Dit was de volledige laatste boodschap van paus Franciscus aan de wereld

Verdieping 22 april 2025 6 minuten Redactie
paus
ANP / Ramon Mangold

Paus Franciscus overleed Tweede Paasdag op 88-jarige leeftijd. Een dag eerder sprak hij op het balkon van de Sint-Pieterbasiliek. Daar sprak de paus de bekende paaszegen uit. Zijn traditionele paasboodschap sprak hij niet meer zelf uit, een kardinaal deed dat voor hem. Maar het was wel zijn laatste boodschap aan de wereld en dat was een indrukwekkende. Lees hieronder zijn paasboodschap!

"Christus is verrezen, Halleluja! Dierbare broeders en zusters, zalig Pasen! Vandaag weerklinkt eindelijk opnieuw het gezang van de “Halleluja” in de Kerk. Het gaat van mond tot mond, van hart tot hart, en dat ontroert het volk van God over de hele wereld tot tranen van vreugde.

Vanuit het lege graf in Jeruzalem horen wij het onverwachte goede nieuws: Jezus, die gekruisigd werd, “is hier niet, Hij is opgestaan” (Lc 24,5). Jezus ligt niet meer in het graf, Hij leeft!

De liefde heeft gezegevierd over de haat, het licht over de duisternis en de waarheid over de leugen. Vergeving heeft overwonnen op wraak. Het kwaad is niet verdwenen uit de geschiedenis; het zal blijven tot het einde der tijden, maar het heeft niet langer het laatste woord. Het heeft geen macht meer over wie de genade van deze dag aanvaarden.

Zusters en broeders, vooral jullie die pijn en verdriet ervaren: jullie stille schreeuw is gehoord, jullie tranen zijn geteld; geen enkele is verloren gegaan! In het lijden en sterven van Jezus heeft God al het kwaad van deze wereld op zich genomen en het in zijn oneindige barmhartigheid overwonnen. Hij heeft de duivelse trots ontworteld die het menselijk hart vergiftigt en overal geweld en corruptie zaait. Het Lam van God heeft overwonnen! Daarom kunnen wij vandaag vol vreugde uitroepen: “Christus, mijn hoop, is verrezen!”

De verrijzenis van Jezus is werkelijk de grondslag van onze hoop. Want in het licht van dit gebeuren is hoop geen illusie meer. Dankzij Christus – gekruisigd en verrezen – stelt hoop niet teleur! Spes non confundit! (vgl. Rom 5,5). Die hoop is geen ontsnapping, maar een uitdaging; zij misleidt niet, maar geeft kracht.

Allen die hun hoop stellen op God, leggen hun zwakke handen in de sterke en machtige hand van Hem; zij laten zich oprichten en gaan op weg. Samen met de opgestane Jezus worden zij pelgrims van de hoop, getuigen van de overwinning van de liefde en van de ontwapende kracht van het Leven.

Christus is opgestaan! Die woorden omvatten de hele zin van ons bestaan. Wij zijn namelijk niet gemaakt voor de dood, maar om te leven. Pasen is het feest van het leven! God heeft ons geschapen voor het leven en Hij wil dat de menselijke familie weer opstaat! In zijn ogen is elk leven kostbaar! Het leven van een kind in de moederschoot, net als het leven van ouderen en zieken, die in steeds meer landen worden gezien als mensen die overbodig zijn.

Wat een grote dorst naar dood, naar vernietiging zien we elke dag in de vele conflicten die op verschillende plekken in de wereld woeden! Hoeveel geweld zien we, vaak zelfs binnen gezinnen, gericht tegen vrouwen en kinderen! Hoeveel minachting wordt er soms opgewekt jegens de kwetsbaren, de gemarginaliseerden en migranten!

Op deze dag wil ik dat wij allemaal opnieuw hoop vatten en ons vertrouwen in anderen hernieuwen, ook in hen die anders zijn dan wij, of uit verre landen komen met onbekende gebruiken, levenswijzen en ideeën! Want wij zijn allemaal kinderen van God!

