Dit was de volledige laatste boodschap van paus Franciscus aan de wereld

Verdieping 22 april 2025 6 minuten Redactie
paus
ANP / Ramon Mangold

Paus Franciscus overleed Tweede Paasdag op 88-jarige leeftijd. Een dag eerder sprak hij op het balkon van de Sint-Pieterbasiliek. Daar sprak de paus de bekende paaszegen uit. Zijn traditionele paasboodschap sprak hij niet meer zelf uit, een kardinaal deed dat voor hem. Maar het was wel zijn laatste boodschap aan de wereld en dat was een indrukwekkende. Lees hieronder zijn paasboodschap!

"Christus is verrezen, Halleluja! Dierbare broeders en zusters, zalig Pasen! Vandaag weerklinkt eindelijk opnieuw het gezang van de “Halleluja” in de Kerk. Het gaat van mond tot mond, van hart tot hart, en dat ontroert het volk van God over de hele wereld tot tranen van vreugde.

Vanuit het lege graf in Jeruzalem horen wij het onverwachte goede nieuws: Jezus, die gekruisigd werd, “is hier niet, Hij is opgestaan” (Lc 24,5). Jezus ligt niet meer in het graf, Hij leeft!

De liefde heeft gezegevierd over de haat, het licht over de duisternis en de waarheid over de leugen. Vergeving heeft overwonnen op wraak. Het kwaad is niet verdwenen uit de geschiedenis; het zal blijven tot het einde der tijden, maar het heeft niet langer het laatste woord. Het heeft geen macht meer over wie de genade van deze dag aanvaarden.

Zusters en broeders, vooral jullie die pijn en verdriet ervaren: jullie stille schreeuw is gehoord, jullie tranen zijn geteld; geen enkele is verloren gegaan! In het lijden en sterven van Jezus heeft God al het kwaad van deze wereld op zich genomen en het in zijn oneindige barmhartigheid overwonnen. Hij heeft de duivelse trots ontworteld die het menselijk hart vergiftigt en overal geweld en corruptie zaait. Het Lam van God heeft overwonnen! Daarom kunnen wij vandaag vol vreugde uitroepen: “Christus, mijn hoop, is verrezen!”

De verrijzenis van Jezus is werkelijk de grondslag van onze hoop. Want in het licht van dit gebeuren is hoop geen illusie meer. Dankzij Christus – gekruisigd en verrezen – stelt hoop niet teleur! Spes non confundit! (vgl. Rom 5,5). Die hoop is geen ontsnapping, maar een uitdaging; zij misleidt niet, maar geeft kracht.

Allen die hun hoop stellen op God, leggen hun zwakke handen in de sterke en machtige hand van Hem; zij laten zich oprichten en gaan op weg. Samen met de opgestane Jezus worden zij pelgrims van de hoop, getuigen van de overwinning van de liefde en van de ontwapende kracht van het Leven.

Christus is opgestaan! Die woorden omvatten de hele zin van ons bestaan. Wij zijn namelijk niet gemaakt voor de dood, maar om te leven. Pasen is het feest van het leven! God heeft ons geschapen voor het leven en Hij wil dat de menselijke familie weer opstaat! In zijn ogen is elk leven kostbaar! Het leven van een kind in de moederschoot, net als het leven van ouderen en zieken, die in steeds meer landen worden gezien als mensen die overbodig zijn.

Wat een grote dorst naar dood, naar vernietiging zien we elke dag in de vele conflicten die op verschillende plekken in de wereld woeden! Hoeveel geweld zien we, vaak zelfs binnen gezinnen, gericht tegen vrouwen en kinderen! Hoeveel minachting wordt er soms opgewekt jegens de kwetsbaren, de gemarginaliseerden en migranten!

Op deze dag wil ik dat wij allemaal opnieuw hoop vatten en ons vertrouwen in anderen hernieuwen, ook in hen die anders zijn dan wij, of uit verre landen komen met onbekende gebruiken, levenswijzen en ideeën! Want wij zijn allemaal kinderen van God!

