Dit was de volledige laatste boodschap van paus Franciscus aan de wereld

Verdieping 22 april 2025 6 minuten Redactie
paus
ANP / Ramon Mangold

Paus Franciscus overleed Tweede Paasdag op 88-jarige leeftijd. Een dag eerder sprak hij op het balkon van de Sint-Pieterbasiliek. Daar sprak de paus de bekende paaszegen uit. Zijn traditionele paasboodschap sprak hij niet meer zelf uit, een kardinaal deed dat voor hem. Maar het was wel zijn laatste boodschap aan de wereld en dat was een indrukwekkende. Lees hieronder zijn paasboodschap!

"Christus is verrezen, Halleluja! Dierbare broeders en zusters, zalig Pasen! Vandaag weerklinkt eindelijk opnieuw het gezang van de “Halleluja” in de Kerk. Het gaat van mond tot mond, van hart tot hart, en dat ontroert het volk van God over de hele wereld tot tranen van vreugde.

Vanuit het lege graf in Jeruzalem horen wij het onverwachte goede nieuws: Jezus, die gekruisigd werd, “is hier niet, Hij is opgestaan” (Lc 24,5). Jezus ligt niet meer in het graf, Hij leeft!

De liefde heeft gezegevierd over de haat, het licht over de duisternis en de waarheid over de leugen. Vergeving heeft overwonnen op wraak. Het kwaad is niet verdwenen uit de geschiedenis; het zal blijven tot het einde der tijden, maar het heeft niet langer het laatste woord. Het heeft geen macht meer over wie de genade van deze dag aanvaarden.

Zusters en broeders, vooral jullie die pijn en verdriet ervaren: jullie stille schreeuw is gehoord, jullie tranen zijn geteld; geen enkele is verloren gegaan! In het lijden en sterven van Jezus heeft God al het kwaad van deze wereld op zich genomen en het in zijn oneindige barmhartigheid overwonnen. Hij heeft de duivelse trots ontworteld die het menselijk hart vergiftigt en overal geweld en corruptie zaait. Het Lam van God heeft overwonnen! Daarom kunnen wij vandaag vol vreugde uitroepen: “Christus, mijn hoop, is verrezen!”

De verrijzenis van Jezus is werkelijk de grondslag van onze hoop. Want in het licht van dit gebeuren is hoop geen illusie meer. Dankzij Christus – gekruisigd en verrezen – stelt hoop niet teleur! Spes non confundit! (vgl. Rom 5,5). Die hoop is geen ontsnapping, maar een uitdaging; zij misleidt niet, maar geeft kracht.

Allen die hun hoop stellen op God, leggen hun zwakke handen in de sterke en machtige hand van Hem; zij laten zich oprichten en gaan op weg. Samen met de opgestane Jezus worden zij pelgrims van de hoop, getuigen van de overwinning van de liefde en van de ontwapende kracht van het Leven.

Christus is opgestaan! Die woorden omvatten de hele zin van ons bestaan. Wij zijn namelijk niet gemaakt voor de dood, maar om te leven. Pasen is het feest van het leven! God heeft ons geschapen voor het leven en Hij wil dat de menselijke familie weer opstaat! In zijn ogen is elk leven kostbaar! Het leven van een kind in de moederschoot, net als het leven van ouderen en zieken, die in steeds meer landen worden gezien als mensen die overbodig zijn.

Wat een grote dorst naar dood, naar vernietiging zien we elke dag in de vele conflicten die op verschillende plekken in de wereld woeden! Hoeveel geweld zien we, vaak zelfs binnen gezinnen, gericht tegen vrouwen en kinderen! Hoeveel minachting wordt er soms opgewekt jegens de kwetsbaren, de gemarginaliseerden en migranten!

Op deze dag wil ik dat wij allemaal opnieuw hoop vatten en ons vertrouwen in anderen hernieuwen, ook in hen die anders zijn dan wij, of uit verre landen komen met onbekende gebruiken, levenswijzen en ideeën! Want wij zijn allemaal kinderen van God!

Ik wil ook onze hoop vernieuwen dat vrede mogelijk is! Vanuit het Heilig Graf, de Kerk van de Verrijzenis, waar dit jaar Pasen op dezelfde dag wordt gevierd door katholieken en orthodoxen, moge het licht van de vrede uitstralen over het Heilig Land en de hele wereld. Ik betuig mijn nabijheid met het lijden van de christenen in Palestina en Israël, en met zowel het Israëlische volk als het Palestijnse volk. De groeiende sfeer van antisemitisme wereldwijd baart zorgen. Tegelijk denk ik aan het volk van Gaza, en in het bijzonder aan de christelijke gemeenschap daar, waar het verschrikkelijke conflict blijft leiden tot dood en verwoesting en een dramatische en betreurenswaardige humanitaire situatie veroorzaakt. Ik richt een oproep tot de strijdende partijen: roep een staakt-het-vuren uit, laat de gijzelaars vrij en help een uitgehongerd volk dat verlangt naar een vreedzame toekomst!

