Wim Verwoerd: "Sommige naziwetten waren één op één gelijk aan kerkelijke wetten"

Interview 23 oktober 2019
Wim verwoerd

Hij groeide op met de visie dat Gods profetieën vandaag de dag nog steeds letterlijk moeten worden genomen. Daar hoort een liefde voor het volk Israël bij, zo vertelt Wim Verwoerd tegenover Cvandaag. Hij schreef het boek 'Het bloed schreeuwt uit de aarde', waarin hij de trieste en hartverscheurende geschiedenis van eeuwenlange Jodenvervolging in Europa beschrijft.

De meer dan zestig reizen naar de Joodse gemeenschap in Oekraïne, en de bezoeken aan tientallen massagraven en kampen in Estland, Letland, Litouwen, Wit-Rusland, Oekraïne, Polen en Oostenrijk zijn van grote invloed geweest. Hij vertelt tegenover Cvandaag over de relatie tussen christenen en Joden en waar zijn liefde voor het volk van God vandaan komt. Vandaag deel 1: over het verband tussen christendom en antisemitisme.

"Er wordt bijvoorbeeld aangetoond dat sommige naziwetten één op één gelijk zijn aan kerkelijke wetten van eeuwen eerder"

Het boek is met name geschreven om het verband tussen het christendom en de Jodenvervolging in het verleden aan te tonen. Er blijkt een lijn te lopen van de antisemitische kerkleer, waarin Joden als vervloekt werden gezien, naar de Shoa, de vernietiging van de Joden in Europa. "Er wordt bijvoorbeeld aangetoond dat sommige naziwetten één op één gelijk zijn aan kerkelijke wetten van eeuwen eerder", vertelt Verwoerd. "Er komen heel veel zaken voorbij die de meeste mensen niet of nauwelijks weten, zoals het feit dat Duitsland naast Italië nog zeker vijf ‘christelijke’ landen als bondgenoot had, die meegewerkt hebben Gods volk uit te roeien. En wie weet dat Nederland zich in de jaren vóór de oorlog schuldig gemaakt heeft door Joden niet op te willen nemen, terwijl ze op de vlucht waren voor hun leven? Ook de eeuwenlange Jodenvervolging in naam van het kruis voorafgaand aan de Shoa, tijdens de kruistochten, de verdrijvingen uit de christelijke landen, de inquisitie en de vele pogroms, is bij velen nauwelijks bekend."

"Terwijl in haar oorsprong het christendom natuurlijk niet antisemitisch was. Hoe zou dat ook kunnen? De heidenen werden uitgekozen om door geloof in Jezus Christus mede-erfgenamen te zijn van de 'heiligen', van het volk Israël. Jezus komt immers Zelf uit het huis van David en is een echte Jood. En Hij komt ook terug te midden van het Joodse volk en zal straks vanuit Jeruzalem Zijn Koninkrijk op aarde gaan regeren."

"Het 'overwinnend christendom' van keizer Constantijn plaatste de Joden aan de rand van de 'christelijke' samenleving"

"Paulus waarschuwt er in zijn brief aan de Romeinen voor dat 'wij ons niet moeten verheffen' tegen de takken die afgesneden zijn", vervolgt de schrijver. "Maar dat is wel gebeurd. Er werd geleerd dat de Joden als volk door God verworpen zijn. Een christendom dat steeds verder losraakte van haar Joodse wortels, is het Joodse volk gaan beschuldigen van 'godsmoord', van allerlei kwaadwilligheid en van 'aardsgezind en vleselijk' te zijn bijvoorbeeld door hun Koninkrijk verwachting. Het 'overwinnend christendom' van keizer Constantijn plaatste de Joden aan de rand van de 'christelijke' samenleving. Kerkvaders uit die tijd, maar later zelfs ook de protestantse Luther, spuugden hun gal over de Joden om zo de christenen afkerig te maken van onder andere het vieren van de sabbat en de feesten samen met de Joden. Verachting, valse beschuldiging, uitsluiting, verdrijving, brandmerken en uiteindelijk enorme massamoorden, het Joodse volk is het allemaal overkomen in 'christelijke' landen."

Maar is dat vandaag de dag nog steeds aanwezig? Is die gedachte niet behoorlijk teruggedrongen? Verwoerd: "Het verband is er in de ogen van de Joden nog altijd, er is nog steeds een zekere angst voor het christendom. En nog steeds zijn er heel veel christenen en kerken die zichzelf zien in plaats van Israël. In theorie misschien niet, maar de praktijk is weerbarstig. Hebben we ons wel eens ten volle beseft dat het Nieuwe Verbond met Israël gesloten is (Jer. 31:31)? Daarnaast zitten vele vrijzinnige christenen op de lijn van de VN, die zich in 1975 al heeft uitgesproken dat 'Zionisme gelijk staat aan racisme'. Het recht op het land wordt door deze 'christenen' aan de Joden ontzegd. Een christendom dat nu opnieuw zwijgt, wanneer Israël wordt 'aangevallen' of 'veroordeeld' heeft nog niets geleerd van ons verleden. In mijn boek is een hoofdstuk gewijd aan het thema: 'Het kwaad van onverschilligheid'. De spiegel die ons daar wordt voorgehouden vertelt ons of we er nu beter voorstaan dan vóór de Tweede Wereldoorlog. Ik ben bang van niet."

