Dit was de volledige laatste boodschap van paus Franciscus aan de wereld

Verdieping 22 april 2025 6 minuten Redactie
paus
ANP / Ramon Mangold

Paus Franciscus overleed Tweede Paasdag op 88-jarige leeftijd. Een dag eerder sprak hij op het balkon van de Sint-Pieterbasiliek. Daar sprak de paus de bekende paaszegen uit. Zijn traditionele paasboodschap sprak hij niet meer zelf uit, een kardinaal deed dat voor hem. Maar het was wel zijn laatste boodschap aan de wereld en dat was een indrukwekkende. Lees hieronder zijn paasboodschap!

"Christus is verrezen, Halleluja! Dierbare broeders en zusters, zalig Pasen! Vandaag weerklinkt eindelijk opnieuw het gezang van de “Halleluja” in de Kerk. Het gaat van mond tot mond, van hart tot hart, en dat ontroert het volk van God over de hele wereld tot tranen van vreugde.

Vanuit het lege graf in Jeruzalem horen wij het onverwachte goede nieuws: Jezus, die gekruisigd werd, “is hier niet, Hij is opgestaan” (Lc 24,5). Jezus ligt niet meer in het graf, Hij leeft!

De liefde heeft gezegevierd over de haat, het licht over de duisternis en de waarheid over de leugen. Vergeving heeft overwonnen op wraak. Het kwaad is niet verdwenen uit de geschiedenis; het zal blijven tot het einde der tijden, maar het heeft niet langer het laatste woord. Het heeft geen macht meer over wie de genade van deze dag aanvaarden.

Zusters en broeders, vooral jullie die pijn en verdriet ervaren: jullie stille schreeuw is gehoord, jullie tranen zijn geteld; geen enkele is verloren gegaan! In het lijden en sterven van Jezus heeft God al het kwaad van deze wereld op zich genomen en het in zijn oneindige barmhartigheid overwonnen. Hij heeft de duivelse trots ontworteld die het menselijk hart vergiftigt en overal geweld en corruptie zaait. Het Lam van God heeft overwonnen! Daarom kunnen wij vandaag vol vreugde uitroepen: “Christus, mijn hoop, is verrezen!”

De verrijzenis van Jezus is werkelijk de grondslag van onze hoop. Want in het licht van dit gebeuren is hoop geen illusie meer. Dankzij Christus – gekruisigd en verrezen – stelt hoop niet teleur! Spes non confundit! (vgl. Rom 5,5). Die hoop is geen ontsnapping, maar een uitdaging; zij misleidt niet, maar geeft kracht.

Allen die hun hoop stellen op God, leggen hun zwakke handen in de sterke en machtige hand van Hem; zij laten zich oprichten en gaan op weg. Samen met de opgestane Jezus worden zij pelgrims van de hoop, getuigen van de overwinning van de liefde en van de ontwapende kracht van het Leven.

Christus is opgestaan! Die woorden omvatten de hele zin van ons bestaan. Wij zijn namelijk niet gemaakt voor de dood, maar om te leven. Pasen is het feest van het leven! God heeft ons geschapen voor het leven en Hij wil dat de menselijke familie weer opstaat! In zijn ogen is elk leven kostbaar! Het leven van een kind in de moederschoot, net als het leven van ouderen en zieken, die in steeds meer landen worden gezien als mensen die overbodig zijn.

Wat een grote dorst naar dood, naar vernietiging zien we elke dag in de vele conflicten die op verschillende plekken in de wereld woeden! Hoeveel geweld zien we, vaak zelfs binnen gezinnen, gericht tegen vrouwen en kinderen! Hoeveel minachting wordt er soms opgewekt jegens de kwetsbaren, de gemarginaliseerden en migranten!

Op deze dag wil ik dat wij allemaal opnieuw hoop vatten en ons vertrouwen in anderen hernieuwen, ook in hen die anders zijn dan wij, of uit verre landen komen met onbekende gebruiken, levenswijzen en ideeën! Want wij zijn allemaal kinderen van God!

Ik wil ook onze hoop vernieuwen dat vrede mogelijk is! Vanuit het Heilig Graf, de Kerk van de Verrijzenis, waar dit jaar Pasen op dezelfde dag wordt gevierd door katholieken en orthodoxen, moge het licht van de vrede uitstralen over het Heilig Land en de hele wereld. Ik betuig mijn nabijheid met het lijden van de christenen in Palestina en Israël, en met zowel het Israëlische volk als het Palestijnse volk. De groeiende sfeer van antisemitisme wereldwijd baart zorgen. Tegelijk denk ik aan het volk van Gaza, en in het bijzonder aan de christelijke gemeenschap daar, waar het verschrikkelijke conflict blijft leiden tot dood en verwoesting en een dramatische en betreurenswaardige humanitaire situatie veroorzaakt. Ik richt een oproep tot de strijdende partijen: roep een staakt-het-vuren uit, laat de gijzelaars vrij en help een uitgehongerd volk dat verlangt naar een vreedzame toekomst!

