Dit was de volledige laatste boodschap van paus Franciscus aan de wereld

Verdieping 22 april 2025 6 minuten Redactie
paus
ANP / Ramon Mangold

Paus Franciscus overleed Tweede Paasdag op 88-jarige leeftijd. Een dag eerder sprak hij op het balkon van de Sint-Pieterbasiliek. Daar sprak de paus de bekende paaszegen uit. Zijn traditionele paasboodschap sprak hij niet meer zelf uit, een kardinaal deed dat voor hem. Maar het was wel zijn laatste boodschap aan de wereld en dat was een indrukwekkende. Lees hieronder zijn paasboodschap!

"Christus is verrezen, Halleluja! Dierbare broeders en zusters, zalig Pasen! Vandaag weerklinkt eindelijk opnieuw het gezang van de “Halleluja” in de Kerk. Het gaat van mond tot mond, van hart tot hart, en dat ontroert het volk van God over de hele wereld tot tranen van vreugde.

Vanuit het lege graf in Jeruzalem horen wij het onverwachte goede nieuws: Jezus, die gekruisigd werd, “is hier niet, Hij is opgestaan” (Lc 24,5). Jezus ligt niet meer in het graf, Hij leeft!

De liefde heeft gezegevierd over de haat, het licht over de duisternis en de waarheid over de leugen. Vergeving heeft overwonnen op wraak. Het kwaad is niet verdwenen uit de geschiedenis; het zal blijven tot het einde der tijden, maar het heeft niet langer het laatste woord. Het heeft geen macht meer over wie de genade van deze dag aanvaarden.

Zusters en broeders, vooral jullie die pijn en verdriet ervaren: jullie stille schreeuw is gehoord, jullie tranen zijn geteld; geen enkele is verloren gegaan! In het lijden en sterven van Jezus heeft God al het kwaad van deze wereld op zich genomen en het in zijn oneindige barmhartigheid overwonnen. Hij heeft de duivelse trots ontworteld die het menselijk hart vergiftigt en overal geweld en corruptie zaait. Het Lam van God heeft overwonnen! Daarom kunnen wij vandaag vol vreugde uitroepen: “Christus, mijn hoop, is verrezen!”

De verrijzenis van Jezus is werkelijk de grondslag van onze hoop. Want in het licht van dit gebeuren is hoop geen illusie meer. Dankzij Christus – gekruisigd en verrezen – stelt hoop niet teleur! Spes non confundit! (vgl. Rom 5,5). Die hoop is geen ontsnapping, maar een uitdaging; zij misleidt niet, maar geeft kracht.

Allen die hun hoop stellen op God, leggen hun zwakke handen in de sterke en machtige hand van Hem; zij laten zich oprichten en gaan op weg. Samen met de opgestane Jezus worden zij pelgrims van de hoop, getuigen van de overwinning van de liefde en van de ontwapende kracht van het Leven.

Christus is opgestaan! Die woorden omvatten de hele zin van ons bestaan. Wij zijn namelijk niet gemaakt voor de dood, maar om te leven. Pasen is het feest van het leven! God heeft ons geschapen voor het leven en Hij wil dat de menselijke familie weer opstaat! In zijn ogen is elk leven kostbaar! Het leven van een kind in de moederschoot, net als het leven van ouderen en zieken, die in steeds meer landen worden gezien als mensen die overbodig zijn.

Wat een grote dorst naar dood, naar vernietiging zien we elke dag in de vele conflicten die op verschillende plekken in de wereld woeden! Hoeveel geweld zien we, vaak zelfs binnen gezinnen, gericht tegen vrouwen en kinderen! Hoeveel minachting wordt er soms opgewekt jegens de kwetsbaren, de gemarginaliseerden en migranten!

Op deze dag wil ik dat wij allemaal opnieuw hoop vatten en ons vertrouwen in anderen hernieuwen, ook in hen die anders zijn dan wij, of uit verre landen komen met onbekende gebruiken, levenswijzen en ideeën! Want wij zijn allemaal kinderen van God!

Ik wil ook onze hoop vernieuwen dat vrede mogelijk is! Vanuit het Heilig Graf, de Kerk van de Verrijzenis, waar dit jaar Pasen op dezelfde dag wordt gevierd door katholieken en orthodoxen, moge het licht van de vrede uitstralen over het Heilig Land en de hele wereld. Ik betuig mijn nabijheid met het lijden van de christenen in Palestina en Israël, en met zowel het Israëlische volk als het Palestijnse volk. De groeiende sfeer van antisemitisme wereldwijd baart zorgen. Tegelijk denk ik aan het volk van Gaza, en in het bijzonder aan de christelijke gemeenschap daar, waar het verschrikkelijke conflict blijft leiden tot dood en verwoesting en een dramatische en betreurenswaardige humanitaire situatie veroorzaakt. Ik richt een oproep tot de strijdende partijen: roep een staakt-het-vuren uit, laat de gijzelaars vrij en help een uitgehongerd volk dat verlangt naar een vreedzame toekomst!