Ik wil ook onze hoop vernieuwen dat vrede mogelijk is! Vanuit het Heilig Graf, de Kerk van de Verrijzenis, waar dit jaar Pasen op dezelfde dag wordt gevierd door katholieken en orthodoxen, moge het licht van de vrede uitstralen over het Heilig Land en de hele wereld. Ik betuig mijn nabijheid met het lijden van de christenen in Palestina en Israël, en met zowel het Israëlische volk als het Palestijnse volk. De groeiende sfeer van antisemitisme wereldwijd baart zorgen. Tegelijk denk ik aan het volk van Gaza, en in het bijzonder aan de christelijke gemeenschap daar, waar het verschrikkelijke conflict blijft leiden tot dood en verwoesting en een dramatische en betreurenswaardige humanitaire situatie veroorzaakt. Ik richt een oproep tot de strijdende partijen: roep een staakt-het-vuren uit, laat de gijzelaars vrij en help een uitgehongerd volk dat verlangt naar een vreedzame toekomst!

Laten we bidden voor de christelijke gemeenschappen in Libanon en Syrië, die momenteel een delicate overgangsperiode doormaken. Zij verlangen naar stabiliteit en participatie in het leven van hun respectieve landen. Ik roep de hele Kerk op om de christenen in het geliefde Midden-Oosten in haar gebeden en gedachten te houden.

Ik denk ook in het bijzonder aan het volk van Jemen, dat als gevolg van oorlog een van de ernstigste en langdurigste humanitaire crises ter wereld doormaakt, en ik nodig iedereen uit om oplossingen te zoeken via een constructieve dialoog.

Moge de opgestane Christus Oekraïne, dat verwoest is door oorlog, zijn paasgeschenk van vrede schenken, en alle betrokken partijen aanmoedigen om verder te werken aan een rechtvaardige en duurzame vrede.

Op deze feestelijke dag gedenken wij de Zuidelijke Kaukasus en bidden wij dat er spoedig een definitief vredesakkoord komt tussen Armenië en Azerbeidzjan, dat leidt tot de langverwachte verzoening in de regio.

Moge het licht van Pasen de inspanningen inspireren om harmonie te bevorderen op de westelijke Balkan en de politieke leiders ondersteunen in hun inspanningen om spanningen en crises te verminderen, en samen met hun partnerlanden in de regio gevaarlijke en ontwrichtende acties te verwerpen.

Moge de opgestane Christus, onze hoop, vrede en troost schenken aan de volkeren van Afrika die slachtoffer zijn van geweld en conflicten, in het bijzonder in de Democratische Republiek Congo, in Soedan en Zuid-Soedan. Moge Hij hen bijstaan die lijden onder de spanningen in de Sahel, de Hoorn van Afrika en het Grote Merengebied, evenals die christenen die op veel plaatsen hun geloof niet vrij kunnen belijden.

Er kan geen vrede zijn zonder godsdienstvrijheid, vrijheid van denken, vrijheid van meningsuiting en respect voor de opvattingen van anderen.

Evenmin is vrede mogelijk zonder echte ontwapening! De noodzaak dat elk volk voor zijn eigen verdediging zorgt, mag niet ontaarden in een nieuwe wapenwedloop. Het licht van Pasen spoort ons aan de muren af te breken die verdeling veroorzaken en grote politieke en economische gevolgen hebben. Het spoort ons aan om zorg te dragen voor elkaar, onze onderlinge solidariteit te versterken en te werken aan de integrale ontwikkeling van elke mens.

In deze tijd mogen we het volk van Myanmar niet vergeten, dat al jarenlang geteisterd wordt door gewapende conflicten, en dat met moed en geduld de nasleep verwerkt van de verwoestende aardbeving in Sagaing, die duizenden mensenlevens eiste en veel leed veroorzaakte onder de overlevenden, waaronder wezen en ouderen. We bidden voor de slachtoffers en hun dierbaren, en we danken van harte alle vrijwilligers die hulp bieden. De aankondiging van een staakt-het-vuren door verschillende partijen in het land is een teken van hoop voor heel Myanmar.

Ik roep alle mensen met politieke verantwoordelijkheid in onze wereld op om niet toe te geven aan de logica van angst, die alleen maar leidt tot isolement, maar om de beschikbare middelen in te zetten om de behoeftigen te helpen, de honger te bestrijden en initiatieven te steunen die ontwikkeling bevorderen. Dat zijn de “wapens” van de vrede: wapens die de toekomst opbouwen in plaats van dood te zaaien!

Moge het principe van menselijkheid altijd het kenmerk zijn van onze dagelijkse daden. In het aangezicht van de wreedheid van conflicten die weerloze burgers treffen en gericht zijn op scholen, ziekenhuizen en hulpverleners, mogen we nooit vergeten dat het geen doelwitten zijn die geraakt worden, maar mensen, elk met een ziel en menselijke waardigheid.

Moge Pasen in dit Jubeljaar ook een passende gelegenheid zijn voor de vrijlating van krijgsgevangenen en politieke gevangenen!

