Dit was de volledige laatste boodschap van paus Franciscus aan de wereld

Verdieping 22 april 2025 6 minuten Redactie
paus
ANP / Ramon Mangold

Paus Franciscus overleed Tweede Paasdag op 88-jarige leeftijd. Een dag eerder sprak hij op het balkon van de Sint-Pieterbasiliek. Daar sprak de paus de bekende paaszegen uit. Zijn traditionele paasboodschap sprak hij niet meer zelf uit, een kardinaal deed dat voor hem. Maar het was wel zijn laatste boodschap aan de wereld en dat was een indrukwekkende. Lees hieronder zijn paasboodschap!

"Christus is verrezen, Halleluja! Dierbare broeders en zusters, zalig Pasen! Vandaag weerklinkt eindelijk opnieuw het gezang van de “Halleluja” in de Kerk. Het gaat van mond tot mond, van hart tot hart, en dat ontroert het volk van God over de hele wereld tot tranen van vreugde.

Vanuit het lege graf in Jeruzalem horen wij het onverwachte goede nieuws: Jezus, die gekruisigd werd, “is hier niet, Hij is opgestaan” (Lc 24,5). Jezus ligt niet meer in het graf, Hij leeft!

De liefde heeft gezegevierd over de haat, het licht over de duisternis en de waarheid over de leugen. Vergeving heeft overwonnen op wraak. Het kwaad is niet verdwenen uit de geschiedenis; het zal blijven tot het einde der tijden, maar het heeft niet langer het laatste woord. Het heeft geen macht meer over wie de genade van deze dag aanvaarden.

Zusters en broeders, vooral jullie die pijn en verdriet ervaren: jullie stille schreeuw is gehoord, jullie tranen zijn geteld; geen enkele is verloren gegaan! In het lijden en sterven van Jezus heeft God al het kwaad van deze wereld op zich genomen en het in zijn oneindige barmhartigheid overwonnen. Hij heeft de duivelse trots ontworteld die het menselijk hart vergiftigt en overal geweld en corruptie zaait. Het Lam van God heeft overwonnen! Daarom kunnen wij vandaag vol vreugde uitroepen: “Christus, mijn hoop, is verrezen!”

De verrijzenis van Jezus is werkelijk de grondslag van onze hoop. Want in het licht van dit gebeuren is hoop geen illusie meer. Dankzij Christus – gekruisigd en verrezen – stelt hoop niet teleur! Spes non confundit! (vgl. Rom 5,5). Die hoop is geen ontsnapping, maar een uitdaging; zij misleidt niet, maar geeft kracht.

Allen die hun hoop stellen op God, leggen hun zwakke handen in de sterke en machtige hand van Hem; zij laten zich oprichten en gaan op weg. Samen met de opgestane Jezus worden zij pelgrims van de hoop, getuigen van de overwinning van de liefde en van de ontwapende kracht van het Leven.

Christus is opgestaan! Die woorden omvatten de hele zin van ons bestaan. Wij zijn namelijk niet gemaakt voor de dood, maar om te leven. Pasen is het feest van het leven! God heeft ons geschapen voor het leven en Hij wil dat de menselijke familie weer opstaat! In zijn ogen is elk leven kostbaar! Het leven van een kind in de moederschoot, net als het leven van ouderen en zieken, die in steeds meer landen worden gezien als mensen die overbodig zijn.

Wat een grote dorst naar dood, naar vernietiging zien we elke dag in de vele conflicten die op verschillende plekken in de wereld woeden! Hoeveel geweld zien we, vaak zelfs binnen gezinnen, gericht tegen vrouwen en kinderen! Hoeveel minachting wordt er soms opgewekt jegens de kwetsbaren, de gemarginaliseerden en migranten!

Op deze dag wil ik dat wij allemaal opnieuw hoop vatten en ons vertrouwen in anderen hernieuwen, ook in hen die anders zijn dan wij, of uit verre landen komen met onbekende gebruiken, levenswijzen en ideeën! Want wij zijn allemaal kinderen van God!

