Dit was de volledige laatste boodschap van paus Franciscus aan de wereld

Verdieping 22 april 2025 6 minuten Redactie
paus
ANP / Ramon Mangold

Paus Franciscus overleed Tweede Paasdag op 88-jarige leeftijd. Een dag eerder sprak hij op het balkon van de Sint-Pieterbasiliek. Daar sprak de paus de bekende paaszegen uit. Zijn traditionele paasboodschap sprak hij niet meer zelf uit, een kardinaal deed dat voor hem. Maar het was wel zijn laatste boodschap aan de wereld en dat was een indrukwekkende. Lees hieronder zijn paasboodschap!

"Christus is verrezen, Halleluja! Dierbare broeders en zusters, zalig Pasen! Vandaag weerklinkt eindelijk opnieuw het gezang van de “Halleluja” in de Kerk. Het gaat van mond tot mond, van hart tot hart, en dat ontroert het volk van God over de hele wereld tot tranen van vreugde.

Vanuit het lege graf in Jeruzalem horen wij het onverwachte goede nieuws: Jezus, die gekruisigd werd, “is hier niet, Hij is opgestaan” (Lc 24,5). Jezus ligt niet meer in het graf, Hij leeft!

De liefde heeft gezegevierd over de haat, het licht over de duisternis en de waarheid over de leugen. Vergeving heeft overwonnen op wraak. Het kwaad is niet verdwenen uit de geschiedenis; het zal blijven tot het einde der tijden, maar het heeft niet langer het laatste woord. Het heeft geen macht meer over wie de genade van deze dag aanvaarden.

Zusters en broeders, vooral jullie die pijn en verdriet ervaren: jullie stille schreeuw is gehoord, jullie tranen zijn geteld; geen enkele is verloren gegaan! In het lijden en sterven van Jezus heeft God al het kwaad van deze wereld op zich genomen en het in zijn oneindige barmhartigheid overwonnen. Hij heeft de duivelse trots ontworteld die het menselijk hart vergiftigt en overal geweld en corruptie zaait. Het Lam van God heeft overwonnen! Daarom kunnen wij vandaag vol vreugde uitroepen: “Christus, mijn hoop, is verrezen!”

De verrijzenis van Jezus is werkelijk de grondslag van onze hoop. Want in het licht van dit gebeuren is hoop geen illusie meer. Dankzij Christus – gekruisigd en verrezen – stelt hoop niet teleur! Spes non confundit! (vgl. Rom 5,5). Die hoop is geen ontsnapping, maar een uitdaging; zij misleidt niet, maar geeft kracht.

Allen die hun hoop stellen op God, leggen hun zwakke handen in de sterke en machtige hand van Hem; zij laten zich oprichten en gaan op weg. Samen met de opgestane Jezus worden zij pelgrims van de hoop, getuigen van de overwinning van de liefde en van de ontwapende kracht van het Leven.

Christus is opgestaan! Die woorden omvatten de hele zin van ons bestaan. Wij zijn namelijk niet gemaakt voor de dood, maar om te leven. Pasen is het feest van het leven! God heeft ons geschapen voor het leven en Hij wil dat de menselijke familie weer opstaat! In zijn ogen is elk leven kostbaar! Het leven van een kind in de moederschoot, net als het leven van ouderen en zieken, die in steeds meer landen worden gezien als mensen die overbodig zijn.

Wat een grote dorst naar dood, naar vernietiging zien we elke dag in de vele conflicten die op verschillende plekken in de wereld woeden! Hoeveel geweld zien we, vaak zelfs binnen gezinnen, gericht tegen vrouwen en kinderen! Hoeveel minachting wordt er soms opgewekt jegens de kwetsbaren, de gemarginaliseerden en migranten!

Op deze dag wil ik dat wij allemaal opnieuw hoop vatten en ons vertrouwen in anderen hernieuwen, ook in hen die anders zijn dan wij, of uit verre landen komen met onbekende gebruiken, levenswijzen en ideeën! Want wij zijn allemaal kinderen van God!

Ik wil ook onze hoop vernieuwen dat vrede mogelijk is! Vanuit het Heilig Graf, de Kerk van de Verrijzenis, waar dit jaar Pasen op dezelfde dag wordt gevierd door katholieken en orthodoxen, moge het licht van de vrede uitstralen over het Heilig Land en de hele wereld. Ik betuig mijn nabijheid met het lijden van de christenen in Palestina en Israël, en met zowel het Israëlische volk als het Palestijnse volk. De groeiende sfeer van antisemitisme wereldwijd baart zorgen. Tegelijk denk ik aan het volk van Gaza, en in het bijzonder aan de christelijke gemeenschap daar, waar het verschrikkelijke conflict blijft leiden tot dood en verwoesting en een dramatische en betreurenswaardige humanitaire situatie veroorzaakt. Ik richt een oproep tot de strijdende partijen: roep een staakt-het-vuren uit, laat de gijzelaars vrij en help een uitgehongerd volk dat verlangt naar een vreedzame toekomst!