Dierbare broeders en zusters,

In het paasmysterie van de Heer streden dood en leven in een wonderbaarlijke strijd, maar de Heer leeft nu voor altijd. Hij vervult ons met de zekerheid dat ook wij geroepen zijn om deel te hebben aan het leven dat geen einde kent, wanneer het gedreun van wapens en het geluid van de dood niet meer zullen klinken. Laten wij ons aan Hem toevertrouwen, want Hij alleen maakt alle dingen nieuw.

Zalig Pasen aan iedereen!"

Praatmee

Beluister onze podcast

Van Hart tot Hart #5: de dominee als alleskunner?
Of beluister op:

Meerartikelen

Kruis, Bijbel en tarotkaarten
Getuigenis

Populaire tarot-influencer kiest voor Jezus: "Hij heeft mijn leven gered"

De populaire TikTok-influencer Alexandra Ashcroft heeft afscheid genomen van haar werk als tarotkaartlezer. De Britse, die ruim 933.000 volgers en meer dan 52 miljoen likes had, zegt dat ze tot geloof in Jezus Christus is gekomen en haar leven volled

eu
Nieuws

Christenen bezorgd nu EU banden met Armenië verder aanhaalt

De Europese Unie en Armenië hebben hun samenwerking verder uitgebreid. Volgens de christelijke waakhond International Christian Concern (ICC) gebeurt dat op een moment waarop de zorgen over de godsdienstvrijheid in het land toenemen, met name door de

Pakistan
Nieuws

Christelijke families slaan op de vlucht na beschuldiging van godslastering in Pakistan

Meer dan 25 christelijke families zijn gevlucht uit hun woningen in de Pakistaanse provincie Punjab nadat een voorganger is beschuldigd van godslastering. Volgens Morning Star News ontstond grote vrees voor geweld door een woedende moslimmenigte, zoa

boa
Nieuws

VVD wil het dragen van kruisjes verbieden voor boa's

De VVD wil wettelijk vastleggen dat buitengewoon opsporingsambtenaren (boa's) tijdens hun werk geen zichtbare religieuze uitingen meer mogen dragen. Het voorstel geldt niet alleen voor hoofddoeken en keppels, maar ook voor christelijke kruisjes. VVD-

Dina-Perla Portnaar
Column

Opgroeien in een narcistisch gezin: waarom loskomen zo moeilijk is

In het slotdeel van haar serie over opgroeien in een narcistisch gezinssysteem beschrijft Dina-Perla Portnaar hoe oude rollen, verborgen gezinsregels en verstrengeling doorwerken in het volwassen leven. Ze laat zien waarom grenzen stellen en de waarh

Bart Visser
Nieuws

Directeur Bart Visser vertrekt na 22 jaar bij New Wine

Na ruim 22 jaar betrokken te zijn geweest bij New Wine Nederland neemt directeur Bart Visser afscheid van de organisatie. Met ingang van het nieuwe schooljaar maakt hij de overstap naar de Christelijke Hogeschool Ede, waar hij aan de slag gaat als do

Zuid-Libanon
Nieuws

Netanyahu: Christelijke dorpen in Libanon vroegen Israël om bescherming

De Israëlische premier Benjamin Netanyahu zegt dat verschillende christelijke dorpen in Zuid-Libanon Israël hebben gevraagd om bescherming tegen Hezbollah. Volgens hem zouden sommige dorpen zelfs hebben gevraagd om bij Israël te worden gevoegd. Een b

Jennifer Melle
Nieuws

Christelijke verpleegkundige volledig vrijgepleit na weigering voornaamwoorden te gebruiken

De Britse toezichthouder voor verpleegkundigen heeft besloten geen maatregelen te nemen tegen de christelijke verpleegkundige Jennifer Melle. Zij kwam onder vuur te liggen nadat zij tijdens haar werk weigerde de vrouwelijke voornaamwoorden te gebruik

Meerartikelen

Pakistan
Nieuws

Blinde christen na tien maanden cel vrijgesproken van godslastering in Pakistan

Een rechtbank in de Pakistaanse stad Lahore heeft de blinde christen Nadeem Masih vrijgesproken van godslastering. De 49-jarige man zat bijna tien maanden vast op beschuldiging van het beledigen van de profeet Mohammed, een misdrijf waarop in Pakista

