Wim Verwoerd: "Sommige naziwetten waren één op één gelijk aan kerkelijke wetten"

Interview 23 oktober 2019
Wim verwoerd

Hij groeide op met de visie dat Gods profetieën vandaag de dag nog steeds letterlijk moeten worden genomen. Daar hoort een liefde voor het volk Israël bij, zo vertelt Wim Verwoerd tegenover Cvandaag. Hij schreef het boek 'Het bloed schreeuwt uit de aarde', waarin hij de trieste en hartverscheurende geschiedenis van eeuwenlange Jodenvervolging in Europa beschrijft.

De meer dan zestig reizen naar de Joodse gemeenschap in Oekraïne, en de bezoeken aan tientallen massagraven en kampen in Estland, Letland, Litouwen, Wit-Rusland, Oekraïne, Polen en Oostenrijk zijn van grote invloed geweest. Hij vertelt tegenover Cvandaag over de relatie tussen christenen en Joden en waar zijn liefde voor het volk van God vandaan komt. Vandaag deel 1: over het verband tussen christendom en antisemitisme.

"Er wordt bijvoorbeeld aangetoond dat sommige naziwetten één op één gelijk zijn aan kerkelijke wetten van eeuwen eerder"

Het boek is met name geschreven om het verband tussen het christendom en de Jodenvervolging in het verleden aan te tonen. Er blijkt een lijn te lopen van de antisemitische kerkleer, waarin Joden als vervloekt werden gezien, naar de Shoa, de vernietiging van de Joden in Europa. "Er wordt bijvoorbeeld aangetoond dat sommige naziwetten één op één gelijk zijn aan kerkelijke wetten van eeuwen eerder", vertelt Verwoerd. "Er komen heel veel zaken voorbij die de meeste mensen niet of nauwelijks weten, zoals het feit dat Duitsland naast Italië nog zeker vijf ‘christelijke’ landen als bondgenoot had, die meegewerkt hebben Gods volk uit te roeien. En wie weet dat Nederland zich in de jaren vóór de oorlog schuldig gemaakt heeft door Joden niet op te willen nemen, terwijl ze op de vlucht waren voor hun leven? Ook de eeuwenlange Jodenvervolging in naam van het kruis voorafgaand aan de Shoa, tijdens de kruistochten, de verdrijvingen uit de christelijke landen, de inquisitie en de vele pogroms, is bij velen nauwelijks bekend."

"Terwijl in haar oorsprong het christendom natuurlijk niet antisemitisch was. Hoe zou dat ook kunnen? De heidenen werden uitgekozen om door geloof in Jezus Christus mede-erfgenamen te zijn van de 'heiligen', van het volk Israël. Jezus komt immers Zelf uit het huis van David en is een echte Jood. En Hij komt ook terug te midden van het Joodse volk en zal straks vanuit Jeruzalem Zijn Koninkrijk op aarde gaan regeren."

"Het 'overwinnend christendom' van keizer Constantijn plaatste de Joden aan de rand van de 'christelijke' samenleving"

"Paulus waarschuwt er in zijn brief aan de Romeinen voor dat 'wij ons niet moeten verheffen' tegen de takken die afgesneden zijn", vervolgt de schrijver. "Maar dat is wel gebeurd. Er werd geleerd dat de Joden als volk door God verworpen zijn. Een christendom dat steeds verder losraakte van haar Joodse wortels, is het Joodse volk gaan beschuldigen van 'godsmoord', van allerlei kwaadwilligheid en van 'aardsgezind en vleselijk' te zijn bijvoorbeeld door hun Koninkrijk verwachting. Het 'overwinnend christendom' van keizer Constantijn plaatste de Joden aan de rand van de 'christelijke' samenleving. Kerkvaders uit die tijd, maar later zelfs ook de protestantse Luther, spuugden hun gal over de Joden om zo de christenen afkerig te maken van onder andere het vieren van de sabbat en de feesten samen met de Joden. Verachting, valse beschuldiging, uitsluiting, verdrijving, brandmerken en uiteindelijk enorme massamoorden, het Joodse volk is het allemaal overkomen in 'christelijke' landen."

Maar is dat vandaag de dag nog steeds aanwezig? Is die gedachte niet behoorlijk teruggedrongen? Verwoerd: "Het verband is er in de ogen van de Joden nog altijd, er is nog steeds een zekere angst voor het christendom. En nog steeds zijn er heel veel christenen en kerken die zichzelf zien in plaats van Israël. In theorie misschien niet, maar de praktijk is weerbarstig. Hebben we ons wel eens ten volle beseft dat het Nieuwe Verbond met Israël gesloten is (Jer. 31:31)? Daarnaast zitten vele vrijzinnige christenen op de lijn van de VN, die zich in 1975 al heeft uitgesproken dat 'Zionisme gelijk staat aan racisme'. Het recht op het land wordt door deze 'christenen' aan de Joden ontzegd. Een christendom dat nu opnieuw zwijgt, wanneer Israël wordt 'aangevallen' of 'veroordeeld' heeft nog niets geleerd van ons verleden. In mijn boek is een hoofdstuk gewijd aan het thema: 'Het kwaad van onverschilligheid'. De spiegel die ons daar wordt voorgehouden vertelt ons of we er nu beter voorstaan dan vóór de Tweede Wereldoorlog. Ik ben bang van niet."

