Dit was de volledige laatste boodschap van paus Franciscus aan de wereld

Verdieping 22 april 2025 6 minuten Redactie
paus
ANP / Ramon Mangold

Paus Franciscus overleed Tweede Paasdag op 88-jarige leeftijd. Een dag eerder sprak hij op het balkon van de Sint-Pieterbasiliek. Daar sprak de paus de bekende paaszegen uit. Zijn traditionele paasboodschap sprak hij niet meer zelf uit, een kardinaal deed dat voor hem. Maar het was wel zijn laatste boodschap aan de wereld en dat was een indrukwekkende. Lees hieronder zijn paasboodschap!

"Christus is verrezen, Halleluja! Dierbare broeders en zusters, zalig Pasen! Vandaag weerklinkt eindelijk opnieuw het gezang van de “Halleluja” in de Kerk. Het gaat van mond tot mond, van hart tot hart, en dat ontroert het volk van God over de hele wereld tot tranen van vreugde.

Vanuit het lege graf in Jeruzalem horen wij het onverwachte goede nieuws: Jezus, die gekruisigd werd, “is hier niet, Hij is opgestaan” (Lc 24,5). Jezus ligt niet meer in het graf, Hij leeft!

De liefde heeft gezegevierd over de haat, het licht over de duisternis en de waarheid over de leugen. Vergeving heeft overwonnen op wraak. Het kwaad is niet verdwenen uit de geschiedenis; het zal blijven tot het einde der tijden, maar het heeft niet langer het laatste woord. Het heeft geen macht meer over wie de genade van deze dag aanvaarden.

Zusters en broeders, vooral jullie die pijn en verdriet ervaren: jullie stille schreeuw is gehoord, jullie tranen zijn geteld; geen enkele is verloren gegaan! In het lijden en sterven van Jezus heeft God al het kwaad van deze wereld op zich genomen en het in zijn oneindige barmhartigheid overwonnen. Hij heeft de duivelse trots ontworteld die het menselijk hart vergiftigt en overal geweld en corruptie zaait. Het Lam van God heeft overwonnen! Daarom kunnen wij vandaag vol vreugde uitroepen: “Christus, mijn hoop, is verrezen!”

De verrijzenis van Jezus is werkelijk de grondslag van onze hoop. Want in het licht van dit gebeuren is hoop geen illusie meer. Dankzij Christus – gekruisigd en verrezen – stelt hoop niet teleur! Spes non confundit! (vgl. Rom 5,5). Die hoop is geen ontsnapping, maar een uitdaging; zij misleidt niet, maar geeft kracht.

Allen die hun hoop stellen op God, leggen hun zwakke handen in de sterke en machtige hand van Hem; zij laten zich oprichten en gaan op weg. Samen met de opgestane Jezus worden zij pelgrims van de hoop, getuigen van de overwinning van de liefde en van de ontwapende kracht van het Leven.

Christus is opgestaan! Die woorden omvatten de hele zin van ons bestaan. Wij zijn namelijk niet gemaakt voor de dood, maar om te leven. Pasen is het feest van het leven! God heeft ons geschapen voor het leven en Hij wil dat de menselijke familie weer opstaat! In zijn ogen is elk leven kostbaar! Het leven van een kind in de moederschoot, net als het leven van ouderen en zieken, die in steeds meer landen worden gezien als mensen die overbodig zijn.

Wat een grote dorst naar dood, naar vernietiging zien we elke dag in de vele conflicten die op verschillende plekken in de wereld woeden! Hoeveel geweld zien we, vaak zelfs binnen gezinnen, gericht tegen vrouwen en kinderen! Hoeveel minachting wordt er soms opgewekt jegens de kwetsbaren, de gemarginaliseerden en migranten!

Op deze dag wil ik dat wij allemaal opnieuw hoop vatten en ons vertrouwen in anderen hernieuwen, ook in hen die anders zijn dan wij, of uit verre landen komen met onbekende gebruiken, levenswijzen en ideeën! Want wij zijn allemaal kinderen van God!

Ik wil ook onze hoop vernieuwen dat vrede mogelijk is! Vanuit het Heilig Graf, de Kerk van de Verrijzenis, waar dit jaar Pasen op dezelfde dag wordt gevierd door katholieken en orthodoxen, moge het licht van de vrede uitstralen over het Heilig Land en de hele wereld. Ik betuig mijn nabijheid met het lijden van de christenen in Palestina en Israël, en met zowel het Israëlische volk als het Palestijnse volk. De groeiende sfeer van antisemitisme wereldwijd baart zorgen. Tegelijk denk ik aan het volk van Gaza, en in het bijzonder aan de christelijke gemeenschap daar, waar het verschrikkelijke conflict blijft leiden tot dood en verwoesting en een dramatische en betreurenswaardige humanitaire situatie veroorzaakt. Ik richt een oproep tot de strijdende partijen: roep een staakt-het-vuren uit, laat de gijzelaars vrij en help een uitgehongerd volk dat verlangt naar een vreedzame toekomst!