Laten we bidden voor de christelijke gemeenschappen in Libanon en Syrië, die momenteel een delicate overgangsperiode doormaken. Zij verlangen naar stabiliteit en participatie in het leven van hun respectieve landen. Ik roep de hele Kerk op om de christenen in het geliefde Midden-Oosten in haar gebeden en gedachten te houden.

Ik denk ook in het bijzonder aan het volk van Jemen, dat als gevolg van oorlog een van de ernstigste en langdurigste humanitaire crises ter wereld doormaakt, en ik nodig iedereen uit om oplossingen te zoeken via een constructieve dialoog.

Moge de opgestane Christus Oekraïne, dat verwoest is door oorlog, zijn paasgeschenk van vrede schenken, en alle betrokken partijen aanmoedigen om verder te werken aan een rechtvaardige en duurzame vrede.

Op deze feestelijke dag gedenken wij de Zuidelijke Kaukasus en bidden wij dat er spoedig een definitief vredesakkoord komt tussen Armenië en Azerbeidzjan, dat leidt tot de langverwachte verzoening in de regio.

Moge het licht van Pasen de inspanningen inspireren om harmonie te bevorderen op de westelijke Balkan en de politieke leiders ondersteunen in hun inspanningen om spanningen en crises te verminderen, en samen met hun partnerlanden in de regio gevaarlijke en ontwrichtende acties te verwerpen.

Moge de opgestane Christus, onze hoop, vrede en troost schenken aan de volkeren van Afrika die slachtoffer zijn van geweld en conflicten, in het bijzonder in de Democratische Republiek Congo, in Soedan en Zuid-Soedan. Moge Hij hen bijstaan die lijden onder de spanningen in de Sahel, de Hoorn van Afrika en het Grote Merengebied, evenals die christenen die op veel plaatsen hun geloof niet vrij kunnen belijden.

Er kan geen vrede zijn zonder godsdienstvrijheid, vrijheid van denken, vrijheid van meningsuiting en respect voor de opvattingen van anderen.

Evenmin is vrede mogelijk zonder echte ontwapening! De noodzaak dat elk volk voor zijn eigen verdediging zorgt, mag niet ontaarden in een nieuwe wapenwedloop. Het licht van Pasen spoort ons aan de muren af te breken die verdeling veroorzaken en grote politieke en economische gevolgen hebben. Het spoort ons aan om zorg te dragen voor elkaar, onze onderlinge solidariteit te versterken en te werken aan de integrale ontwikkeling van elke mens.

In deze tijd mogen we het volk van Myanmar niet vergeten, dat al jarenlang geteisterd wordt door gewapende conflicten, en dat met moed en geduld de nasleep verwerkt van de verwoestende aardbeving in Sagaing, die duizenden mensenlevens eiste en veel leed veroorzaakte onder de overlevenden, waaronder wezen en ouderen. We bidden voor de slachtoffers en hun dierbaren, en we danken van harte alle vrijwilligers die hulp bieden. De aankondiging van een staakt-het-vuren door verschillende partijen in het land is een teken van hoop voor heel Myanmar.

Ik roep alle mensen met politieke verantwoordelijkheid in onze wereld op om niet toe te geven aan de logica van angst, die alleen maar leidt tot isolement, maar om de beschikbare middelen in te zetten om de behoeftigen te helpen, de honger te bestrijden en initiatieven te steunen die ontwikkeling bevorderen. Dat zijn de “wapens” van de vrede: wapens die de toekomst opbouwen in plaats van dood te zaaien!

Moge het principe van menselijkheid altijd het kenmerk zijn van onze dagelijkse daden. In het aangezicht van de wreedheid van conflicten die weerloze burgers treffen en gericht zijn op scholen, ziekenhuizen en hulpverleners, mogen we nooit vergeten dat het geen doelwitten zijn die geraakt worden, maar mensen, elk met een ziel en menselijke waardigheid.

Moge Pasen in dit Jubeljaar ook een passende gelegenheid zijn voor de vrijlating van krijgsgevangenen en politieke gevangenen!