Laten we bidden voor de christelijke gemeenschappen in Libanon en Syrië, die momenteel een delicate overgangsperiode doormaken. Zij verlangen naar stabiliteit en participatie in het leven van hun respectieve landen. Ik roep de hele Kerk op om de christenen in het geliefde Midden-Oosten in haar gebeden en gedachten te houden.

Ik denk ook in het bijzonder aan het volk van Jemen, dat als gevolg van oorlog een van de ernstigste en langdurigste humanitaire crises ter wereld doormaakt, en ik nodig iedereen uit om oplossingen te zoeken via een constructieve dialoog.

Moge de opgestane Christus Oekraïne, dat verwoest is door oorlog, zijn paasgeschenk van vrede schenken, en alle betrokken partijen aanmoedigen om verder te werken aan een rechtvaardige en duurzame vrede.

Op deze feestelijke dag gedenken wij de Zuidelijke Kaukasus en bidden wij dat er spoedig een definitief vredesakkoord komt tussen Armenië en Azerbeidzjan, dat leidt tot de langverwachte verzoening in de regio.

Moge het licht van Pasen de inspanningen inspireren om harmonie te bevorderen op de westelijke Balkan en de politieke leiders ondersteunen in hun inspanningen om spanningen en crises te verminderen, en samen met hun partnerlanden in de regio gevaarlijke en ontwrichtende acties te verwerpen.

Moge de opgestane Christus, onze hoop, vrede en troost schenken aan de volkeren van Afrika die slachtoffer zijn van geweld en conflicten, in het bijzonder in de Democratische Republiek Congo, in Soedan en Zuid-Soedan. Moge Hij hen bijstaan die lijden onder de spanningen in de Sahel, de Hoorn van Afrika en het Grote Merengebied, evenals die christenen die op veel plaatsen hun geloof niet vrij kunnen belijden.

Er kan geen vrede zijn zonder godsdienstvrijheid, vrijheid van denken, vrijheid van meningsuiting en respect voor de opvattingen van anderen.

Evenmin is vrede mogelijk zonder echte ontwapening! De noodzaak dat elk volk voor zijn eigen verdediging zorgt, mag niet ontaarden in een nieuwe wapenwedloop. Het licht van Pasen spoort ons aan de muren af te breken die verdeling veroorzaken en grote politieke en economische gevolgen hebben. Het spoort ons aan om zorg te dragen voor elkaar, onze onderlinge solidariteit te versterken en te werken aan de integrale ontwikkeling van elke mens.

In deze tijd mogen we het volk van Myanmar niet vergeten, dat al jarenlang geteisterd wordt door gewapende conflicten, en dat met moed en geduld de nasleep verwerkt van de verwoestende aardbeving in Sagaing, die duizenden mensenlevens eiste en veel leed veroorzaakte onder de overlevenden, waaronder wezen en ouderen. We bidden voor de slachtoffers en hun dierbaren, en we danken van harte alle vrijwilligers die hulp bieden. De aankondiging van een staakt-het-vuren door verschillende partijen in het land is een teken van hoop voor heel Myanmar.

Ik roep alle mensen met politieke verantwoordelijkheid in onze wereld op om niet toe te geven aan de logica van angst, die alleen maar leidt tot isolement, maar om de beschikbare middelen in te zetten om de behoeftigen te helpen, de honger te bestrijden en initiatieven te steunen die ontwikkeling bevorderen. Dat zijn de “wapens” van de vrede: wapens die de toekomst opbouwen in plaats van dood te zaaien!

Moge het principe van menselijkheid altijd het kenmerk zijn van onze dagelijkse daden. In het aangezicht van de wreedheid van conflicten die weerloze burgers treffen en gericht zijn op scholen, ziekenhuizen en hulpverleners, mogen we nooit vergeten dat het geen doelwitten zijn die geraakt worden, maar mensen, elk met een ziel en menselijke waardigheid.

Moge Pasen in dit Jubeljaar ook een passende gelegenheid zijn voor de vrijlating van krijgsgevangenen en politieke gevangenen!