Ik wil ook onze hoop vernieuwen dat vrede mogelijk is! Vanuit het Heilig Graf, de Kerk van de Verrijzenis, waar dit jaar Pasen op dezelfde dag wordt gevierd door katholieken en orthodoxen, moge het licht van de vrede uitstralen over het Heilig Land en de hele wereld. Ik betuig mijn nabijheid met het lijden van de christenen in Palestina en Israël, en met zowel het Israëlische volk als het Palestijnse volk. De groeiende sfeer van antisemitisme wereldwijd baart zorgen. Tegelijk denk ik aan het volk van Gaza, en in het bijzonder aan de christelijke gemeenschap daar, waar het verschrikkelijke conflict blijft leiden tot dood en verwoesting en een dramatische en betreurenswaardige humanitaire situatie veroorzaakt. Ik richt een oproep tot de strijdende partijen: roep een staakt-het-vuren uit, laat de gijzelaars vrij en help een uitgehongerd volk dat verlangt naar een vreedzame toekomst!

Laten we bidden voor de christelijke gemeenschappen in Libanon en Syrië, die momenteel een delicate overgangsperiode doormaken. Zij verlangen naar stabiliteit en participatie in het leven van hun respectieve landen. Ik roep de hele Kerk op om de christenen in het geliefde Midden-Oosten in haar gebeden en gedachten te houden.

Ik denk ook in het bijzonder aan het volk van Jemen, dat als gevolg van oorlog een van de ernstigste en langdurigste humanitaire crises ter wereld doormaakt, en ik nodig iedereen uit om oplossingen te zoeken via een constructieve dialoog.

Moge de opgestane Christus Oekraïne, dat verwoest is door oorlog, zijn paasgeschenk van vrede schenken, en alle betrokken partijen aanmoedigen om verder te werken aan een rechtvaardige en duurzame vrede.

Op deze feestelijke dag gedenken wij de Zuidelijke Kaukasus en bidden wij dat er spoedig een definitief vredesakkoord komt tussen Armenië en Azerbeidzjan, dat leidt tot de langverwachte verzoening in de regio.

Moge het licht van Pasen de inspanningen inspireren om harmonie te bevorderen op de westelijke Balkan en de politieke leiders ondersteunen in hun inspanningen om spanningen en crises te verminderen, en samen met hun partnerlanden in de regio gevaarlijke en ontwrichtende acties te verwerpen.

Moge de opgestane Christus, onze hoop, vrede en troost schenken aan de volkeren van Afrika die slachtoffer zijn van geweld en conflicten, in het bijzonder in de Democratische Republiek Congo, in Soedan en Zuid-Soedan. Moge Hij hen bijstaan die lijden onder de spanningen in de Sahel, de Hoorn van Afrika en het Grote Merengebied, evenals die christenen die op veel plaatsen hun geloof niet vrij kunnen belijden.

Er kan geen vrede zijn zonder godsdienstvrijheid, vrijheid van denken, vrijheid van meningsuiting en respect voor de opvattingen van anderen.

Evenmin is vrede mogelijk zonder echte ontwapening! De noodzaak dat elk volk voor zijn eigen verdediging zorgt, mag niet ontaarden in een nieuwe wapenwedloop. Het licht van Pasen spoort ons aan de muren af te breken die verdeling veroorzaken en grote politieke en economische gevolgen hebben. Het spoort ons aan om zorg te dragen voor elkaar, onze onderlinge solidariteit te versterken en te werken aan de integrale ontwikkeling van elke mens.

In deze tijd mogen we het volk van Myanmar niet vergeten, dat al jarenlang geteisterd wordt door gewapende conflicten, en dat met moed en geduld de nasleep verwerkt van de verwoestende aardbeving in Sagaing, die duizenden mensenlevens eiste en veel leed veroorzaakte onder de overlevenden, waaronder wezen en ouderen. We bidden voor de slachtoffers en hun dierbaren, en we danken van harte alle vrijwilligers die hulp bieden. De aankondiging van een staakt-het-vuren door verschillende partijen in het land is een teken van hoop voor heel Myanmar.

Ik roep alle mensen met politieke verantwoordelijkheid in onze wereld op om niet toe te geven aan de logica van angst, die alleen maar leidt tot isolement, maar om de beschikbare middelen in te zetten om de behoeftigen te helpen, de honger te bestrijden en initiatieven te steunen die ontwikkeling bevorderen. Dat zijn de “wapens” van de vrede: wapens die de toekomst opbouwen in plaats van dood te zaaien!

Moge het principe van menselijkheid altijd het kenmerk zijn van onze dagelijkse daden. In het aangezicht van de wreedheid van conflicten die weerloze burgers treffen en gericht zijn op scholen, ziekenhuizen en hulpverleners, mogen we nooit vergeten dat het geen doelwitten zijn die geraakt worden, maar mensen, elk met een ziel en menselijke waardigheid.