Ik wil ook onze hoop vernieuwen dat vrede mogelijk is! Vanuit het Heilig Graf, de Kerk van de Verrijzenis, waar dit jaar Pasen op dezelfde dag wordt gevierd door katholieken en orthodoxen, moge het licht van de vrede uitstralen over het Heilig Land en de hele wereld. Ik betuig mijn nabijheid met het lijden van de christenen in Palestina en Israël, en met zowel het Israëlische volk als het Palestijnse volk. De groeiende sfeer van antisemitisme wereldwijd baart zorgen. Tegelijk denk ik aan het volk van Gaza, en in het bijzonder aan de christelijke gemeenschap daar, waar het verschrikkelijke conflict blijft leiden tot dood en verwoesting en een dramatische en betreurenswaardige humanitaire situatie veroorzaakt. Ik richt een oproep tot de strijdende partijen: roep een staakt-het-vuren uit, laat de gijzelaars vrij en help een uitgehongerd volk dat verlangt naar een vreedzame toekomst!

Laten we bidden voor de christelijke gemeenschappen in Libanon en Syrië, die momenteel een delicate overgangsperiode doormaken. Zij verlangen naar stabiliteit en participatie in het leven van hun respectieve landen. Ik roep de hele Kerk op om de christenen in het geliefde Midden-Oosten in haar gebeden en gedachten te houden.

Ik denk ook in het bijzonder aan het volk van Jemen, dat als gevolg van oorlog een van de ernstigste en langdurigste humanitaire crises ter wereld doormaakt, en ik nodig iedereen uit om oplossingen te zoeken via een constructieve dialoog.

Moge de opgestane Christus Oekraïne, dat verwoest is door oorlog, zijn paasgeschenk van vrede schenken, en alle betrokken partijen aanmoedigen om verder te werken aan een rechtvaardige en duurzame vrede.

Op deze feestelijke dag gedenken wij de Zuidelijke Kaukasus en bidden wij dat er spoedig een definitief vredesakkoord komt tussen Armenië en Azerbeidzjan, dat leidt tot de langverwachte verzoening in de regio.

Moge het licht van Pasen de inspanningen inspireren om harmonie te bevorderen op de westelijke Balkan en de politieke leiders ondersteunen in hun inspanningen om spanningen en crises te verminderen, en samen met hun partnerlanden in de regio gevaarlijke en ontwrichtende acties te verwerpen.

Moge de opgestane Christus, onze hoop, vrede en troost schenken aan de volkeren van Afrika die slachtoffer zijn van geweld en conflicten, in het bijzonder in de Democratische Republiek Congo, in Soedan en Zuid-Soedan. Moge Hij hen bijstaan die lijden onder de spanningen in de Sahel, de Hoorn van Afrika en het Grote Merengebied, evenals die christenen die op veel plaatsen hun geloof niet vrij kunnen belijden.

Er kan geen vrede zijn zonder godsdienstvrijheid, vrijheid van denken, vrijheid van meningsuiting en respect voor de opvattingen van anderen.

Evenmin is vrede mogelijk zonder echte ontwapening! De noodzaak dat elk volk voor zijn eigen verdediging zorgt, mag niet ontaarden in een nieuwe wapenwedloop. Het licht van Pasen spoort ons aan de muren af te breken die verdeling veroorzaken en grote politieke en economische gevolgen hebben. Het spoort ons aan om zorg te dragen voor elkaar, onze onderlinge solidariteit te versterken en te werken aan de integrale ontwikkeling van elke mens.

In deze tijd mogen we het volk van Myanmar niet vergeten, dat al jarenlang geteisterd wordt door gewapende conflicten, en dat met moed en geduld de nasleep verwerkt van de verwoestende aardbeving in Sagaing, die duizenden mensenlevens eiste en veel leed veroorzaakte onder de overlevenden, waaronder wezen en ouderen. We bidden voor de slachtoffers en hun dierbaren, en we danken van harte alle vrijwilligers die hulp bieden. De aankondiging van een staakt-het-vuren door verschillende partijen in het land is een teken van hoop voor heel Myanmar.

Ik roep alle mensen met politieke verantwoordelijkheid in onze wereld op om niet toe te geven aan de logica van angst, die alleen maar leidt tot isolement, maar om de beschikbare middelen in te zetten om de behoeftigen te helpen, de honger te bestrijden en initiatieven te steunen die ontwikkeling bevorderen. Dat zijn de “wapens” van de vrede: wapens die de toekomst opbouwen in plaats van dood te zaaien!

Moge het principe van menselijkheid altijd het kenmerk zijn van onze dagelijkse daden. In het aangezicht van de wreedheid van conflicten die weerloze burgers treffen en gericht zijn op scholen, ziekenhuizen en hulpverleners, mogen we nooit vergeten dat het geen doelwitten zijn die geraakt worden, maar mensen, elk met een ziel en menselijke waardigheid.