Laten we bidden voor de christelijke gemeenschappen in Libanon en Syrië, die momenteel een delicate overgangsperiode doormaken. Zij verlangen naar stabiliteit en participatie in het leven van hun respectieve landen. Ik roep de hele Kerk op om de christenen in het geliefde Midden-Oosten in haar gebeden en gedachten te houden.

Ik denk ook in het bijzonder aan het volk van Jemen, dat als gevolg van oorlog een van de ernstigste en langdurigste humanitaire crises ter wereld doormaakt, en ik nodig iedereen uit om oplossingen te zoeken via een constructieve dialoog.

Moge de opgestane Christus Oekraïne, dat verwoest is door oorlog, zijn paasgeschenk van vrede schenken, en alle betrokken partijen aanmoedigen om verder te werken aan een rechtvaardige en duurzame vrede.

Op deze feestelijke dag gedenken wij de Zuidelijke Kaukasus en bidden wij dat er spoedig een definitief vredesakkoord komt tussen Armenië en Azerbeidzjan, dat leidt tot de langverwachte verzoening in de regio.

Moge het licht van Pasen de inspanningen inspireren om harmonie te bevorderen op de westelijke Balkan en de politieke leiders ondersteunen in hun inspanningen om spanningen en crises te verminderen, en samen met hun partnerlanden in de regio gevaarlijke en ontwrichtende acties te verwerpen.

Moge de opgestane Christus, onze hoop, vrede en troost schenken aan de volkeren van Afrika die slachtoffer zijn van geweld en conflicten, in het bijzonder in de Democratische Republiek Congo, in Soedan en Zuid-Soedan. Moge Hij hen bijstaan die lijden onder de spanningen in de Sahel, de Hoorn van Afrika en het Grote Merengebied, evenals die christenen die op veel plaatsen hun geloof niet vrij kunnen belijden.

Er kan geen vrede zijn zonder godsdienstvrijheid, vrijheid van denken, vrijheid van meningsuiting en respect voor de opvattingen van anderen.

Evenmin is vrede mogelijk zonder echte ontwapening! De noodzaak dat elk volk voor zijn eigen verdediging zorgt, mag niet ontaarden in een nieuwe wapenwedloop. Het licht van Pasen spoort ons aan de muren af te breken die verdeling veroorzaken en grote politieke en economische gevolgen hebben. Het spoort ons aan om zorg te dragen voor elkaar, onze onderlinge solidariteit te versterken en te werken aan de integrale ontwikkeling van elke mens.

In deze tijd mogen we het volk van Myanmar niet vergeten, dat al jarenlang geteisterd wordt door gewapende conflicten, en dat met moed en geduld de nasleep verwerkt van de verwoestende aardbeving in Sagaing, die duizenden mensenlevens eiste en veel leed veroorzaakte onder de overlevenden, waaronder wezen en ouderen. We bidden voor de slachtoffers en hun dierbaren, en we danken van harte alle vrijwilligers die hulp bieden. De aankondiging van een staakt-het-vuren door verschillende partijen in het land is een teken van hoop voor heel Myanmar.

Ik roep alle mensen met politieke verantwoordelijkheid in onze wereld op om niet toe te geven aan de logica van angst, die alleen maar leidt tot isolement, maar om de beschikbare middelen in te zetten om de behoeftigen te helpen, de honger te bestrijden en initiatieven te steunen die ontwikkeling bevorderen. Dat zijn de “wapens” van de vrede: wapens die de toekomst opbouwen in plaats van dood te zaaien!

Moge het principe van menselijkheid altijd het kenmerk zijn van onze dagelijkse daden. In het aangezicht van de wreedheid van conflicten die weerloze burgers treffen en gericht zijn op scholen, ziekenhuizen en hulpverleners, mogen we nooit vergeten dat het geen doelwitten zijn die geraakt worden, maar mensen, elk met een ziel en menselijke waardigheid.

Moge Pasen in dit Jubeljaar ook een passende gelegenheid zijn voor de vrijlating van krijgsgevangenen en politieke gevangenen!