Dierbare broeders en zusters,

In het paasmysterie van de Heer streden dood en leven in een wonderbaarlijke strijd, maar de Heer leeft nu voor altijd. Hij vervult ons met de zekerheid dat ook wij geroepen zijn om deel te hebben aan het leven dat geen einde kent, wanneer het gedreun van wapens en het geluid van de dood niet meer zullen klinken. Laten wij ons aan Hem toevertrouwen, want Hij alleen maakt alle dingen nieuw.

Zalig Pasen aan iedereen!"

Praatmee

Beluister onze podcast

#390 Elisabeth van Zijl en Carolien Pape over hun diepe worsteling, geloofsreis en bevrijdingsproces
Of beluister op:

Meerartikelen

Nigeriaanse christenen
Nieuws

Christelijke dorpsleider gedood bij hinderlaag in Nigeria: 'Hij was een vredestichter'

In Centraal-Nigeria is begin deze maand een christelijke dorpsleider omgekomen bij een gewelddadige hinderlaag. Dat meldt International Christian Concern. Het slachtoffer is James Jatau, het dorpshoofd van Hurra, een klein landbouwdorp in de staat Pl

Rotterdam
Nieuws

SGP bezorgt CU slecht nieuws en doet mee met gemeenteraadsverkiezingen Rotterdam

SGP gaat deelnemen aan de gemeenteraadsverkiezingen in Rotterdam. Dat zou slecht nieuws kunnen zijn voor de ChristenUnie. Nadat beide partijen decennialang als combinatiepartij samenwerkten in Rotterdam, doen ze nu afzonderlijk mee waardoor ze wellic

Onno Hoes
Nieuws

Gemeente Tilburg wil vaker handhaven bij "illegale" religieuze samenkomsten

De gemeente Tilburg is van plan vaker te gaan handhaven als er religieuze samenkomsten plaatsvinden op locaties die dat niet specifiek in hun bestemmingsplan hebben staan. Waarnemend burgemeester Onno Hoes zei maandagavond dat die religieuze bijeenko

Nigeria
Nieuws

Fulani-herders zaaien dood en verderf in Nigeria: tien christenen omgekomen bij aanvallen

In het oosten van Nigeria zijn tien christenen omgekomen bij gewelddadige aanvallen door Fulani-herders. Dat meldt Morning Star News. De aanvallen vonden plaats in de nacht van zaterdag op zondag in vier dorpen in de staat Taraba. Het gaat om de dorp

Hindoes
Nieuws

Hindoes vallen evangelisten aan; meerdere gewonden en bus in brand gestoken

In de Zuid-Indiase deelstaat Andhra Pradesh is vorige week een minibus met christelijke evangelisten aangevallen door hindoe-nationalisten. Het incident vond plaats bij het dorp Korrakudu. Meerdere inzittenden raakten gewond en het busje van de evang

Van Reenen
Opinie

Er zijn zoveel kerken: valt dat nog uit te leggen?

In het contact met niet-christenen wil je dat er zo min mogelijk obstakels zijn. Veel mensen hebben zelf al barrières genoeg, het zou niet goed zijn als christenen zelf dan nóg een barrière vormen om te komen tot geloof in de Heere Jezus. Maar helaas

Ds. N. H. de Graaf
Nieuws

Nieuwe predikant voor hervormde gemeente Hoornaar: ds. N. H. de Graaf

De hervormde gemeente te Hoornaar heeft een nieuwe dominee: Ds. N. H. de Graaf (foto). De predikant nam het op hem uitgebrachte beroep aan. In het Zuid-Hollandse dorp volgt De Graaf ds. H. Klink op. Laatstgenoemde predikant ging vorig jaar, na een pe

Ds. P. den Ouden
Video

HHK-predikant: "Door Christus is er bekering mogelijk in onbekeerlijke harten"

In een recente preek over Mattheüs 3 vers 2 benadrukt ds. P. den Ouden (HHK) dat bekering niet het beginpunt is, maar een vrucht van Gods genade die in Christus nabij is gekomen. Met enkele citaten van Johannes Calvijn maakt Den Ouden helder dat niet

Meerartikelen

Wilkin van de Kamp
Video

Wilkin van de Kamp noemt innerlijke worstelingen die in eenheid met Jezus mogen wijken

In deze nieuwe aflevering uit de serie 'Begin je dag met God' legt Wilkin van de Kamp de vinger bij onze innerlijke worstelingen. Hij stelt indringende vragen op basis van verschillende Bijbelteksten. Vragen die ons oproepen om niet te leven vanuit a

