Waarom Genesis historisch betrouwbaar is

God22 maart 2017 Jan van Meerten, medewerker Logos Instituut

Hé! Er ritselt wat door de bladeren... Eva loopt wat dichter naar de boom met verboden-om-te-eten-vruchten. Daar een slang! ‘Wat heeft God die beesten toch prachtig geschapen’, denkt Eva. En wat is ze gelukkig met haar man Adam in deze tuin, de hof van Eden. Hoor, de slang begint te praten. ‘Is het ook dat God gezegd heeft…’, sist de slang.

Wat moet je daar nu van denken, een sprekende slang, verboden-om-te-eten-vruchten en een hof van Eden? Genesis is één van de Bijbelboeken die in de loop van de eeuwen het meest onder vuur heeft gelegen. De vraag heeft de slang nu wel of niet gesproken heeft zelfs kerkscheuringen voortgebracht. Waarom is Genesis historisch waar? Na een korte inleiding geef ik drie punten waarom ik geloof dat Genesis naast geestelijk gezag ook historisch gezag heeft.

Uit de structuur van Genesis blijkt dat de bedoeling van Mozes was om de geschiedenissen van zijn voorouders door te geven aan zijn nazaten

Inleiding

Het boek Genesis staat aan de basis van de Schrift en de theologie. In Genesis zijn volgens prof. dr. Koorevaar zes lijnen aan te wijzen vanuit Genesis ‘waarmee alle andere boodschappen in de rest van het Oude Testament verbonden zijn’, namelijk de schepping, de wegen van God, de zonde, de belofte, de eredienst en het bezit van de aarde en Kanaän. Genesis spreekt zich daarnaast uit over (1) hoe de mens in relatie staat met God en hoe deze mens een verantwoordingsplicht heeft naar hun Schepper, (2) hoe God seksualiteit en het huwelijk bedoeld heeft (man en vrouw), (3) hoe de verwachting van de Messias al leefde in de wereld net na de zondeval, (4) hoe we om moeten gaan met het leven en met de dood, (5) hoe elk mensenleven waardevol is, (6) hoe we als rentmeester om moeten gaan met de schepping en (7) hoe de schepping zucht vanwege de zonde. Een meningsverschil over de aard en het gezag van Genesis is daarom niet zomaar een luttel verschil van inzicht maar raakt de fundamenten van ons bestaan. Allemaal goed en wel, maar hoe weet je dan dat Genesis naast geestelijk gezag dan ook historisch gezag heeft? We weten dat vanuit:

1. De Bijbel zelf

Uit de structuur van Genesis blijkt dat de bedoeling van Mozes was om de geschiedenissen van zijn voorouders door te geven aan zijn nazaten. Dan denk ik aan de zogenoemde toledot-stuctuur van Genesis die elf keer terug komt in het Bijbelboek. Dit begrip kan vertaald worden met ‘geschiedenissen van…’ of ‘verwekkingen van…’. Ook uit statistisch onderzoek van dr. Boyd blijkt dat het in Genesis om historie gaat. Uit de woorden van de profeten, maar ook van de apostelen blijkt dat zij het eerste Bijbelboek als geschiedenis zien waar wijze lessen uit te trekken zijn. Zou de Heere Jezus Christus zich vergist hebben? Hij die aangaf gezonden te zijn door de Vader om woorden te getuigen die Hij van Hem gehoord had (Joh. 8:26)?

Op alle continenten vinden we namelijk paradijsverhalen, zondvloedverhalen en torenbouw-van-Babel-verhalen

2. De kerkgeschiedenis

Als we de kerkgeschiedenis doorlopen dan zien we dat door de eeuwen heen gelovigen Genesis hebben aanvaard als zijnde historisch waar. Er waren wel stromingen die dat ontkenden, bijvoorbeeld de gnostici. Maar die werden bestreden en hun leer werd verworpen als ketters. Pas in de (vroege) Verlichting laaide het debat rondom de historiciteit van Genesis op. Waarbij het verstand en eigen kunnen steeds meer boven de Schrift gesteld werd. Door toenemende ontkenning van Schriftgezag en erkenning van menselijke autonomie kwam het ertoe dat veel mensen de verdediging van de historiciteit van Genesis loslieten, terechtkwamen in vrijzinnigheid of zelfs de kerk en het christendom verlieten.

