myanmar niet vergeten, dat al jarenlang geteisterd wordt door gewapende conflicten, en dat met moed en geduld de nasleep verwerkt van de verwoestende aardbeving in Sagaing, die duizenden mensenlevens eiste en veel leed veroorzaakte onder de overlevenden, waaronder wezen en ouderen. We bidden voor de slachtoffers en hun dierbaren, en we danken van harte alle vrijwilligers die hulp bieden. De aankondiging van een staakt-het-vuren door verschillende partijen in het land is een teken van hoop voor heel Myanmar.

Ik roep alle mensen met politieke verantwoordelijkheid in onze wereld op om niet toe te geven aan de logica van angst, die alleen maar leidt tot isolement, maar om de beschikbare middelen in te zetten om de behoeftigen te helpen, de honger te bestrijden en initiatieven te steunen die ontwikkeling bevorderen. Dat zijn de “wapens” van de vrede: wapens die de toekomst opbouwen in plaats van dood te zaaien!

Moge het principe van menselijkheid altijd het kenmerk zijn van onze dagelijkse daden. In het aangezicht van de wreedheid van conflicten die weerloze burgers treffen en gericht zijn op scholen, ziekenhuizen en hulpverleners, mogen we nooit vergeten dat het geen doelwitten zijn die geraakt worden, maar mensen, elk met een ziel en menselijke waardigheid.

Moge Pasen in dit Jubeljaar ook een passende gelegenheid zijn voor de vrijlating van krijgsgevangenen en politieke gevangenen!

Dierbare broeders en zusters,

In het paasmysterie van de Heer streden dood en leven in een wonderbaarlijke strijd, maar de Heer leeft nu voor altijd. Hij vervult ons met de zekerheid dat ook wij geroepen zijn om deel te hebben aan het leven dat geen einde kent, wanneer het gedreun van wapens en het geluid van de dood niet meer zullen klinken. Laten wij ons aan Hem toevertrouwen, want Hij alleen maakt alle dingen nieuw.

Zalig Pasen aan iedereen!"

Praatmee

Beluister onze podcast

#390 Elisabeth van Zijl en Carolien Pape over hun diepe worsteling, geloofsreis en bevrijdingsproces
Of beluister op:

Meerartikelen

Stichting Friedensstimme
Persbericht

Russische baptistengemeente mag na zeven maanden weer samenkomen in eigen kerk

Na ruim zeven maanden van samenkomsten in de open lucht en bij gemeenteleden thuis, kan de niet-geregistreerde baptistengemeente in Koerganinsk zich sinds eind december weer verzamelen in haar eigen gebedshuis. Het gebouw was sinds 16 mei verzegeld d

Groot Nieuws Radio
Nieuws

Groot Nieuws Radio kiest voor gedeeld leiderschap en voltooit directieteam

Groot Nieuws Radio heeft haar directieteam afgerond met de benoeming van Marco van der Straten als directielid redactie. Samen met Marcel Kuckelkorn en Carina Koerting Hooijer vormt hij nu het driekoppige leiderschapsteam van de christelijke radiozen

 Big Church Festival
Nieuws

Internationaal christelijk muziekfestival strijkt neer in Limburg

In 2027 komt het Big Church Festival naar ons land. Daarmee krijgt Nederland voor het eerst sinds het stoppen van het Flevo Festival weer een meerdaags christelijk muziekfestival van formaat, meldt Groot Nieuws Radio. Grootste christelijke festival u

Ds. A. J. R. Treur
Nieuws

Twee beroepen voor ds. A. J. R. Treur uit Bodegraven

Ds. A. J. R. Treur (foto) mag de komende periode nadenken over een eventuele verhuizing. De predikant ontving eerder deze week twee beroepen. Zowel de hervormde gemeente Aalsmeer (Wijk Dorp) als de hervormde gemeente te Ermelo (Nieuwe Kerk) hopen op

Benjamin Netanyahu
Nieuws

Netanyahu belooft dat Israël opkomt voor vervolgde christenen wereldwijd

De Israëlische premier Benjamin Netanyahu heeft beloofd dat Israël zich actief zal inzetten voor de bescherming van vervolgde christenen wereldwijd. Dat zei hij vorige week tijdens een ontmoeting met zeventig evangelicale leiders in de Amerikaanse st

Aziatische christenen
Nieuws

Zuid-Koreaans onderzoek toont hoe groot de impact van het geloof is

Hoewel het christendom in Zuid-Korea publiekelijk op weinig waardering kan rekenen, grijpt het diep in het dagelijks leven van gelovigen. Dat blijkt uit een nieuw onderzoek. Christenen zeggen vaker dan aanhangers van andere religies dat hun geloof em

Ruben Flach
Interview

Jongeren zoeken massaal naar God, ziet Ruben Flach: “Dit is in decennia niet gebeurd”

“Massaal zoeken jongeren naar God. Dat is in decennia niet gebeurd.” In de eerste Hour of Power-uitzending van het nieuwe jaar schoof voormalig Opwekking-directeur Ruben Flach aan om te vertellen over christelijke jongerenbeweging THE SEND. Ook Shaye