Hoe is die antisemitische kerkleer dan ontstaan? "Toen het christendom 'godsdienstvrijheid' kreeg, ging het zich superieur voelen, terwijl steeds meer heidendom de kerk werd binnengelaten. Uit aversie tegen het Jodendom en de Joden werd de Bijbel steeds meer 'geallegoriseerd'; er werd een geestelijke betekenis achter de tekst gezocht. Deze ingelegde betekenis was vaak ook heel negatief voor de Joden. Zo werd Israël uit de Bijbel weg getheologiseerd en werd er heel veel vervangen; de kerk in plaats van Israël, Rome in plaats van Jeruzalem en een letterlijk duizendjarig rijk werd omgebogen naar een geestelijk aanwezig rijk dat langzamerhand de wereld veroverde. De geest van anti-Judaïsme veranderde in een geest van wat wij nu antisemitisme zouden noemen."

"Deze geest vergiftigde uiteindelijk Europa en werkte door tot in de Holocaust", legt Verwoerd uit.  "Zonder het kerkelijk antisemitisme had de rassenhaat van Hitler nooit zo wortel kunnen schieten. In het boek wordt aangetoond dat er geen Holocaust, zeker niet op deze breed gedragen wijze, had plaatsgevonden zonder deze antisemitische kerkleer."

Praatmee

Beluister onze podcast

#396 Jeffrey, Marloes & Liduin over leven met een onvervulde kinderwens
Of beluister op:

Meerartikelen

de wal
Nieuws

Rechter tikt Tilburgse burgemeester op de vingers voor nalatigheid na arrestatie Tom de Wal

De rechter heeft de destijds waarnemend burgemeester van Tilburg, Onno Hoes, nalatigheid verweten na de arrestatie van gebedsgenezer Tom de Wal. Deze uitspraak volgt nadat eerder de politie al tot de conclusie kwam dat de arrestatie van De Wal ontere

cel
Nieuws

Arrestaties treffen de ondergrondse kerk in Jemen

De druk op christenen in Jemen is de afgelopen maanden opnieuw toegenomen. Sinds eind 2025 worden in gebieden die onder controle staan van de Houthi’s – een gewapende beweging die grote delen van het land beheerst – met regelmaat gelovigen opgepakt.

Kerkgebouw in Amerika
Nieuws

Onderzoek: slechts 4 procent van de Amerikanen leeft volledig volgens Bijbelse principes

Uit een nieuw onderzoek blijkt dat maar weinig Amerikanen hun leven volledig baseren op Bijbelse principes. Vooral onder jongeren zijn de cijfers zeer laag. Dat schrijft The Christian Post. Het onderzoek werd in januari uitgevoerd door de Arizona Chr

Amerikaanse christenen zat dagen lang vast in Israël
Nieuws

Amerikaanse christenen zaten dagen vast in Israël na uitbreken oorlog met Iran

Een groep van 41 leden van een kerk uit de Amerikaanse staat South Carolina is veilig teruggekeerd naar de Verenigde Staten. De groep zat dagenlang in Israël vast vanwege de uitgebroken oorlog met Iran. Dat meldt The Christian Post. De 41 Amerikanen

Ds. A. Simons
Video

Ds. Simons zag bedenkelijke en sombere gezichten tijdens de samenzang

"Tijdens het zingen keek ik even naar uw gezicht. De een pakte een zakdoek, de ander keek somber en weer een ander bedenkelijk. Met geld of prestaties kunt u het niet goedmaken, maar u kunt wél opgebeurd worden door het Woord. Ik hoop dat u er allema

Zangeres Eline Segers
Video

Eline Segers zingt het prachtige 'Mijn Jezus, mijn Redder' in video Open Doors

'Juich voor de Heer, heel de aarde wees blij. Zingt van de Koning, en Zijn heerschappij. Bergen aanbidden, de zee juicht mee bij het horen van Uw naam', deze woorden zijn afkomstig uit het lied 'Mijn Jezus, mijn Redder.' Het voor veel christenen beke

Ron van der Spoel
Video

Ron van der Spoel behandelt Psalm 92: 'Een lied voor de zondag'

'Laat ons den rustdag wijden, met psalmen tot Gods eer. t Is goed, o Opperheer, dat w' ons in U verblijden', zo luiden de eerste vier regels van Psalm 92 vers 1 (berijmd). De psalm, die ook wel bekend staat als 'een lied voor zondag', stond onlangs c

Studiedag autisme
Persbericht

Studiedag over autisme, geloof en kerk in Veenendaal

Hoe geef je als christen met autisme vorm aan je geloof? En hoe kan de kerk een plek zijn waar iedereen werkelijk mee kan doen? Rond deze vragen organiseert Platform Autisme in de kerk op D.V. zaterdag 28 maart 2026 een studiedag in Veenendaal. De bi