Laten we bidden voor de christelijke gemeenschappen in Libanon en Syrië, die momenteel een delicate overgangsperiode doormaken. Zij verlangen naar stabiliteit en participatie in het leven van hun respectieve landen. Ik roep de hele Kerk op om de christenen in het geliefde Midden-Oosten in haar gebeden en gedachten te houden.

Ik denk ook in het bijzonder aan het volk van Jemen, dat als gevolg van oorlog een van de ernstigste en langdurigste humanitaire crises ter wereld doormaakt, en ik nodig iedereen uit om oplossingen te zoeken via een constructieve dialoog.

Moge de opgestane Christus Oekraïne, dat verwoest is door oorlog, zijn paasgeschenk van vrede schenken, en alle betrokken partijen aanmoedigen om verder te werken aan een rechtvaardige en duurzame vrede.

Op deze feestelijke dag gedenken wij de Zuidelijke Kaukasus en bidden wij dat er spoedig een definitief vredesakkoord komt tussen Armenië en Azerbeidzjan, dat leidt tot de langverwachte verzoening in de regio.

Moge het licht van Pasen de inspanningen inspireren om harmonie te bevorderen op de westelijke Balkan en de politieke leiders ondersteunen in hun inspanningen om spanningen en crises te verminderen, en samen met hun partnerlanden in de regio gevaarlijke en ontwrichtende acties te verwerpen.

Moge de opgestane Christus, onze hoop, vrede en troost schenken aan de volkeren van Afrika die slachtoffer zijn van geweld en conflicten, in het bijzonder in de Democratische Republiek Congo, in Soedan en Zuid-Soedan. Moge Hij hen bijstaan die lijden onder de spanningen in de Sahel, de Hoorn van Afrika en het Grote Merengebied, evenals die christenen die op veel plaatsen hun geloof niet vrij kunnen belijden.

Er kan geen vrede zijn zonder godsdienstvrijheid, vrijheid van denken, vrijheid van meningsuiting en respect voor de opvattingen van anderen.

Evenmin is vrede mogelijk zonder echte ontwapening! De noodzaak dat elk volk voor zijn eigen verdediging zorgt, mag niet ontaarden in een nieuwe wapenwedloop. Het licht van Pasen spoort ons aan de muren af te breken die verdeling veroorzaken en grote politieke en economische gevolgen hebben. Het spoort ons aan om zorg te dragen voor elkaar, onze onderlinge solidariteit te versterken en te werken aan de integrale ontwikkeling van elke mens.

In deze tijd mogen we het volk van Myanmar niet vergeten, dat al jarenlang geteisterd wordt door gewapende conflicten, en dat met moed en geduld de nasleep verwerkt van de verwoestende aardbeving in Sagaing, die duizenden mensenlevens eiste en veel leed veroorzaakte onder de overlevenden, waaronder wezen en ouderen. We bidden voor de slachtoffers en hun dierbaren, en we danken van harte alle vrijwilligers die hulp bieden. De aankondiging van een staakt-het-vuren door verschillende partijen in het land is een teken van hoop voor heel Myanmar.

Ik roep alle mensen met politieke verantwoordelijkheid in onze wereld op om niet toe te geven aan de logica van angst, die alleen maar leidt tot isolement, maar om de beschikbare middelen in te zetten om de behoeftigen te helpen, de honger te bestrijden en initiatieven te steunen die ontwikkeling bevorderen. Dat zijn de “wapens” van de vrede: wapens die de toekomst opbouwen in plaats van dood te zaaien!

Moge het principe van menselijkheid altijd het kenmerk zijn van onze dagelijkse daden. In het aangezicht van de wreedheid van conflicten die weerloze burgers treffen en gericht zijn op scholen, ziekenhuizen en hulpverleners, mogen we nooit vergeten dat het geen doelwitten zijn die geraakt worden, maar mensen, elk met een ziel en menselijke waardigheid.

Moge Pasen in dit Jubeljaar ook een passende gelegenheid zijn voor de vrijlating van krijgsgevangenen en politieke gevangenen!