Dierbare broeders en zusters,

In het paasmysterie van de Heer streden dood en leven in een wonderbaarlijke strijd, maar de Heer leeft nu voor altijd. Hij vervult ons met de zekerheid dat ook wij geroepen zijn om deel te hebben aan het leven dat geen einde kent, wanneer het gedreun van wapens en het geluid van de dood niet meer zullen klinken. Laten wij ons aan Hem toevertrouwen, want Hij alleen maakt alle dingen nieuw.

Zalig Pasen aan iedereen!"

Praatmee

Beluister onze podcast

#398 David ten Voorde & Jonathan Nolan over kerkgroei in onbereikte gebieden
Of beluister op:

Meerartikelen

Ds. P. van de Voorde
Nieuws

Hervormde gemeente Boven-Hardinxveld hoopt op komst ds. P. van de Voorde

De hervormde gemeente te Boven-Hardinxveld hoopt op de komst van ds. P. van de Voorde (foto). Op de predikant werd afgelopen week een beroep uitgebracht. In Boven-Hardinxveld zoeken de hervormden naar een nieuwe gemeentepredikant vanwege het eerdere

ramadan
Nieuws

Journalist krijgt golf van haat na artikel over vervolgde christenen tijdens ramadan

De Duits-Turkse journaliste Ninve Ermagan zegt te worden overspoeld met haatreacties nadat zij een artikel publiceerde over de positie van christenen tijdens de ramadan. Op X schrijft ze dat haar racisme wordt verweten, enkel omdat zij sprak met chri

GerGem Yerseke
Nieuws

Bekende kerkarchitect Wouter van Beijnum (79) overleden

Kerkarchitect Wouter van Beijnum is donderdag op 79-jarige leeftijd overleden. Dat meldt Omroep Flevoland. Van Beijnum ontwierp tientallen kerken in Nederland en genoot vooral binnen reformatorische kring bekendheid.  Van Beijnum ontwierp kerken in B

Kerkscheuring CGK
Nieuws

Eerste landelijke vergadering van CGK-groep Rijnsburg: 55 kerken vertegenwoordigd

In Nunspeet vond zaterdag de eerste landelijke vergadering plaats van de zogenoemde groep-Rijnsburg binnen de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK). In totaal waren 145 afgevaardigden aanwezig, afkomstig uit 55 gemeenten. Van deze kerken namen 33 d

China - biddende handen
Nieuws

China voert druk op advocaten van opgepakte kerkleider verder op

De Chinese overheid zet advocaten onder druk die de vijf maanden geleden opgepakte christelijke voorganger Ezra Jin verdedigen. Zo zijn vergunningen ingetrokken en waarschuwingen gegeven. Dat melden onder meer The Christian Post en The Wall Street Jo

Ds. W. Visscher
Video

Ds. Visscher vertelt waarom christenen geen streepje voor hebben bij God 

"Dacht u dat God naar Abraham zou willen luisteren omdat hij beter of minder slecht was dan Lot of de Sodomieten?", aldus ds. W. Visscher. In een recente preek over Abraham en Izak, stelde de GerGem-predikant uit Amersfoort zijn toehoorders onder mee

 Ds. H. de Greef
Nieuws

Nieuwe dominee voor hersteld hervormd Boven-Hardinxveld: ds. H. de Greef

De hersteld hervormde gemeente te Boven-Hardinxveld mag binnenkort een nieuwe dominee verwelkomen. Ds. H. de Greef (foto) aanvaardde het op hem uitgebrachte beroep. In de Zuid-Hollandse gemeente volgt de predikant ds. J. L. Schreuders op. Laatstgenoe

Matthijs Voskuil
Persbericht

BasiC roept christelijke jongeren op alcohol te mijden: ‘Zoek je geluk bij God’

Jongerenplatform BasiC roept christelijke jongeren op om kritisch om te gaan met alcoholgebruik – en waar mogelijk zelfs helemaal af te zien van drank. Tijdens de derde editie van de Week van Verslaving (23 t/m 27 maart) lanceert het platform een cam

Meerartikelen

Maranathakerk Rotterdam
Hoofdredactioneel commentaar

Crisis Maranathakerk: als de beeldvorming het wint van de feiten

Soms merk je dat je ergens een grens hebt. Voor ons ligt die bij leugens. Zodra verhalen worden verdraaid, opgeblazen of simpelweg niet kloppen, kunnen we daar als Cvandaag niet stil bij blijven. En eerlijk gezegd: dat willen we ook niet. Wie de beri

Chosen
Positief nieuws

The Chosen breekt opnieuw wereldrecord en bereikt miljoenen wereldwijd

De populaire christelijke serie The Chosen heeft opnieuw een wereldrecord gevestigd. Volgens Guinness World Records is het de meest vertaalde streamingserie ooit, inmiddels beschikbaar in maar liefst 125 talen. Daarmee overtreft de serie haar eigen r

Psychiater Bart van den Brink
Interview

Worstelen met zelfdoding: helpt geloof als je geen uitweg meer ziet?