Meerartikelen

Ds. A.A. Brugge
Nieuws

GerGem-predikant krijgt eervol emeritaat na ingrijpen classis

De classis Utrecht heeft besloten ds. A. A. Brugge met ingang van 1 mei 2026 eervol emeritaat te verlenen. Dat besluit werd genomen op vrijdag 6 maart. Ds. Brugge was sinds november 2022 verbonden aan de Gereformeerde Gemeente van Tricht-Geldermalsen

Tony Gonzales
Nieuws

Amerikaanse politicus: 'God vergaf mij voor affaire met medewerkster'

De Amerikaanse politicus Tony Gonzales heeft gezegd dat God hem vergeven heeft voor een affaire met een medewerkster uit zijn kantoor. Dat vertelde hij in een uitzending van het Amerikaanse radioprogramma The Joe Pags Show. De vrouw met wie Gonzales

Maarten Bruynes met zijn inmiddels overleden vrouw
Interview

Maarten Bruynes liet zich lange tijd leiden door angst: “Kies je dood of leven?"

Wanneer kies je om te Leven vanuit liefde of angst? Niet op grote, beslissende momenten, zegt auteur Maarten Bruynes van het gelijknamige boek. “Juist in het alledaagse: in hoe je reageert, wat je vermijdt, waar je controle zoekt en waar je loslaat.

Salomé
Boekfragment

Salomé: de vrouw die Jezus volgde tot onder het kruis

Drie jaar lang trekt Jezus door steden en dorpen. Zijn woorden en wonderen wakkeren de hoop aan op de nieuwe tijd die komen zou. Nu, op weg naar Jeruzalem voor het Pesachfeest, voelt de lucht zwaar van verwachting. Voor zijn discipelen, onder wie Sal

Kees van Ekris
Nieuws

PKN-scriba reageert op kritiek Palestijnse predikant: 'Onvruchtbare discussies helpen niet'

De kritiek van de Palestijnse predikant Munther Isaac op westerse kerken heeft, is niet onopgemerkt gebleven. Isaac stelde onlangs dat delegaties uit Europese kerken wel op bezoek komen, maar uiteindelijk niet werkelijk luisteren naar Palestijnse chr

XR
Nieuws

Christelijke partijen verbijsterd over actie klimaatactivisten: "Doelbewust land ontwrichten"

ChristenUnie en SGP zijn uiterst kritisch op een actie van de radicale klimaatgroep Extinction Rebellion. De klimaatactivisten besloten donderdag de ingang van tientallen middelbare scholen in Amsterdam te blokkeren. CU-leider Mirjam Bikker spreekt v

Ali Khamenei
Nieuws

Twee moskeeën in Amerika herdenken gedode Iraanse leider Khamenei

Twee moskeeën in de Verenigde Staten hebben bijeenkomsten gehouden ter nagedachtenis aan de Iraanse leider Ali Khamenei. Dat meldt The American Spectator. De herdenkingsbijeenkomsten vonden begin deze week plaats. De Iraanse leider werd afgelopen wee

Iran
Nieuws

Iraanse christelijke leider: "Alleen dood Khamenei brengt Iran geen vrijheid"

De dood van de Iraanse ayatollah Khamenei biedt volgens Lana Silk, president van de christelijke organisatie Transform Iran, geen garantie voor onmiddellijke vrijheid voor de Iraanse bevolking. Silk, zelf geboren in Iran, roept wereldwijd op tot gebe

CGK-situatie
Nieuws

CGK-plan om classes te herschikken strandt na staking van stemmen

Een voorstel binnen de Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK) om behoudende en meer progressieve gemeenten in de regio’s Amersfoort en Apeldoorn tijdelijk van classis te laten wisselen, is gestrand. In de classis Apeldoorn staakten woensdagavond de

Joram Kaat
Video

EO-presentator Joram Kaat is aanstaande zondag te gast in Hour of Power

Altijd bezig, altijd bereikbaar, altijd op zoek naar de volgende kans. In Hour of Power vertelt EO-presentator Joram Kaat hoe hij vastliep in een leven dat voortdurend ‘aan’ stond. “Ik stond altijd aan en durfde geen nee te zeggen, bang om een kans t

Ds. W. Pieters
Video

HHK-dominee wijst op uitgestrektheid Jezus' offer: "Hij stierf niet alleen voor Israël"

Hoewel we er misschien nauwelijks bij stilstaan, is het Gods grote genade dat we met Israël mogen delen in het heil dat God door Jezus' offer heeft weggelegd voor degenen die in Hem geloven. Ds. W. Pieters, hersteld hervormd emerituspredikant, merkte

Peter van der Weerd
Video

'Waarom openbaart God Zich gewoon niet aan mij?' Bekijk de Upstream-podcast

In de podcast Waarom zou ik in GodsNaam geloven? worden de meest complexe levensvragen vanuit Bijbels perspectief onder de loep genomen. In elke aflevering stelt presentator Guido Roorda enkele prikkelende vragen die bij veel mensen leven, zoals: waa