Moge Pasen in dit Jubeljaar ook een passende gelegenheid zijn voor de vrijlating van krijgsgevangenen en politieke gevangenen!

Dierbare broeders en zusters,

In het paasmysterie van de Heer streden dood en leven in een wonderbaarlijke strijd, maar de Heer leeft nu voor altijd. Hij vervult ons met de zekerheid dat ook wij geroepen zijn om deel te hebben aan het leven dat geen einde kent, wanneer het gedreun van wapens en het geluid van de dood niet meer zullen klinken. Laten wij ons aan Hem toevertrouwen, want Hij alleen maakt alle dingen nieuw.

Zalig Pasen aan iedereen!"

Praatmee

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #14: Is de hemel het einddoel? In gesprek met Sebastiaan
Of beluister op:

Meerartikelen

Ds. J. W. Sparreboom
Nieuws

Hervormde gemeente Katwijk brengt beroep uit op ds. J. W. Sparreboom

De hervormde gemeente te Katwijk heeft een beroep uitgebracht op ds. J. W. Sparreboom (foto). De predikant moet in wijkgemeente Rehoboth ds. D. M. Heikoop opvolgen. Laatstgenoemde predikant vertrok in juni 2024 naar Urk waar hij sindsdien verbonden...

Sarah Mullally
Nieuws

Duizenden ondertekenen petitie voor vertrek aartsbisschop Sarah Mullally na omstreden onderscheiding

Een petitie die oproept tot het aftreden van aartsbisschop van Canterbury Sarah Mullally heeft in enkele dagen duizenden nieuwe ondertekenaars gekregen. De directe aanleiding voor de hernieuwde aandacht is een onderscheiding die Mullally op 11...

Europees Hof voor de Rechten van de Mens
Nieuws

Christelijke vader stapt naar Europees Hof na verbod op geloofsopvoeding zoon

Een christelijke vader uit Spanje is naar het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) gestapt. Spaanse rechters hebben hem verboden om zijn jonge zoon mee te nemen naar de kerk en hem actief over het christelijk geloof te onderwijzen. De...

LHBTI-vlag
Nieuws

Christelijke ouders mogen kinderen na rechtszaak weghouden van LHBTI-lessen

Een openbaar schooldistrict in Californië gaat ouders vooraf informeren over lessen rond seksuele gerichtheid en genderidentiteit. Ouders mogen hun kinderen ook van bepaalde lessen vrijstellen. De maatregel volgt op een rechtszaak van twee...

Ds. J. Westerink
Video

CGK-predikant over de satan als aanklager van Gods kinderen: ‘Hij had altijd wel wat"

Satan heeft als aanklager maar één bedoeling: Gods kinderen voor God in een kwaad daglicht stellen, zegt ds. J. Westerink. De predikant liet onlangs in een preek zien hoe de duivel in het Oude Testament als aanklager van mensen voor Gods troon...

nigeri
Nieuws

Nigeriaanse baptistenpredikant op weg naar kerkdienst doodgeschoten

Een baptistenpredikant is zondagochtend doodgeschoten toen hij onderweg was naar een kerkdienst in de Nigeriaanse deelstaat Plateau. Ook een medewerker van zijn kerk werd gedood. De zoon van de voorganger raakte zwaargewond. Bij verschillende...

Abortus
Nieuws

Kabinet laat ziekenhuizen doorgaan met late abortussen: SGP verbijsterd

Het kabinet grijpt niet in bij de plannen van ziekenhuizen om voortaan ook gezonde ongeboren kinderen van 22 en 23 weken te aborteren. Minister Sophie Hermans van Volksgezondheid doet de grote verandering af als het beter bereikbaar maken van zorg...

eenzaamheid
Persbericht

Christelijke jongerencommunity daagt jongeren uit eenzaamheid te doorbreken

Wie zich richt op een ander, kan daarmee niet alleen diens eenzaamheid verminderen, maar ook zelf meer verbinding ervaren. Vanuit die gedachte start de christelijke jongerencommunity BasiC tijdens de Week tegen Eenzaamheid de campagne Comfort uit,...

Meerartikelen

Ds. G.H. (Henk) Molenaar
Persbericht

Ds. G.H. Molenaar nieuwe directeur Centrum voor Israëlstudies

Ds. G.H. (Henk) Molenaar is benoemd tot nieuwe directeur van het Centrum voor Israëlstudies (CIS). Molenaar is predikant binnen de Protestantse Kerk in Nederland en heeft ruime ervaring in kerkelijk leiderschap, bestuur, theologie en...