Heeft geloof en het worstelen met zelfdodingsgedachten eigenlijk wat met elkaar te maken? Kan geloof helpen als je het zo zwaar hebt dat je geen uitweg meer ziet? Psychiater Bart van den Brink spreekt op 26 maart tijdens het symposium 'Wanhoop en suï

Annemieke van Bochove
Boekfragment

Elohim: Gods licht breekt door in onze diepste duisternis

De naam Elohim komt duizenden keren voor in het Oude Testament en verwijst naar Gods majesteit, kracht en scheppende macht. In deze persoonlijke overdenking wordt die naam verbonden met het begin van de schepping, waar Gods Geest rust brengt in chaos

Ds. E. Bakker
Nieuws

Nieuwe predikant voor gereformeerde gemeente Oosterend: ds. E. Bakker

De gereformeerde gemeente te Oosterend (Texel) beschikt binnenkort weer over een eigen herder en leraar. Ds. E. Bakker (foto) kon het op hem uitgebrachte beroep aannemen. In Oosterend volgt de predikant ds. A. Vermeij op. Laatstgenoemde predikant gin

Ds. N. P. J. Kleiberg
Video

Ds. Kleiberg vertelt over de bekering van zijn opa: "Hij groeide op in de kroeg"

"'Als opa sterft en die kist gaat naar beneden, dan moet je niet naar het graf maar boven kijken. Want daar is opa'", aldus ds. N. P. J. Kleiberg. De hersteld hervormde emerituspredikant vertelde in een recente preek op indrukwekkende wijze over zijn

Kerk Duitsland
Nieuws

Onderzoek: verdeeldheid over geloof in drie-eenheid in Duitsland

Een nieuw onderzoek in Duitsland laat zien dat veel mensen onzeker zijn over een kernelement van het christelijk geloof. Slechts 35 procent van de ondervraagden zegt te geloven dat God bestaat als Vader, Zoon en Heilige Geest. Daartegenover zegt 34 p

Amerikaans Hooggerechtshof
Nieuws

Amerikaanse rechter geeft straatprediker nieuwe kans

Het Hooggerechtshof van de Verenigde Staten heeft unaniem beslist dat een rechtszaak van een straatprediker door mag gaan. De zaak draait volgens de Christian Post om de vraag of hij vrij over zijn geloof mag spreken in het openbaar. Evangelist Gabri

Iran
Nieuws

Christelijke activisten vragen aandacht voor gevangenen in Iran

Een groep christelijke activisten roept de internationale gemeenschap op om meer te doen voor gevangenen in Iran. Volgens hen worden veel mensen slachtoffer van ernstige mensenrechtenschendingen. De organisatie Christian Activists for a Free Iran zeg

 Arie de Paauw
Nieuws

Project ‘365 x Vrees Niet’ wil christenen helpen angst te doorbreken

Te midden van toenemende maatschappelijke onzekerheid is een nieuw initiatief gestart dat christenen wil helpen omgaan met angst. Stichting Arbeiders in de Oogst lanceert het project ‘365 x Vrees Niet’, een gratis e-mailprogramma dat Bijbelteksten co

Joanneke en Jobke
Interview

Christelijke vriendinnen blikken terug op Israël-reis: “Veerkracht Joodse volk is jaloersmakend”

“We hebben zoveel heftige dingen gezien. De eerste weken was ik niet met mijn hoofd in Nederland”, zegt Joanneke Koster, nog steeds onder de indruk van haar solidariteitsreis naar Israël. Samen met haar vriendin Jobke van 't Hof deelden ze met Cvanda

Ds. M. Messemaker
Preekverslag

Ds. Messemaker zoomt in op Jezus' laatste avondmaal: "Zelfs Judas wordt genodigd"

"Eén voor één nemen die mannen hun plekje aan tafel in. Alle twaalf? Dus Judas ook? Ja, zelfs Judas wordt genodigd en zelfs voor hem is er plek aan tafel. De Heere sluit hem niet buiten. Aan het avondmaal is het nooit de Heere die buitensluit", aldus