3. Buiten-Bijbelse bronnen

Laat ik een voorbeeld van een Buiten-Bijbelse bronnen geven die erop wijzen dat Genesis historie is. Op alle continenten vinden we namelijk paradijsverhalen, zondvloedverhalen en torenbouw-van-Babel-verhalen. Het is opmerkelijk dat sommige van die verhalen details bevatten die sterk overeenkomen met het verhaal in Genesis. Zo is er bijvoorbeeld het volgende verhaal uit Ugarit bekend: ‘Een godheid heeft de naam El. Hij heeft een wijngaard van de grote goden aangelegd. Er is een kwade godheid Horon, die tegen de godheid El opstaat. Deze kwade godheid wordt verbannen van de godenberg. Uit wraak verandert hij in een slang en vergiftigt hij de levensboom. Er komt daardoor een giftige mist op aarde. Adammu, die op aarde leeft, gaat naar de levensboom maar wordt gebeten door de slang. Als gevolg daarvan worden zijn vrouw Kubaba en hij sterfelijke wezens. De zonnegodin zorgt er echter voor dat zij zich kunnen voortplanten zodat de mensheid zal voortleven.’ Het is niet verwonderlijk dat volkeren flarden van verhalen uit Genesis weergeven, alle volkeren stammen immers af van Noach (en die weer van Adam).

Tijdens het hemelvaartsweekend (25 t/m 28 mei) wordt op De Betteld een groot congres over geloof, de Bijbel, leven en wetenschap georganiseerd. Jan van Meerten geeft dan de lezing 'Tien redenen waarom Genesis geschiedenis is'. Klik hier voor meer informatie.

Praatmee

Beluister onze podcast

#316 Olga en Eric over een buitenechtelijke relatie en de kracht van vergeving
Beluister op soundcloud
Bekijk alle afleveringen
Of beluister op:

Meerartikelen

Ds. A.C. Uitslag
Video

CGK-predikant legt uit waarom Urk onvoorwaardelijk de kant van Israël kiest

“Op Urk zijn wij Israël-minded. Iedere keer als er een conflict uitbreekt, kiezen we onvoorwaardelijk de kant van Israël. Israël is immers het oude verbondsvolk. Wie God liefheeft, krijgt dat volk ook lief”, aldus ds. A.C. Uitslag. De christelijke ge

verwoeste kerk
Nieuws

Schrikbarende toename christenvervolging in India

“Met politiewagens vol komen ze het dorp in. We worden behandeld als criminelen.” Lokale evangelisten in India slaan alarm. Sinds begin februari leven christenen in deelstaat Chhattisgarh in grote angst. De nieuwe eerste minister, Vishnu Deo Sai, spr

Kerk
Nieuws

Oekraïense priester dood aangetroffen nadat hij door Russische troepen werd vastgehouden

In het Oekraïense dorpje Kalanchak is het stoffelijk overschot aangetroffen van de 59-jarige priester Stephan Podolchak. Dat meldt The Christian Post. De geestelijke is vermoedelijk door het toedoen van het Russische leger om het leven gekomen. Podol

Opperrabbijn
Column

De zegen en de vloek van sociale media

In zijn nieuwste dagboek gaat opperrabbijn Jacobs onder meer in op de zegen en de vloek van sociale media. Daarnaast gaat hij in op het incident in Middelburg waarbij hakenkruizen op een synagoge werden gespoten. De opperrabbijn betwijfelt of het om

Jalil Mashali
Nieuws

Christelijke taxichauffeur krijgt megaboete na plakken bijbelvers op voertuig 

Een christelijke taxichauffeur uit het Duitse Essen is onlangs door lokale autoriteiten op de bon geslingerd. Reden hiervoor is een sticker met een bijbelvers die de man op zijn voertuig plakte. Als de taxichauffeur weigert de sticker te verwijderen,

Mozambique
Nieuws

Islamitisch geweld in Mozambique neemt toe: Ook kerken en christenen doelwit

De situatie in het noorden van Mozambique blijft zorgelijk vanwege jihadistische aanvallen op de bevolking, het leger en op kerken. In tegenstelling tot sussende geluiden over de onrust in de provincie Cabo Delgado, neemt het geweld toe. Dat melden d

Ron van der Spoel
Video

In deze video behandelt Ron van der Spoel de zegenbede uit Numeri 6

Iedere zondag sluiten we onze kerkdienst af met de zegen en vaak is dat die uit Numeri 6: 'De Heere zegent u en behoede u. De Heere doet Zijn aangezicht over u lichten en zij u genadig. De Heere verheft Zijn aangezicht over u en geve u vrede.' Deze z

ds. W. Pieters
Dagelijks leven

Refoweb-vragensteller: 'Ik geloof dat Jezus voor mij gestorven is, maar telkens slaat de angst toe'

'In Romeinen 6:16 gaat het over de twee soorten slaven. Of de slaaf van zonde tot dood, of van de gehoorzaamheid, tot gerechtigheid. Kan het zijn dat je je allebei die slaven voelt en bent (nee, toch?) Ik geloof dat Jezus ook voor mij gestorven is, m

Meerartikelen

André van Grol
Verdieping

Heviger vervolging leidt tot forse groei aantal christenen

De vervolging van christenen zal dit jaar verder toenemen. Wat zijn de trends en verwachtingen voor 2024? Digitale controle van bijvoorbeeld Chinese christenen is een van de zorgelijkste ontwikkelingen. Als eerste trend noem ik de doorgaande radicali