Laten we bidden voor de christelijke gemeenschappen in Libanon en Syrië, die momenteel een delicate overgangsperiode doormaken. Zij verlangen naar stabiliteit en participatie in het leven van hun respectieve landen. Ik roep de hele Kerk op om de christenen in het geliefde Midden-Oosten in haar gebeden en gedachten te houden.

Ik denk ook in het bijzonder aan het volk van Jemen, dat als gevolg van oorlog een van de ernstigste en langdurigste humanitaire crises ter wereld doormaakt, en ik nodig iedereen uit om oplossingen te zoeken via een constructieve dialoog.

Moge de opgestane Christus Oekraïne, dat verwoest is door oorlog, zijn paasgeschenk van vrede schenken, en alle betrokken partijen aanmoedigen om verder te werken aan een rechtvaardige en duurzame vrede.

Op deze feestelijke dag gedenken wij de Zuidelijke Kaukasus en bidden wij dat er spoedig een definitief vredesakkoord komt tussen Armenië en Azerbeidzjan, dat leidt tot de langverwachte verzoening in de regio.

Moge het licht van Pasen de inspanningen inspireren om harmonie te bevorderen op de westelijke Balkan en de politieke leiders ondersteunen in hun inspanningen om spanningen en crises te verminderen, en samen met hun partnerlanden in de regio gevaarlijke en ontwrichtende acties te verwerpen.

Moge de opgestane Christus, onze hoop, vrede en troost schenken aan de volkeren van Afrika die slachtoffer zijn van geweld en conflicten, in het bijzonder in de Democratische Republiek Congo, in Soedan en Zuid-Soedan. Moge Hij hen bijstaan die lijden onder de spanningen in de Sahel, de Hoorn van Afrika en het Grote Merengebied, evenals die christenen die op veel plaatsen hun geloof niet vrij kunnen belijden.

Er kan geen vrede zijn zonder godsdienstvrijheid, vrijheid van denken, vrijheid van meningsuiting en respect voor de opvattingen van anderen.

Evenmin is vrede mogelijk zonder echte ontwapening! De noodzaak dat elk volk voor zijn eigen verdediging zorgt, mag niet ontaarden in een nieuwe wapenwedloop. Het licht van Pasen spoort ons aan de muren af te breken die verdeling veroorzaken en grote politieke en economische gevolgen hebben. Het spoort ons aan om zorg te dragen voor elkaar, onze onderlinge solidariteit te versterken en te werken aan de integrale ontwikkeling van elke mens.

In deze tijd mogen we het volk van Myanmar niet vergeten, dat al jarenlang geteisterd wordt door gewapende conflicten, en dat met moed en geduld de nasleep verwerkt van de verwoestende aardbeving in Sagaing, die duizenden mensenlevens eiste en veel leed veroorzaakte onder de overlevenden, waaronder wezen en ouderen. We bidden voor de slachtoffers en hun dierbaren, en we danken van harte alle vrijwilligers die hulp bieden. De aankondiging van een staakt-het-vuren door verschillende partijen in het land is een teken van hoop voor heel Myanmar.

Ik roep alle mensen met politieke verantwoordelijkheid in onze wereld op om niet toe te geven aan de logica van angst, die alleen maar leidt tot isolement, maar om de beschikbare middelen in te zetten om de behoeftigen te helpen, de honger te bestrijden en initiatieven te steunen die ontwikkeling bevorderen. Dat zijn de “wapens” van de vrede: wapens die de toekomst opbouwen in plaats van dood te zaaien!

Moge het principe van menselijkheid altijd het kenmerk zijn van onze dagelijkse daden. In het aangezicht van de wreedheid van conflicten die weerloze burgers treffen en gericht zijn op scholen, ziekenhuizen en hulpverleners, mogen we nooit vergeten dat het geen doelwitten zijn die geraakt worden, maar mensen, elk met een ziel en menselijke waardigheid.

Moge Pasen in dit Jubeljaar ook een passende gelegenheid zijn voor de vrijlating van krijgsgevangenen en politieke gevangenen!