Moge Pasen in dit Jubeljaar ook een passende gelegenheid zijn voor de vrijlating van krijgsgevangenen en politieke gevangenen!

Dierbare broeders en zusters,

In het paasmysterie van de Heer streden dood en leven in een wonderbaarlijke strijd, maar de Heer leeft nu voor altijd. Hij vervult ons met de zekerheid dat ook wij geroepen zijn om deel te hebben aan het leven dat geen einde kent, wanneer het gedreun van wapens en het geluid van de dood niet meer zullen klinken. Laten wij ons aan Hem toevertrouwen, want Hij alleen maakt alle dingen nieuw.

Zalig Pasen aan iedereen!"

Praatmee

Beluister onze podcast

Patrick & Jeffrey over de Opwekkingsconferentie, asielkoers ChristenUnie en Nigeriaanse christenen
Of beluister op:

Meerartikelen

Mexico
Nieuws

Godsdienstvrijheid in Mexico vaak alleen op papier gegarandeerd

Hoewel de Mexicaanse grondwet vrijheid van godsdienst garandeert, worden gelovigen in verschillende delen van het land nog steeds geconfronteerd met discriminatie, bedreigingen en geweld. Dat blijkt uit een nieuw rapport van de christelijke mensenrec

Hudson en Maria Taylor
Nieuws

Film over zendingspioniers in China moet christenen opnieuw inspireren

Het indrukwekkende levensverhaal van zendingspioniers Hudson en Maria Taylor wordt verfilmd. Regisseur en scenarioschrijver Matt Mikalatos zegt dat het radicale geloof en de toewijding van het echtpaar juist in deze tijd een krachtige boodschap hebbe

Ds. M. Messemaker
Video

Ds. Messemaker vertelt hoe hij aan het sterfbed van een vader zat

"Ik vond het aangrijpend om afgelopen week aan een sterfbed te zitten. 'Maar dominee, dat heeft u toch al duizenden keren gedaan?' Ja, maar nog nooit bij een vader. En dan raakt iemand alles kwijt. Dan komt het erop aan dat je iets hebt wat daarboven

Nijmegen
Nieuws

Video: Man stormt tijdens mis op bisschop De Korte af in Nijmegense kerk

Een opvallend moment in de Nijmegense Maria Geboortekerk afgelopen zondag. Daar stormde een man op bisschop Gerard de Korte af, die de mis leidde. Omstanders voorkwamen dat de man De Korte wist te bereiken. Het incident is intern opgelost, zo laat de

Somalia
Nieuws

Somalië: 22-jarige christelijke vrouw door islamitische familie ziekenhuis ingeslagen

In Somalië is een 22-jarige christelijke vrouw aangevallen door haar familieleden. Ze raakte daarbij dermate gewond dat ze naar het ziekenhuis moest. Daar herstelt ze momenteel van haar verwondingen. Haar islamitische familie viel haar aan nadat ze t

Bijbel
Persbericht

Laura Perry spreekt over haar levensverhaal tijdens bijeenkomst van Bijbels Beraad M/V

Jarenlang was Laura Perry ervan overtuigd dat zij niet als vrouw verder wilde leven. Zij identificeerde zich als man, onderging een lichamelijke transitie en nam een nieuwe naam aan. Toch bracht deze ingrijpende verandering niet de rust en vervulling

Bible League
Persbericht

Vraag naar Bijbels groeit ondanks toenemende druk op christenen wereldwijd

Terwijl conflicten, vervolging en economische onzekerheid in grote delen van de wereld toenemen, groeit tegelijkertijd de vraag naar Bijbels en Bijbelonderwijs. Dat blijkt uit cijfers van Bible League over het wereldwijde werk in 2025. Ondanks moeili

Johan Schep
Nieuws

Videoboodschap Johan Schep: Waar is je geloof in de storm?

Johan Schep staat in een korte videoboodschap stil bij het bekende Bijbelgedeelte uit Markus 4, waarin Jezus de storm op het meer tot bedaren brengt. Volgens de evangelist laat dit verhaal zien dat gehoorzaamheid aan God niet betekent dat gelovigen g

Meerartikelen

Stichting In de Rechte Straat
Persbericht

IRS: ontdek tijdens vakantie nieuwe evangelisatieprojecten in Europa

Stichting In de Rechte Straat (IRS) roept christenen op om tijdens de zomervakantie actief oog te hebben voor evangelisatieprojecten in Europa. Volgens de stichting liggen er juist in regio’s waar de betrokkenheid bij de Rooms-Katholieke Kerk sterk i

afghanistan
Nieuws

Deportatie van Afghanen uit Pakistan brengt christelijke bekeerlingen in levensgevaar