Bisschop
Nieuws

Tachtigjarige bisschop opgepakt tijdens nieuwe actie tegen kerk in Nicaragua

De 80-jarige rooms-katholieke bisschop Juan Abelardo Mata Guevara is in Nicaragua opgepakt door de politie. Dat meldt The Christian Post op basis van informatie van mensenrechtenorganisatie Christian Solidarity Worldwide (CSW). De arrestatie past vol

Bijbel
Nieuws

Australische kloosterorde verdedigt opvang veroordeelde zedendelinquenten

De katholieke kloosterorde Christian Brothers in Australië verdedigt het besluit om negen veroordeelde plegers van seksueel misbruik van kinderen binnen de orde te houden. De leiding spreekt van een 'Bijbelse opdracht' om voor alle broeders te blijve

Ds. J. van Walsem
Nieuws

CGK Rijnsaterwoude krijgt voor het eerst sinds 1906 een eigen predikant: ds. J. van Walsem

De christelijke gereformeerde kerk te Rijnsaterwoude beschikt binnenkort voor het eerst sinds haar oprichting in 1906 over een eigen predikant. Ds. J. van Walsem (foto) nam het op hem uitgebrachte beroep aan. Van Walsem was voor het laatst als gemeen

Evangelisch Werkverband
Persbericht

Sandra Kooij nieuwe directeur van Evangelisch Werkverband

Het Evangelisch Werkverband (EW) heeft een nieuwe directeur. Per 1 juli neemt Sandra Kooij de leiding van de organisatie over van Janneke Plantinga, die de afgelopen jaren verantwoordelijk was voor de vernieuwde koers van het EW. Het bestuur laat wet

Richard Groenenboom
Interview

SDOK-woordvoerder ziet Chinese kerk groeien: “Xi Jinping is geestelijk gezien een zegen”

Voorgangers komen achter de tralies, huiskerken worden gesloten en kinderen mogen geen Bijbels onderwijs meer ontvangen. Wie dit op zich in laat werken, zou wellicht denken dat de kerk langzamerhand in China verdwijnt. Toch is het tegenovergestelde w

kartel
Getuigenis

Undercoveragent leidde kartellid tot Jezus: "Hij gaf zijn leven aan de Heer"

Bijna dertig jaar lang werkte de Amerikaanse voorganger Dale Sutherland als undercoveragent bij de narcoticabrigade in Washington D.C. Terwijl hij drugscriminelen opspoorde en arresteerde, deelde hij ook het Evangelie met collega's, arrestanten en ge

documentaire Kan ik dit nog geloven?
Analyse

Kan het christelijk geloof rationeel worden verdedigd? Docu zet argumenten op een rij

"Bewijs maar eens dat God bestaat." Veel christenen krijgen die vraag vroeg of laat voorgeschoteld. Op school, op de universiteit, op het werk of tijdens een gesprek met vrienden. Lange tijd leek het debat vooral in één richting te gaan: geloof hoord

Prof. dr. W. van Vlastuin
Preekverslag

Prof. dr. W. van Vlastuin over geloofszekerheid: “In het geloof is geen druppeltje twijfel”

Is geloofszekerheid een norm of dé norm? Die vraag stond centraal tijdens een pastorale Questions & Answers-avond van Refoweb in de kapel van het Hoornbeeck College in Amersfoort. De bijeenkomst was bedoeld om bezoekers laagdrempelig vragen te laten

Koert van Bekkum
Persbericht

Koert van Bekkum nieuwe rector van Theologische Universiteit Utrecht

De Raad van Toezicht van de Theologische Universiteit Utrecht heeft prof. dr. Koert van Bekkum benoemd tot nieuwe rector. Hij treedt op 8 december 2026 aan en volgt daarmee George Harinck op, die het rectoraat na vier jaar overdraagt tijdens de vieri

Henri Bontenbal
Nieuws

CDA-leider Bontenbal over kerkasiel: geen uitzondering voor gezin Babayants

CDA-leider Henri Bontenbal vindt dat er geen uitzondering moet worden gemaakt voor het gezin Babayants, dat al ruim anderhalf jaar verblijft in kerkelijke gemeente Open Hof in Kampen. Ook blijft het CDA tegen een nieuw kinderpardon voor gewortelde ki

Seksueel misbruik
Video

Expert bespreekt onderzoek seksueel grensoverschrijdend gedrag in geloofsgemeenschappen

Het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum (WODC) heeft voor het eerst op grote schaal onderzoek gedaan naar seksueel grensoverschrijdend gedrag binnen geloofsgemeenschappen. Uit het onderzoek blijkt dat er de afgelopen jaren meer aandacht is gek