Dierbare broeders en zusters,

In het paasmysterie van de Heer streden dood en leven in een wonderbaarlijke strijd, maar de Heer leeft nu voor altijd. Hij vervult ons met de zekerheid dat ook wij geroepen zijn om deel te hebben aan het leven dat geen einde kent, wanneer het gedreun van wapens en het geluid van de dood niet meer zullen klinken. Laten wij ons aan Hem toevertrouwen, want Hij alleen maakt alle dingen nieuw.

Zalig Pasen aan iedereen!"

Praatmee

Beluister onze podcast

#293 Jeffrey & Farshid Seyed Mehdi over massamoord in Iran, het regime & Jeremia 49
Of beluister op:

Meerartikelen

Cor Verkade
Nieuws

Cor Verkade spreekt zich uit na kritisch interview met hardstyle-dj Sefa

De publieke discussie rond hardstyle-dj Sefa Vlaarkamp en zijn plek binnen kerk en cultuur houdt de christelijke achterban bezig. In een uitgebreide reactie spreekt de reformatorische ondernemer Cor Verkade zich nadrukkelijk uit. Hij reageert op het

Ds. W. M. Dekker
Nieuws

Nieuwe dominee voor Adventkerk (PKN) in Amersfoort: ds. W. M. Dekker

De protestantse gemeente te Amersfoort beschikt binnenkort weer over een eigen dominee. Ds. W. M. Dekker (foto) nam het op hem uitgebrachte beroep aan. In de Adventkerk volgt Dekker de begin vorig jaar naar Leersum vertrokken ds. H. S. Mosterd op. De

Mirjam Bikker
Nieuws

CU-leider Bikker: “Zorgwekkend als christenen stemmen op FVD”

ChristenUnie-leider Mirjam Bikker maakt zich grote zorgen over de groeiende steun voor Forum voor Democratie onder christelijke kiezers. In de talkshow DIT, het nieuwsplatform van de EO, zegt zij het “zeer zorgwekkend” te vinden dat ook christenen ov

Nigeria vlag
Nieuws

Zeker 70 Nigeriaanse christenen gedood bij gecoördineerde aanvallen

Bij een reeks gecoördineerde aanvallen in de Nigeriaanse deelstaat Taraba zijn naar schatting ten minste zeventig leden van de overwegend christelijke Tiv-bevolkingsgroep gedood. Woningen werden in brand gestoken, voedselvoorraden vernietigd en perso

Joods gebedenboek
Nieuws

Joods gebedenboek uit 1415 brengt op veiling bijna zes miljoen euro op

Een Joods gebedenboek uit het jaar 1415 heeft op een veiling bijna zes miljoen euro opgebracht. Dat meldt All Israel News. Het gebedenboek werd gebruikt bij de belangrijkste Joodse feestdagen van het jaar. Wat dit boek ook bijzonder maakt, is dat het

Ds. D. J. Budding
Video

Ds. Budding waarschuwt voor afwachtende houding bij bekering

In een recente preek sprak ds. D. J. Budding indringend over bekering. Hij waarschuwde tegen een afwachtende houding waarin bekering vooral wordt gezien als iets wat je ooit misschien overkomt. De hervormde emerituspredikant benadrukte dat de Bijbel

Het Omega Project
Verdieping

God aanvaardt ons zoals we zijn maar wil ons wél veranderen: hoe zit dat? Bekijk de tutorial

God aanvaardt ons zoals we zijn, maar laat ons daar niet bij. Juist vanuit die onvoorwaardelijke aanvaarding nodigt Hij ons uit tot verandering. Het opvallende is dat echte groei vaak pas mogelijk wordt wanneer we onszelf leren accepteren. Die ogensc

Istanbul
Nieuws

Europees Hof buigt zich over inreisverboden voor christenen in Turkije

Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens gaat twintig zaken behandelen van christenen die Turkije niet meer in mogen. Dat meldt The Christian Post. De Turkse overheid ziet hen namelijk als een risico voor de nationale veiligheid. Volgens de betro

Meerartikelen

pastoraat
Persbericht

Cursus Pastoraat in Dordrecht: hoe help je mensen met psychische problemen?