De grootschalige uitzetting van Afghaanse burgers uit Pakistan brengt christelijke bekeerlingen in groot gevaar. Dat meldt Open Doors. Vorig jaar stuurde Pakistan ongeveer een miljoen Afghanen terug naar hun thuisland, waaronder vele illegale migrant

André Bijleveld
Interview

André Bijleveld over 25 jaar Gospel Boulevard: "Samen zingen is een vooruitblik op de hemelse gewesten"

Toen André Bijleveld als tiener voor het eerst een optreden van Andraé Crouch zag, wist hij het eigenlijk direct: dit wilde hij ook. Inmiddels is de 67-jarige dirigent, pianist en koorleider al vijfentwintig jaar het muzikale hart van Gospel Boulevar

Hans Reinders
Opinie

Waarom ik tóch luister naar moderne Bijbeluitleggers

Vanwege mijn orthodoxe Schriftvisie heb ik wat moeite met moderne opvattingen over de Bijbel. Tijdens mijn studie theologie ben ik er vaak genoeg mee in aanraking gekomen om te weten wat deze opvattingen zijn en wat ze met mij doen. Het heeft mij zel

Stay Cafe
Nieuws

Kerk in Leipzig sluit buurtcafé na jaren van aanvallen door links-extremistische activisten

Het buurtcafé ‘Stay’ van de Duitse kerk Zeal Church sluit eind juni de deuren. Volgens de kerkelijke gemeente uit de Duitse stad Leipzig is dat het gevolg van een jarenlange reeks aanvallen, vernielingen en intimidatie door links-extremistische activ

onrust Southampton
Nieuws

Engelse bisschoppen roepen op tot gebed na onrust rond dood van student

Kerkleiders van de Church of England roepen christenen op om te bidden voor vrede en eenheid in Engeland. Aanleiding zijn de ongeregeldheden die de afgelopen dagen ontstonden na nieuwe onthullingen over de dood van de 18-jarige student Henry Nowak. I

Bart Jan Spruyt
Video

Botst verbod op conversietherapie met vrijheid van godsdienst? Bart Jan Spruyt antwoordt

Na de Tweede Kamer, stemde deze week ook de Eerste Kamer in met een verbod op conversiehandelingen, oftewel ‘homogenezing’. Als de wet van kracht wordt, betekent dat dat het strafbaar wordt om homoseksuelen en transgender personen onder dwang therapi

CGK-crisis
Nieuws

Deputaten CGK willen komende synode volledig richten op kerkcrisis

De deputaten vertegenwoordiging van de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK) adviseren de vervroegde generale synode van Hoogeveen om de eerste zittingsweken vrijwel volledig te wijden aan de crisis in het kerkverband. Dat schrijven zij in een brie

Kansel
Nieuws

Student H. van Asselt beroepbaar gesteld binnen Gereformeerde Gemeenten in Nederland

Student H. van Asselt is door het curatorium van de Gereformeerde Gemeenten in Nederland (GGiN) beroepbaar gesteld binnen het kerkverband. Dat meldt het Reformatorisch Dagblad. De beroepbaarstelling van Van Asselt gaat in na de generale synode van de

Koran
Nieuws

Californië overweegt twee islamitische feestdagen als officiële vrije dagen te erkennen

De Amerikaanse staat Californië staat op het punt twee islamitische feestdagen als officiële vrije dagen te erkennen. Het gaat om de islamitische feestdagen Eid al-Fitr en Eid al-Adha. Een wetsvoorstel hierover, genaamd AB2017, wordt momenteel behand

Bobby en Hannah Schuller
Video

Zondag in Hour of Power gaat Jan van den Bosch in gesprek met Bobby en Hannah Schuller

Zondag 7 juni is in Hour of Power een bijzonder gesprek te zien tussen Jan van den Bosch en Bobby en Hannah Schuller. Naar aanleiding van hun bezoek aan Nederland in mei vertellen zij hoe God hun harten opnieuw heeft geraakt en waarom hun passie voor

Shreider
Nieuws

Kirgizië zet gemartelde voorganger met hersenletsel het land uit

De Kirgizische veiligheidsdiensten hebben ds. Pavel Shreider, een 66-jarige voorganger die ernstig hersenletsel opliep door marteling, het land uitgezet. Dit meldt mensenrechtenorganisatie Forum 18. Shreider, die in Kirgizië geboren is maar een Russi