Dierbare broeders en zusters,

In het paasmysterie van de Heer streden dood en leven in een wonderbaarlijke strijd, maar de Heer leeft nu voor altijd. Hij vervult ons met de zekerheid dat ook wij geroepen zijn om deel te hebben aan het leven dat geen einde kent, wanneer het gedreun van wapens en het geluid van de dood niet meer zullen klinken. Laten wij ons aan Hem toevertrouwen, want Hij alleen maakt alle dingen nieuw.

Zalig Pasen aan iedereen!"

Praatmee

Beluister onze podcast

Onder de Kansel #1: Ds. Simons over geloofszekerheid
Of beluister op:

Meerartikelen

Keir Starmer
Nieuws

Christelijke organisaties roepen op tot gebed na vertrek Britse premier Starmer

De Britse premier Keir Starmer heeft zijn ontslag aangekondigd na afnemende steun binnen zijn eigen Labour-partij en aanhoudende druk om zijn functie neer te leggen. Christelijke organisaties in het Verenigd Koninkrijk reageren met oproepen tot gebed

Ds. M. J. van Oordt
Nieuws

Nieuwe predikant voor hervormde gemeente Veenendaal: ds. M. J. van Oordt

De hervormde gemeente te Veenendaal (Westerkerk) mag binnenkort een nieuwe predikant verwelkomen. Ds. M. J. van Oordt (foto) nam het onlangs op hem uitgebrachte beroep aan. In Veenendaal volgt Van Oordt ds. W. G. Teeuwissen op. Laatstgenoemde predika

Iran
Nieuws

Nieuwe AI-tool vergroot toegang tot het evangelie voor Iraniërs

Een christelijke organisatie heeft een nieuwe AI-tool ontwikkeld die Iraniërs moet helpen bij het vinden van betrouwbare informatie over het christelijk geloof. Dat schrijft The Christian Post. De tool, genaamd Kairos, is gemaakt door Transform Iran,

Bijbel
Nieuws

Chinese autoriteiten staan Bijbels toe voor gevangengenomen predikanten na juridische strijd

Voor het eerst hebben twee gevangengenomen predikanten van de Chinese Zion Church een Bijbel ontvangen in detentie. Dat gebeurde nadat een christelijke advocaat met succes bezwaar maakte tegen het verbod op toegang tot Bijbels in een detentiecentrum

Ds. J. A. van den Berg
Video

Hervormde predikant over bekeringsverhaal Belgische influencer: "God verlost mensen"

"Ze zei: 'Ik kon alles doen wat ik wilde, want ik had alles. Maar ik was niet gelukkig. Als er een moment van geluk was, was ik dat ook meteen weer kwijt.' Totdat zij de Heere leerde kennen en tot bekering kwam", aldus ds. J. A. van den Berg. De pred

OMF logo
Persbericht

OMF: aantal christenen groeit, maar miljarden mensen hebben nog nooit over Jezus gehoord

Hoewel wereldwijd jaarlijks miljoenen mensen tot het christelijk geloof komen, groeit het aantal mensen dat nog nooit over Jezus heeft gehoord nog altijd sneller. Daarvoor waarschuwt zendingsorganisatie OMF Nederland in aanloop naar het OMF Mission E

Nick Vujicic in zijn documentaire
Nieuws

Nick Vujicic deelt indrukwekkend getuigenis: "Goede Vaderdag in de hemel, papa"

Nick Vujicic, de evangelist die bekend staat om zijn verhaal over hoop en geloof, heeft in een indrukwekkend fragment van zijn nieuwe documentaire 'No Limbs, No Limits: The NickV Story' verteld hoe het verlies van zijn vader hem gevormd heeft. Vujici

ds. J.A.J. Pater
Dagelijks leven

Ds. Pater beantwoordt Refoweb-vraag: 'Je kunt niet in je eentje christen zijn'

Een aangrijpende vraag van een vrouw van in de veertig over eenzaamheid, geloofstwijfel en het verlangen naar echte verbinding heeft geleid tot een reactie van ds. J.A.J. Pater op Refoweb. De predikant benadrukt dat er bij de Heere Jezus ruimte is vo

Meerartikelen

Inferno. De ontdekking van de hel
Nieuws

Symposium in Utrecht verkent betekenis van de hel vanuit geloof en actualiteit

De hel is een onderwerp waar veel mensen liever niet over spreken, maar volgens theoloog Arnold Huijgen verdient het thema juist nieuwe aandacht. Op vrijdag 11 september organiseert hij in de Pieterskerk in Utrecht het symposium Inferno. De ontdekkin