Vanaf 18 februari start de Cursus Pastoraat in Dordrecht, georganiseerd door De Hoop. In de pastorale praktijk van de kerkelijke gemeente kom je mensen tegen met depressiviteit, verslaving of persoonlijkheidsstoornissen. Hoe kun je hen het beste help

Farshid Seyed Mehdi
Podcast

Farshid Seyed Mehdi over massamoord Iran: “Mensen zijn de islam spuugzat”

De beelden en berichten uit Iran zijn schokkend. Het regime probeert met grof geweld zijn macht te behouden en massaprotesten de kop in te drukken. Het resulteerde in vermoedelijk minimaal 36.000 doden. In een thema-uitzending van de Cvandaag podcast

Jef
Hoofdredactioneel commentaar

We moeten iets opbiechten over AI

Of we het nu willen of niet: AI verovert de wereld en dat gebeurt in een ontzagwekkend tempo. Iedere dag wordt Artificiële Intelligentie (AI) slimmer, sneller en overtuigender. Levensechte video’s, hyperrealistische afbeeldingen en teksten die nauwel

Wimco Ester
Video

Open Doors-medewerker over kabinetsbesluit om godsdienstgezant te schrappen

De drie christelijke partijen, de ChristenUnie, het CDA en de SGP, reageren verbaasd op het kabinetsbesluit om de functie van de gezant voor godsdienstvrijheid en levensovertuiging te schrappen. Met dit besluit kan het effectief aankaarten van christ

Een deel van de pelgrimsweg
Nieuws

Eeuwenoude pelgrimsweg naar Tempelberg na 2000 jaar toegankelijk voor publiek

Een eeuwenoude pelgrimsweg in Jeruzalem is nu toegankelijk voor bezoekers. Het gaat om een geplaveide weg uit de eerste eeuw. Deze liep van de Siloamvijver naar de Tempelberg. Joodse pelgrims gebruikten deze route om God te aanbidden in de tempel. De

CU-Kamerlid Don Ceder
Interview

CU-Kamerlid wil vaderschap op agenda: “800.000 kinderen groeien op in eenoudergezinnen"

Begin deze week presenteerde ChristenUnie-Tweede Kamerlid Don Ceder het manifest Betrokken vaders, bloeiende samenleving. Met dit manifest wil hij aandacht vragen voor een thema dat volgens hem structureel wordt onderbelicht in debat en beleid: de ro

Dr. C. A. van der Sluijs
Opinie

Opwekking is broodnodig, maar niet los van de kerk

Het verlangen naar geestelijke opwekking leeft breed in de kerk. Door de eeuwen heen hebben zogenoemde revivals mensen geraakt, kerken in beweging gezet en soms ook diepe verdeeldheid gebracht. Wat is een ware opwekking eigenlijk, en hoe verhoudt zij

Nick Vujicic
Preekverslag

Nick Vujicic houdt christenen spiegel voor: "Waarheid zonder gehoorzaamheid verandert niets"

Er zijn momenten in de geschiedenis waarop je bijna lichamelijk voelt dat de grond onder je voeten verschuift. Onzekerheid neemt toe, oude zekerheden wankelen, nieuwe vragen dienen zich aan. Nick Vujicic: “Er is zoveel gaande. Mensen zoeken naar dat

Martin Tensen, TPZ
God

Genezing van je ziel: we verliezen zo snel wat God ons geeft

We vragen God vaak om meer kracht, meer vrede en liefde, meer genezing en zegen, en meer van de Geest. En natuurlijk – Hij geeft dat graag. Ons probleem is vaak: we verliezen weer zo snel wat Hij geeft. Ons systeem lijkt het onvoldoende te kunnen bev

Mirjam Bikker
Nieuws

CU stelt Kamervragen na bericht over vrouw die kliniek aanklaagt na uitgevoerde abortus

CU-leider Mirjam Bikker heeft Kamervragen gesteld over de zorgvuldigheid rond abortusuitvoeringen. Aanleiding daarvoor is een artikel dat in het Algemeen Dagblad verscheen. Een vrouw die in paniekerige toestand bij een abortuskliniek kwam, zou direct

Grace
Nieuws

Dochter gearresteerde Chinese predikant: "God houdt ons overeind."

Grace Jin Drexel, de dochter van de in China gevangengenomen voorganger Ezra Jin, heeft haar vertrouwen geuit tijdens de zesde jaarlijkse Internationale Top voor Religieuze Vrijheid. Ze verklaarde maandag dat "zelfs onderdrukking het geloof niet kan

Kerk in het Zwitserse Lugano
Nieuws

Nieuwe studie: bijna vier op de tien Zwitsers noemen zich ongelovig

Bijna vier op de tien Zwitsers noemen zich ongelovig. Dat blijkt uit nieuwe cijfers van het Zwitserse federale statistiekbureau. Zo'n 37 procent van de Zwitserse bevolking maakt kenbaar zich niet meer tot een religie te verhouden. Tien jaar geleden l