Hoe is die antisemitische kerkleer dan ontstaan? "Toen het christendom 'godsdienstvrijheid' kreeg, ging het zich superieur voelen, terwijl steeds meer heidendom de kerk werd binnengelaten. Uit aversie tegen het Jodendom en de Joden werd de Bijbel steeds meer 'geallegoriseerd'; er werd een geestelijke betekenis achter de tekst gezocht. Deze ingelegde betekenis was vaak ook heel negatief voor de Joden. Zo werd Israël uit de Bijbel weg getheologiseerd en werd er heel veel vervangen; de kerk in plaats van Israël, Rome in plaats van Jeruzalem en een letterlijk duizendjarig rijk werd omgebogen naar een geestelijk aanwezig rijk dat langzamerhand de wereld veroverde. De geest van anti-Judaïsme veranderde in een geest van wat wij nu antisemitisme zouden noemen."

"Deze geest vergiftigde uiteindelijk Europa en werkte door tot in de Holocaust", legt Verwoerd uit.  "Zonder het kerkelijk antisemitisme had de rassenhaat van Hitler nooit zo wortel kunnen schieten. In het boek wordt aangetoond dat er geen Holocaust, zeker niet op deze breed gedragen wijze, had plaatsgevonden zonder deze antisemitische kerkleer."

Praatmee

Beluister onze podcast

#398 David ten Voorde & Jonathan Nolan over kerkgroei in onbereikte gebieden
Of beluister op:

Meerartikelen

Arts houdt hand van patiënt vast
Persbericht

NPV noemt stijging aantal euthanasiegevallen zorgwekkend

Op 26 maart 2026 is het jaarverslag van de Regionale Toetsingscommissies Euthanasie (RTE) gepubliceerd met daarin belangrijke cijfers over de Nederlandse euthanasiepraktijk in 2025. Opnieuw steeg het aantal euthanasiemeldingen. De NPV reageert. Waar

Mairead McGuinness
Persbericht

Nieuwe EU-gezant godsdienstvrijheid eindelijk benoemd, SGP dringt aan op daadkracht

Na anderhalf jaar heeft de Europese Unie eindelijk weer een gezant voor de godsdienstvrijheid: voormalig Eurocommissaris Mairead McGuinness (Ierland). Europarlementariër Bert-Jan Ruissen en fractievoorzitter Chris Stoffer (SGP) zijn blij dat er ieman

Ds. D. J. Diepenbroek
Nieuws

Hersteld hervormde gemeente Urk brengt beroep uit op ds. D. J. Diepenbroek

De hersteld hervormde gemeente te Urk heeft een beroep uitgebracht op ds. D. J. Diepenbroek (foto). De kerkelijke gemeente zoekt naar een nieuwe predikant vanwege het eerdere vertrek van ds. M. van Reenen. Van Reenen nam vorig jaar mei afscheid van d

Sander
Getuigenis

Van cokeverslaving naar vrijheid: Sander las de Bijbel in een stinkhok

Wat begon als een vlucht voor pijn en afwijzing, eindigde in een diepgaande verandering door de kracht van Gods Woord. Sander worstelde jarenlang met een cocaïneverslaving. Hij deelt via Xpedition Glory een getuigenis over hoe zijn leven radicaal ver

Päivi Räsänen
Nieuws

Finse politica veroordeeld voor 'haatzaaien' om christelijk pamflet

Politica Päivi Räsänen is veroordeeld voor 'haatzaaien'. Het Hooggerechtshof oordeelde met een nipte meerderheid (3-2) dat Räsänen zich schuldig heeft gemaakt aan het beledigen van een groep mensen op basis van seksuele gerichtheid. De politica kreeg

India
Nieuws

Geweld tegen christenen in India neemt verder toe

Het aantal vijandigheden tegen christenen in India is in 2025 opnieuw toegenomen, zo blijkt uit een rapport van de Religious Liberty Commission van de Evangelical Fellowship of India (EFIRLC). In totaal werden 747 incidenten van geweld, intimidatie e

Ds. M. van Heijningen
Nieuws

Opnieuw een beroep voor ds. M. van Heijningen: gereformeerde kerk Genemuiden

De gereformeerde kerk te Genemuiden (PKN) heeft een beroep uitgebracht op ds. M. van Heijningen (foto). De predikant moet in Genemuiden ds. I. Postma opvolgen. Laatstgenoemde predikant vertrok in 2024 na een twaalfjarig dienstverband. Van Heijningen

islamitisch gebed
Nieuws

Verwarring over 'islamitisch gebed' op christelijke school in Engeland

Een basisschool van de Church of England in Engeland is in opspraak geraakt na klachten van ouders over een les over de islam. Volgens een vader zouden jonge kinderen zijn aangemoedigd om een islamitisch gebed na te doen, schrijft The Telegraph. De k