Wim Grandia
Interview

Wat mag het volgen van Jezus je eigenlijk kosten? Wim Grandia bestudeerde Daniël

Hoe leef je als christen in een samenleving die steeds minder rekening houdt met de Bijbel? Wim Grandia bestudeerde uitgebreid het Bijbelboek Daniël. De profeet leefde midden in een goddeloos wereldrijk, diende heidense koningen en bleef toch trouw...

Birgit Jaarsma
Nieuws

Theoloog kritisch na Kroonbede en wijst op 'blinde vlekken' van PKN

Missionair theoloog Birgit Jaarsma (foto) is kritisch op de bijdrage die PKN-scriba Kees van Ekris onlangs hield tijdens de Nationale Kroonbede. Van Ekris pleitte daar voor "een andere verbeelding" in de politiek. Jaarsma waardeert die oproep, maar...

Ds. H.G. Koekkoek
Opinie

Haat God de echtscheiding?

Mag een gescheiden christen opnieuw trouwen? In het eerste deel van zijn tweeluik betoogde ds. H.G. Koekkoek dat strenge kerkelijke opvattingen over echtscheiding niet altijd uit de Bijbel zelf voortkomen. In dit tweede en afsluitende deel...

Doop Cuba
Positief nieuws

Meer dan 300 mensen gedoopt tijdens methodistische bijeenkomst in Cuba

Meer dan driehonderd mensen hebben zich laten dopen tijdens een grote bijeenkomst van de Methodistische Kerk in het Cubaanse district Guantánamo. De lokale nieuwssite Luzvisión Noticias spreekt van een historische gebeurtenis en ziet de massale...

Don Ceder/ChristenUnie
Opinie

Voelen wij de pijn van vervolgde christenen nog als onze pijn?

Een christen die vanwege de naam van Jezus wordt bedreigd, gevangengezet of verjaagd, is geen ver-van-ons-bed-show, schrijft Don Ceder. Het Tweede Kamerlid loopt aanstaande zaterdag de Walk of Hope in Utrecht en nodigt je uit hetzelfde te doen....

Bikker
Persbericht

ChristenUnie zet streep door bezuinigingen van €330 miljoen op gezinnen

De Algemene Politieke Beschouwingen zitten erop. In de plannen die het kabinet op Prinsjesdag presenteerde, zitten goede stappen. En op verschillende punten is duidelijk geluisterd naar de ChristenUnie. Zo komt er een jaar uitstel rond het eigen...

klooster
Nieuws

Meisjes van 11 en 14 vluchten naar klooster in Utrecht en vragen zusters om onderdak

Twee meisjes van 11 en 14 jaar hebben onderdak gezocht bij de zusters Augustinessen in Utrecht. Ze waren weggelopen bij hun vader en vroegen de kloosterlingen om onderdak. Volgens de meisjes zijn ze bang voor hun vader en jeugdzorg en willen ze terug...

Archeologische vondst
Nieuws

2.000 jaar oud ritueel bad wijst op onbekende Joodse nederzetting in Israël

Archeologen hebben in Israël een ongeveer 2.000 jaar oud Joods ritueel bad ontdekt. De vondst wijst op het bestaan van een tot nu toe onbekende Joodse nederzetting uit de tijd van de Tweede Tempel. Dat is ook de periode waarin Jezus leefde. Dat...

Pakistan
Nieuws

Pakistaanse christen zit al weken vast na beschuldiging van godslastering

De Pakistaanse christen Amir Masih zit al weken in de gevangenis vanwege een beschuldiging van godslastering. Hij zou zich beledigend hebben uitgelaten over de islam en via sociale media een video hebben verspreid waarin het christendom met de...

Voorgangers Anglicaanse Kerk
Nieuws

Anglicaanse voorganger: 'Zegenen relaties homokoppels ging een brug te ver'

Het besluit van de Kerk van Engeland om relaties van homokoppels te zegenen, ging 'een brug te ver'. Dat stelt de anglicaanse voorganger Chris Sugden, voorzitter van de behoudende organisatie Anglican Mainstream. Hij maakt zich zorgen over de koers...

Jordan Tourism Board
Positief nieuws

Händels ‘Messiah’ klinkt op Bijbelse plek waar Johannes de Doper werd onthoofd

Op een bijzondere Bijbelse locatie in Jordanië heeft een internationaal gezelschap Händels beroemde Messiah uitgevoerd. Het openluchtconcert vond plaats bij de historische vesting Mukawir, die traditioneel wordt verbonden met de onthoofding van...