Christenen demonstreren in India
Nieuws

Grote demonstratie tegen bekeringen in India: "Situatie voor christenen wordt kritieker"

Een grote demonstratie tegen gedwongen religieuze bekeringen staat gepland in het Indiase district Narayanpur op zaterdag 20 juni 2026. De bijeenkomst is aangekondigd als reactie op beschuldigingen van gedwongen religieuze bekeringen en de komst van

Vahe Baghdasaryan
Levensverhaal

Vahe helpt ontheemden: "Ik ben niet gebóren om vluchteling te zijn, ik ben veel meer dan dat"

Wie aan immigranten denkt, denkt al snel aan vluchtelingen, getraumatiseerd en ontheemd. Als groep worden zij niet zelden als een probleem gezien. Vahe Baghdasaryan, geestelijk verzorger en ‘hoopverlener’, pleit ervoor iedere vluchteling als persóón

Jan
Opinie

Trump en vervolgde christenen: kijk nog een keer, ook al wil je het liever niet

Ik weet wat er door je heen gaat zodra je de woorden "Trump" en "vervolgde christenen" in één zin ziet staan. Bij mij gebeurt precies hetzelfde. Daar heb je hem weer, denk je, de man die het geloof als verkiezingsdecor gebruikt, die roept dat hij chr

Andries Knevel
Interview

Andries Knevel over moeilijke geloofsvragen: "Veel christenen tasten vaak in het duister"

“Christenen hebben meer vragen dan we vaak denken. En hun niet-gelovige vrienden ook”, zegt Andries Knevel in aanloop naar het komende NL Apologiecongres. Het evenement wil christenen helpen om hun geloof beter te begrijpen én onder woorden te brenge

Alie Hoek-van Kooten
Boekfragment

De zeven blinden die Jezus genas: een medische blik

Er worden in de evangeliën maar liefst zeven blinden door Jezus genezen. Sommigen ontvangen direct hun gezichtsvermogen terug, anderen pas na een bijzonder proces. Wat kunnen we vanuit medisch perspectief zeggen over deze Bijbelse wonderen? Arts en a

Madaba, Jordanië
Nieuws

Wetswijziging biedt Jordaanse christenen zeggenschap over nalatenschap: mogen afwijken van sharia

De Jordaanse ministerraad heeft wijzigingen goedgekeurd die christenen de mogelijkheid bieden om af te wijken van islamitische erfwetten. Deze wetsaanpassingen maken het voor christenen voor het eerst mogelijk om via een officieel geregistreerd testa

Hizkia's tunnel, ter illustratie
Nieuws

Bewijs van hervormingen Hizkia? Gevonden steen wijst erop, zegt Israëlische universiteit

Een recent onderzoek van de Bar-Ilan Universiteit suggereert dat een steen van 2.750 jaar oud die gevonden is in een Israëlitische villa bij Tel Eton, ten zuiden van Jeruzalem, mogelijk archeologisch bewijs levert voor de bijbelse hervormingen van ko

Ds. A. Simons
Video

Ds. Simons wijst op christenen die leven onder het deksel van de wet

"Er zitten er in de kerk die wachten omdat er nog iets geschonken moet worden en die hun hele leven onder het deksel van de wet leven. Ze bidden wat af, opdat God vervullen wil wat Hij beloofd heeft. Maar wie de belofte heeft, die heeft de inhoud van

Vlag Bangladesh
Nieuws

Evangelist in Bangladesh zwaar mishandeld door groep islamitische mannen

Een christelijke evangelist is in Bangladesh zwaar mishandeld nadat hij had verteld dat hij een volgeling van Jezus Christus is. Dat meldt International Christian Concern (ICC). Het slachtoffer, dat vanwege veiligheidsredenen wordt aangeduid als Arif

Familie Willemsen
Dagelijks leven

Willemsen in Xingang: kerkplanting in Taiwan

In het midden van Xingang staat een grote tempel. Als je op de hoofdstraat loopt, springt het gebouw direct in het oog: het is het centrum van het dorp. Deze tempel is gewijd aan Mazu, een zeegodin die thuishoort in zowel Chinese volksreligie als het

Homokoppel
Nieuws

Amerikaanse staat trekt boete van bijna 78.000 euro voor christelijke hulpverlener in

De Amerikaanse staat Oregon heeft een boete van bijna 78.000 euro ingetrokken die was opgelegd aan de christelijke hulpverlener Frank Canepa. Dat meldt The Christian Post. Canepa kwam onder vuur te liggen nadat hij tijdens een gesprek met een cliënt