Ds. D.M. Heikoop over het verlangen naar God
Video

Ds. Heikoop bespreekt herkenbare geloofsvraag van dichter Psalm 42

Waarom is God nu niet nabij? Deze vraag kan heel herkenbaar zijn. Zo ook voor de dichter van Psalm 42. Hij voelt een afstand tot God en mist Gods nabijheid. In deze Psalm verwoord de dichter zijn verlangen om weer dicht bij Hem te zijn. Ds. D.M. Heik

Leo Fijen
Nieuws

KRO-NCRV-gezicht Leo Fijen presenteert zijn laatste Geloofsgesprek

Na ruim 14 jaar en 700 gesprekken voert Leo Fijen aanstaande zondag zijn laatste Geloofsgesprek. Het KRO-NCRV-gezicht presenteerde sinds januari 2010 het bekende zondagochtendprogramma waarin katholieken openhartig over hun geloof spreken. Het zondag

Adieu God?
Nieuws

Nieuw seizoen van ‘Adieu God?’ met Caroline van der Plas en John van den Heuvel

EO-presentator Tijs van den Brink trapt het dertiende seizoen van Adieu God? af met BBB-lijsttrekker Caroline van der Plas. Een nieuw seizoen met diepe gesprekken over geloof, ongeloof en alles wat daar tussenin zit. Andere gasten die hun verhalen de

Bevindelijke prediking
Recensie

Het boek ‘Bevindelijke prediking’ laat diversiteit aan visies op bevinding zien

De reacties op het boek 'Bevindelijke prediking' worden over het algemeen als ‘vriendelijk vrijblijvend’ getypeerd. Maar mogen bevindelijke preken op de snijtafel worden gelegd van zelfreflectie en wetenschap? Zo ja, dan komen er drie vragen aan de o

Johannes de Vries en Miriam Atya
Video

Komende zondag zijn Johannes de Vries en Mariam Atya te gast bij Hour of Power

Komende zondag zijn Johannes de Vries en Mariam Atya te gast bij Hour of Power. De Vries is sinds vorig jaar werkzaam voor Stichting Present Nederland, nadat hij jarenlang werkte als hoofd voorlichting namens de ChristenUnie in de Tweede Kamer. Atya

Arie-Jan Mulder
Column

Waarom eten en drinken we samen tijdens het avondmaal?

Op de televisie wordt verslag gedaan van een staatsbezoek. Buitenlandse diplomaten zijn in ons land te gast, en worden vorstelijk ontvangen. De vriendschap tussen beide landen wordt gevierd met een staatsbanket, een officiële maaltijd met de belangri

Anne van der Bijl
Boekfragment

Vuur de kanonnen van de Heer niet af met het buskruit van de duivel

Ben jij klaar om de confrontatie aan te gaan met de reus die God in jouw leven toelaat? Misschien weet je dat niet zeker totdat je tegenover hem staat. Toch zijn er een aantal dingen die erop wijzen dat je er klaar voor bent.  De echte strijd tegen G

Casey Tait
Interview

Casey Tait verhuisde naar Jeruzalem: "Ik wilde begrijpen waarom Israël belangrijk is voor God"

In Jeruzalem leeft een jonge vrouw met een bijzonder verhaal en roeping. De Amerikaanse Casey Tait verruilde de uitgestrekte vlaktes van North Carolina voor het Midden-Oosten, en heeft haar thuis gevonden in Israël. Een land dat nu verscheurd wordt d

prof. dr. Henk van den Belt
Preekverslag

Prof. dr. Van den Belt over bloedwraak in de Bijbel: “De wortel van de doodslag leeft ook in ons hart”

“De moord van Kaïn op Abel was geen vlaag van verstandsverbijstering. Het heeft een diepe wortel: concurrentiestrijd en het gevoel de mindere te zijn”, maakt prof. dr. Henk van den Belt duidelijk. Naar aanleiding van de moord van Kaïn op Abel in Gene

Leah
Nieuws

Zes jaar na haar ontvoering inspireert dit Nigeriaanse christelijke meisje nog steeds

Zes jaar geleden werd Leah Sharibu, een 14-jarig plattelandsmeisje in Nigeria, ontvoerd van school. Omdat ze haar christelijke geloof niet opgaf, kwam ze nooit vrij. Vriendinnen vertellen hoe Leah’s standvastigheid hen bemoedigd heeft. En hoe ze hope

Wilkin van de Kamp
Video

Volgens Wilkin van de Kamp is Jezus de enige 'foto' die we van God hebben

"Je zou kunnen zeggen dat Jezus de enige foto is die we van God hebben ontvangen", merkt Wilkin van de Kamp op in een nieuwe aflevering van de serie 'Begin je dag met God.' De bekende christelijke auteur en spreker merkt op dat Jezus exact toont hoe