Dierbare broeders en zusters,

In het paasmysterie van de Heer streden dood en leven in een wonderbaarlijke strijd, maar de Heer leeft nu voor altijd. Hij vervult ons met de zekerheid dat ook wij geroepen zijn om deel te hebben aan het leven dat geen einde kent, wanneer het gedreun van wapens en het geluid van de dood niet meer zullen klinken. Laten wij ons aan Hem toevertrouwen, want Hij alleen maakt alle dingen nieuw.

Zalig Pasen aan iedereen!"

Praatmee

Beluister onze podcast

#395 Jeffrey & ds. Bas van der Graaf over een stille opwekking: zijn kerken er klaar voor?
Of beluister op:

Meerartikelen

soedan
Nieuws

Opnieuw pastor vermoord in Zuid-Soedan: "Groot dienaar van God"

Een voorganger van een Pinksterkerk in Zuid-Soedan is ontvoerd en vermoord. Het levenloze lichaam van Lino Pasquale werd deze week ontdekt nadat hij tijdens het vissen bij de rivier Gondokoro verdween. Dat bevestigt een familielid tegenover Morning S

EH
Persbericht

De Evangelische Hogeschool organiseert symposium ‘Opwekking onder jongeren?’

Op donderdag 9 april 2026 organiseert de Evangelische Hogeschool (EH) een symposium met als thema ‘Opwekking onder jongeren?’. Hiermee sluit de EH aan op het rapport ‘God van Nederland 2025’, waar een trendbreuk in te zien is. Jongeren staan meer ope

Matthew Grech
Nieuws

Nog altijd geen uitspraak in zaak ex-LHBTI'er die op tv bekeringsverhaal deelde

De uitspraak in de rechtszaak tegen Matthew Grech, een Maltees christen, is voor de vierde keer uitgesteld. Dat meldt Christian Today. Grech wordt vervolgd omdat hij drie jaar terug in een tv-programma 'voor conversietherapie geadverteerd' zou hebben

pro life
Persbericht

Met vergoeding voor abortusreizen vergeet de Europese Commissie de meest kwetsbaren

Met het openstellen van een fonds voor abortustoerisme kiest de Europese Commissie voor een koers die moreel en politiek onacceptabel is. De EU gebruikt een sociaal fonds voor doelen waarvoor het nooit bedoeld is, cre?ert financi?le prikkels voor gre

Dushi Eisden
Video

Komende zondag in Hour of Power: Dushi Eisden over de dood van haar 15-jarige pleegzoon

Het leven van Dushi Eisden werd volledig op zijn kop gezet door de dood van haar 15-jarige pleegzoon Jerryson, die om het leven kwam bij een schietincident in een McDonald's in Capelle. Komende zondag vertelt ze in Hour of Power over zijn leven, haar

Gebedsdienst
Persbericht

CU-SGP Lopik organiseert gebedsdienst voor gemeenteraadsverkiezingen

Op maandag 16 maart om 20.00 uur wordt in de Hervormde Kerk in Lopik (Dorpsstraat 4) een avond van gebed en samenzang voor wijsheid en verbinding voor de komende gemeenteraadsverkiezingen in Lopik gehouden. De muzikale medewerking wordt verzorgd door

Ds. D. J. Budding
Video

Ds. Budding groeide op in onkerkelijk gezin en kwam op biddag tot bekering

Ds. D. J. Budding is al sinds 1982 dienaar van het Woord. Eerst in de voormalige Nederlandse Hervormde Kerk (NHK) en sinds 2004 in de Protestantse Kerk in Nederland (PKN). Het feit dat Budding al zolang predikant is mag gerust bijzonder genoemd worde

Ds. Ron van der Spoel
Video

Ron van der Spoel behandelt Psalm 93: "Een loflied dat Gods glorie bezingt"

In deze gebedsvlog van de IZB behandelt ds. Ron van der Spoel Psalm 93. Deze psalm bezingt Gods koningschap en heiligheid. De PKN-predikant benadrukt hoezeer God, door Zijn heiligheid, laat zien hoe anders en groter Hij is dan ons. Tegelijk komt God