Hills Campus
Nieuws

Hillsong verkent bouwplannen voor megacampus

De Australische megakerk Hillsong Church heeft bevestigd dat zij in gesprek is met ontwikkelpartners over mogelijke plannen voor het grote Hills Campus-terrein in Sydney. Volgens de kerk gaat het om een verkenning voor de lange termijn en is er nog g

Nieuwe Roemeense kinderbijbel
Persbericht

Nieuwe Roemeense kinderbijbel met illustraties van Kees de Kort uitgebracht

Stichting HOE heeft in samenwerking met de Roemeense uitgeverij Scriptum een nieuwe kinderbijbel in het Roemeens uitgebracht. De uitgave draagt de titel Aşa spune Biblia en maakt gebruik van de bekende illustraties van kunstenaar Kees de Kort, die in

Ernst Leeftink en Jan Hoek
Briefwisseling

Openingsbrief Ernst Leeftink: "Huidige Joodse volk is niet Gods volk"

Neemt het huidige Joodse volk nog altijd een bijzondere plaats in binnen Gods heilsplan? In deze openingsbrief start ds. Ernst Leeftink een theologische briefwisseling met prof. dr. Jan Hoek over deze veelbesproken vraag. De briefwisseling bestaat ui

Drs. Jelte Alma
Opinie

Iran is meer dan een vijand: bekijk het land door een Bijbelse bril

Iran is opnieuw in beweging. In veel provincies zijn bij de start van 2026 protesten uitgebroken. Het zijn de grootste landelijke protesten sinds 2022. In meer dan honderd steden gaan mensen de straat op. Er zijn al honderden doden gevallen. Talloze

Tim Kuijsten
Column

Tom de Wal en de vraag die blijft: hoe vrij is godsdienst in Nederland nog?

Hoe stevig is de godsdienstvrijheid in Nederland daadwerkelijk gewaarborgd? Die vraag dringt zich bij veel christenen op na de arrestatie van prediker Tom de Wal afgelopen weekend. In veel landelijke media verschuift de discussie al snel naar de over

Vlag
Nieuws

Amerikaanse militair moet christelijke vlag uit voortuin verwijderen

Sergeant Robert Durrant van de Amerikaanse luchtmacht heeft een christelijke vlag uit zijn voortuin moeten verwijderen. Dat schrijft CBN News. De man kreeg van een medewerker van een woningbeheerder te horen dat hij met de vlag 'allerlei regels zou o

Iraanse christenen
Nieuws

Iraanse christenen opgesloten vanwege hun geloof: ‘Bedreigd met executie'

Rond de kerstperiode zijn meerdere christenen in Iran gevangengezet vanwege hun geloof. Dat meldt de Iraanse organisatie Article 18. Twee christelijke broers begonnen midden december aan hun gevangenisstraf. Ook werd een christelijke vrouw twee dagen

Tom de Wal
Opinie

Mag een burgemeester zomaar een kerkdienst verbieden?

Nadat een hotel een dienst van Frontrunners Ministries annuleerde vanwege een aangekondigde demonstratie, werd ook een vervangende kerkdienst in Tilburg beëindigd op last van de burgemeester. In dit opiniërende artikel wordt kritisch gekeken naar de

Ds. V. S. van der Meer
Nieuws

HHK Stolwijk brengt beroep uit op ds. V. S. van der Meer

De hersteld hervormde gemeente te Stolwijk heeft een beroep uitgebracht op ds. V. S. van der Meer (foto). De predikant moet in het Zuid-Hollandse dorp ds. W. van Klinken opvolgen. Laatstgenoemde predikant vertrok in augustus 2022 naar Andelst-Zetten.

Ds. A. T. Vergunst
Video

GerGem-predikant verbindt strijd met zelfbeeld aan geloof in Christus

In een recente preek deelde ds. A. T. Vergunst (GerGem) een pastorale ontmoeting. Een vrouw worstelde jarenlang met minderwaardigheid, terwijl haar man haar steeds opnieuw wees op zijn onvoorwaardelijke liefde. Het voor veel mensen herkenbare thema,

Don Ceder
Nieuws

ChristenUnie-Kamerlid op de bres voor vrij Iran: "De beelden zijn schokkend"

Op het Malieveld in Den Haag kwamen zaterdag honderden mensen samen om te demonstreren tegen het islamitische regime in Iran. Onder de sprekers bevond zich ChristenUnie-Kamerlid Don Ceder, die in een indringende toespraak opriep tot internationale st