Ds. W. J. C. van Blijderveen
Video

HHK-predikant legt uit waarom christenen niet voor de preek naar de kerk komen

"U komt niet naar de kerk voor de preek, maar voor de eredienst. Dat is iets anders. Ja, tijdens de eredienst wordt het Woord gelezen en uitgelegd, maar de eredienst is ook het gebed én de lofprijzing", aldus ds. W. J. C. van Blijderveen. De HHK-pred

Meerartikelen

Amerikaanse abortuskliniek
Nieuws

Databedrijf presenteert schokkende cijfers: 73 miljoen abortussen in 2025

Volgens nieuwe cijfers zijn in 2025 wereldwijd meer dan 73 miljoen abortussen uitgevoerd. Dat meldt The Christian Post. Daarmee is abortus wereldwijd de grootste doodsoorzaak van vorig jaar. De gegevens komen van het databedrijf Worldometers. Zij bas

Evangelische Hogeschool
Persbericht

De Evangelische Hogeschool gaat verhuizen

De Evangelische Hogeschool (EH) gaat in de zomer van 2027 verhuizen naar een nieuw gebouw in Amersfoort-Vathorst, vlak naast het station. Daarmee is 2027 een heel bijzonder jaar voor de EH, omdat de EH dan ook zijn 50-jarig jubileum viert. Anne van O

India
Nieuws

Katholieke koepel waarschuwt India voor groeiend geweld tegen christenen

De All India Catholic Union roept de Indiase regering op om krachtiger op te treden tegen het toenemende geweld tegen christenen. De organisatie, die ongeveer zestien miljoen katholieke gelovigen vertegenwoordigt, stelt dat symbolische gebaren niet l

Oeganda
Nieuws

Oegandese pastor ernstig gewond na aanval door moslims bij zijn kerk

In het oosten van Oeganda is een christelijke voorganger ernstig gewond geraakt bij een gewelddadige aanval op het terrein van zijn kerk. Het incident vond plaats op zaterdagavond 21 december in de plaats Kaliro en wordt onderzocht door de politie. V

Oprichters Mental Health Movement
Interview

Christenen willen taboe doorbreken onder jongeren: “Ons doel is om levens te redden”

Mentale nood onder jongvolwassenen is allang geen randverschijnsel meer. Eenzaamheid, somberheid, depressie en suïcidale gedachten nemen toe, ook binnen christelijke kringen, constateren Godwin Arhin en Marijke Gootjes. Daarom starten zij met een gro

Jeanet
Getuigenis

Jeanet volgt Gods roeping naar Oeganda: “Mijn droom is nu werkelijkheid”

Wat begon als een kinderdroom, groeide tientallen jaren later uit tot een concrete roeping. In een video van Xpedition Glory vertelt Jeanet hoe God haar stap voor stap leidde naar Oeganda, waar zij samen met haar man Henk inmiddels al tien jaar actie

Matthijn
Column

Goede kerkleiders herken je aan hun dienstbaarheid

Het pastorale hart van Jezus is een voorbeeld voor elke voorganger en kerkleider, zo schrijft Matthijn Doekes in zijn nieuwe onderstaande column. Hij schrijft waar je volgens hem een goede pastor aan kunt herkennen en stelt onder meer dat er geen rui

Jacobs
Column

Ik ben een duidelijke voorstander van MOLAJS voor alle volkeren van Gods aarde

Ook voor opperrabbijn Jacobs is 2026 begonnen. Maar doen Joden eigenlijk wel aan dit gewone nieuwjaar of enkel aan Joods nieuwjaar? De opperrabbijn legt het uit in zijn eerste dagboek van 2026. Verder vertelt hij over de Vredeswandeling waar hij in d

Spanje vlag
Positief nieuws

Aantal evangelicale kerken in Spanje blijft groeien

Het aantal evangelicale kerken en gebedshuizen in Spanje blijft toenemen. Dat blijkt uit nieuwe cijfers van het Observatorium voor Religieus Pluralisme. Spanje telt 4.763 gemeenten die tot de evangelicale stroming van het protestantisme behoren, meld

Palestijnen
Nieuws

Christelijke hulporganisaties in onzekerheid door nieuwe Israëlische regels voor Gaza

Israël staat 37 internationale hulporganisaties voorlopig niet toe om in Gaza te werken, tenzij zij voldoen aan aangescherpte registratie-eisen. De nieuwe regels vragen om uitgebreide persoonlijke gegevens van Palestijnse medewerkers. Israël zegt dat

Indonesie
Nieuws

Steun van islamitische organisaties helpt Indonesische kerk kerst te vieren

In Indonesië heeft een kleine evangelische gemeente kerst kunnen vieren, ondanks pogingen van een lokale moslimgroep om de diensten te verbieden. De kerk kreeg daarbij hulp uit onverwachte hoek. De gebeurtenissen speelden zich af in het dorp Sukasirn

Proponent E. Oevermans
Nieuws

Nieuwe dominee voor hervormde gemeente Molenaarsgraaf: proponent E. Oevermans

De hervormde gemeente te Molenaarsgraaf (Zuid-Holland) mag binnenkort een nieuwe predikant verwelkomen. Net voor het einde van het afgelopen kalenderjaar werd bekend dat proponent E. Oevermans uit Utrecht het op hem uitgebrachte beroep heeft aangenom