Meerartikelen

Johan Schep
Video

Terugkijken: Johan Schep zoomt in op de drie stromen van profetie

In de tiende aflevering van de serie 'Jezus in het Oude Testament' behandelt Johan Schep Genesis 10 en 11. De evangelist zoomt daarbij in op de drie stromen van profetie: het Joodse volk, de overige volken en de gemeente van God. Daarnaast bespreekt

munt
Nieuws

Zeldzame munt uit Bijbelse tijd gevonden in woestijn van Judea

In de woestijn van Judea heeft de Israëlische Oudheidkundige Dienst (IAA) recentelijk een zeldzame halve sjekel ontdekt. Deze vondst heeft historische overeenkomsten met munten die in bijbelse tijden gebruikt werden voor volkstellingen. Medewerkers v

boekrol
Nieuws

Israël Museum viert 60-jarig jubileum met zeldzame Jesaja-rol tentoonstelling

In het Israël Museum heeft president Isaac Herzog onlangs een tentoonstelling geopend die de Grote Jesaja-rol toont, een van de oudste en meest complete manuscripten van de Hebreeuwse Bijbel. Deze rol dateert van ongeveer 125 voor Christus en is meer

David
Video

Davids leven krijgt nieuwe hoop aan boord van Mercy Ships

Een ongeluk in zijn vroege jeugd bepaalde jarenlang het leven van David. Door een ernstig verbrande arm werd hij gepest en durfde hij nauwelijks naar school. Aan boord van het ziekenhuisschip Global Mercy veranderde alles. David kreeg een operatie di

Bijbelcentrum
Video

Waarom zonder begrip van zonde het evangelie onvolledig is

Wat is zonde eigenlijk? In deze video van het Bijbelcentrum wordt uitgelegd waarom je dit begrip niet kunt overslaan als je het christelijk geloof wilt begrijpen. De Bijbel leert dat ieder mens verlossing nodig heeft van zonde - en dat alleen Jezus o

Rosalía
Recensie

‘Ik voelde altijd een leegte’: Spaanse popsensatie verrast met christelijk album

Sinds enkele maanden beklimt de Spaanse zangeres Rosalía opnieuw de internationale hitlijsten. Ditmaal echter verruilt zij de vertrouwde popthema’s voor een album dat openlijk put uit het christelijk geloof. In Lux staan inkeer, leegte en het verlang

Brandweer
Nieuws

Drie Edese kerken in vijf dagen tijd doelwit van brandstichting

In Ede is binnen vijf dagen tijd bij drie verschillende kerken brand gesticht. Dat meldt het Nederlands Dagblad. De politie onderzoekt of er een verband bestaat tussen de drie branden en roept getuigen op zich te melden. De gemeente Ede heeft kerken

Familie Klaassen
Positief nieuws

Grootvader neemt hele Bijbel op als blijvend geschenk voor kleinkinderen

Een 71-jarige grootvader uit de Amerikaanse staat Washington heeft een bijzonder cadeau gemaakt voor zijn kleinkinderen. Johann Klaassen nam in één jaar tijd de volledige Bijbel op als audiobestand, zodat zijn kleinkinderen altijd zijn stem kunnen ho

Zuid-Soedan
Nieuws

Christelijke bekeerling met de dood bedreigd in vluchtelingenkamp Zuid-Soedan

Een Soedanese christen leeft in groot gevaar in een vluchtelingenkamp in Zuid-Soedan. Hij ontvangt doodsbedreigingen vanwege zijn recente bekering tot het christelijk geloof. Het gaat om de 31-jarige Mosab Haroon Ahmed. Twee jaar geleden sloeg hij op

Ds. C. W. Rentier
Video

Ds. Cees Rentier: 'Kerken kunnen beter niet meedoen aan organisatie iftar-maaltijden'

Steeds vaker vinden iftar-maaltijden plaats in kerkgebouwen. Soms wordt de ruimte alleen verhuurd, maar vaker draagt een kerk ook haar steentje bij aan de organisatie. Stichting Evangelie & Moslims stelt dat christenen zulke maaltijden niet zelf zoud

Wilkin van de Kamp
Video

Wilkin van de Kamp vertelt waarom God volgens hem van feestvieren houdt

"God houdt kennelijk van feestvieren en Gods kinderen hebben de Bijbelse opdracht om levensgenieters te zijn", aldus Wilkin van de Kamp. In een nieuwe aflevering van de serie 'Begin je dag met God' vertelt de spreker en schrijver dat vrolijk zijn, pl

Makers podcast 'Ik zal er zijn'
Persbericht

Ontmoetingsdag in Wezep over leven met een onvervulde kinderwens

Op zaterdagmiddag 14 maart 2026 wordt in de Noorderlichtkerk in Wezep de ‘Ik zal er zijn’-dag georganiseerd. Deze ontmoetingsdag staat in het teken van leven met een onvervulde kinderwens en wil ruimte bieden voor erkenning, geloof, hoop en verbindin