Meerartikelen

Nationale parlement Frankrijk
Nieuws

Tientallen Franse christenen nemen intrek in lokale politiek na verkiezingen

Tientallen christenen zijn gekozen in gemeenteraden in Frankrijk. Dat gebeurde na de lokale verkiezingen van 22 maart. In heel het land werd gestemd. Dat gebeurde in grote steden zoals Parijs en Marseille, maar ook in kleine dorpen. Volgens de Nation

Tankstation
Persbericht

SGP wil autovrije zondagen bij brandstofschaarste

De SGP verzoekt de regering om te onderzoeken hoe landelijke autovrije zondagen kunnen worden ingevoerd. Nederland kent op dit moment in de wet een regeling voor autoloze zondagen bij ernstige brandstofschaarste, zodat dit snel kan worden geactiveerd

Bisschop Johan Bonny
Nieuws

Belgische bisschop wil getrouwde mannen tot priester wijden

Een katholieke bisschop in België wil in de toekomst getrouwde mannen tot priester wijden in het bisdom Antwerpen. Dit wil hij uiterlijk in 2028 realiseren. Met dit voorstel wijkt hij af van de huidige regel binnen de Rooms-Katholieke Kerk, waarin pr

Homohuwelijk
Nieuws

Christelijke fotograaf mag opdrachten voor homohuwelijken weigeren na rechtszaak

Een christelijke fotograaf in de Amerikaanse stad Louisville mag voortaan weigeren om te fotograferen op bruiloften van mensen van hetzelfde geslacht. Na een jarenlange rechtszaak kreeg zij gelijk van de rechter. De stad betaalt daarnaast 800.000 dol

Henk Okken
Interview

Henk Okken: “In mijn hart werd geschreven: Je bent van het roken af”

Op zijn negende had Henk Okken (57) een ontmoeting met God. Maar hij raakte van Hem verwijderd. Op zijn 49e maakte hij een ‘tweede bekering’ door. Na een gebed met een oude bekende op straat, was hij in één klap van zijn burn-out af. Ook raakte hij é

Fred de Vries
Column

Twee werelden in één partij: ChristenUnie dreigt ziel kwijt te raken

Het is inmiddels iedereen wel duidelijk: Het gaat slecht met de ChristenUnie. Bij de laatste verkiezingen voor de gemeenteraad bleek dat weer eens. Wederom minder kiezers, de partij verdwijnt uit de gemeenteraden van tenminste vijftien plaatsen. En a

Marco van Putten
Column

Wat is de kern van het evangelie? De vergeten dimensie van Jezus' boodschap

Veel mensen denken dat de Here Jezus voor de zonden van de wereld is gestorven. Dat wordt opgevat als de kern van het evangelie. Maar dat is te simpel gesteld. Zijn evangelie gaat over iets anders. Is deze misvatting op zich al ernstig? Erger is dat

Ds. Wout van Herwijnen
Opinie

'AZC, weg ermee': waar staan wij als christenen?

Wat betekent het om 'zout en licht' te zijn in een tijd waarin harde standpunten rond asiel en migratie winnen? In deze bijdrage reflecteert een predikant op de spanning tussen politieke keuzes en de opdracht van het evangelie. Aan de hand van een in

Alie Hoek-van Kooten
Column

Zelfdoding onder jongeren neemt toe: hoe kan dat en hoe nu verder?

Als iemand suïcide pleegt is dat erg. En het is nog weer erger als een jong persoon op deze manier komt te overlijden. Het is bijna niet te verwerken als zoiets in je eigen omgeving of zelfs in je gezin plaatsvindt. Die persoon is er ineens niet meer

Pakistan vlag
Nieuws

Zorgen om christen die mogelijk doodstraf krijgt in Pakistan

In Pakistan groeit de zorg om een christelijke man die wordt beschuldigd van godslastering. De 34-jarige Ishtiaq Saleem wacht op de uitspraak van de rechter. Hij riskeert de doodstraf, maakt Morning Star News duidelijk. Saleem werd in 2022 gearrestee

Kerkscheuring CGK
Nieuws

Kerkscheuring CGK gaat na zaterdag nieuwe fase in: 'Feitelijk ontstaat nieuw kerkverband'

De deputaten vertegenwoordiging van de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK) spreken hun 'diepe verdriet' uit over de landelijke vergadering van de groep-Rijnsburg, die afgelopen zaterdag in Nunspeet werd gehouden. Volgens hen markeert deze bijeenk

Verwoest Jezusbeeld
Nieuws

Ophef over filmpje waarin Jezusbeeld wordt vernield; presentatoren bieden excuses aan

Een filmpje van de Belgische radiozender Studio Brussel heeft de afgelopen dagen voor flinke ophef gezorgd. In de video, die werd opgenomen rond ‘Blue Monday’, is te zien hoe presentatoren Eva De Roo en Dries Lenaerts in een zogenoemde ‘rage room’ ve