Is de Bijbel historisch betrouwbaar?

Nieuws27 oktober 2008
Elke dag lezen christenen uit hun Bijbel. Christenen zien de Bijbel als het onfeilbare Woord van God. Maar is dit boek historisch gezien wel betrouwbaar? Het christelijk geloof is een openbaringsgeloof, waar onder andere historische feiten de boodschap uitmaken. Zonder het historisch feit, al of niet controleerbaar, dat Jezus Christus heeft bestaan, zouden wij geen geloof meer hebben.
Ongelovigen zien de Bijbel als een oud boek dat historisch gezien niet deugt. Is dit eigenlijk wel zo? Heeft Jezus echt bestaan, zoals het in de Bijbel omschreven is, of wordt hij als een goede leraar gezien? We zullen ons in het kader van deze studie uitsluitend bezighouden met het Nieuwe Testament.
De boeken van het NT zijn vooral historische documenten, pas daarna zijn het religieuze geschriften. De boeken zijn ontstaan uit de behoefte om het gebeurde vast te leggen voor hen die het niet hebben meegemaakt. Veel ervan zijn bijvoorbeeld brieven gericht aan mensen die echt bestaan hebben, daarom zijn de geschriften dus in een historische context ontstaan. Het zijn documenten uit het leven gegrepen. De inhoud blijkt te gaan over Jezus die een boodschap van verzoening met God bracht. Maar daarom zijn de boeken niet ineens onhistorisch. Wat betekent het dat deze boeken historische documenten zijn?
Archeologische feiten
Er zijn meer dan 39 bronnen buiten de bijbel die meer dan 100 feiten bevestigen over Jezus' leven en leer. Dat is veel voor iets wat 2000 jaar geleden gebeurde in een uithoek van het Romeinse rijk.
De Joodse historicus Josephus (37 AD-100 AD) heeft de geschiedenis opgetekend van het Joodse volk in Palestina van 70 AD tot 100 AD. In zijn boek Anitquities schrijft hij onder andere: “Omstreeks deze tijd was er Jezus, een wijs man, als het respectvol zou zijn hem een man te noemen, iemand die veel wonderen deed..... Hij was de Christus en toen Pilatus.. hem veroordeelde tot het kruis, verlieten zij die van hem hielden niet. Want hij bleek op de derde dag leven te zijn, zoals de profeten hadden voorzegd... en de christenen, zoals ze hen noemden, bestaan vandaag de dag nog.
Tacitus, een van de belangrijkste romeinse geschiedschrijvers schreef in 115 AD: Christenen, van wie de naam zijn oorsprong had, gingen door extreme vervolging heen tijdens de regering van Tiberius...
En zo schreven meerdere mensen over de christenen, terwijl zij zelf helemaal geen aanhangers waren van Jezus.
Veel plaatsen en feiten uit de evangeliën worden gestaafd door archeologische vondsten:
1. Nog niet zolang geleden zijn enkele plaatsen gevonden, zoals Kapernaüm (Tell Hum), Bethsaida (waarschijnlijk, 2300 meter ten noorden van de kustlijn), Chorazin (mogelijk Tell Khirbet Kerezah) and Tiberias.
2. De gewelddadige wijze waarop Herodus alle mannelijk kinderen jonger dan 2 jaar doodde in Bethlehem wordt bevestigd door de antieke geschiedenis die ons vertelt hoe deze man zijn favoriete vrouw, drie van zijn zoons, een hogepriester en twee mannen van zijn zus vermoordde.
3. Het bad te Bethesda met de vijf rijen pilaren (Joh. 5:1-15) is 13 meter onder de grond gevonden, terwijl men lange tijd dacht dat het niet bestond.
4. De vijver van Siloam (John. 9:7) werd in 1897 ontdekt.
5. Pontius Pilatus heeft echt bestaan, zo blijkt uit een steen gevonden in Caesarea Maritama in 1961. In het latijn staat er op gegraveerd: ‘Pontius Pilatus, Prefect van Judea heeft aan de mensen van Caesarea deze tempel geschonken ter ere van Tiberius’. Keizer Tiberius leefde van 14 tot 37 AD.
Op meer dan 300 plekken in het Nieuwe Testament zijn archeologische plekken te vinden die controleerbaar zijn. Ook de namen van verschillende mensen in de Bijbel en hun functies zijn archeologisch bekend en controleerbaar. Bijvoorbeeld Lysanius als tetrach van Abilene (Luk 3:1). Hij wordt vernoemd bij een inscriptie die gaat over de tempelinweiding. Ook Gallio (Hand 18:12-17) waar Paulus wordt voorgeleid heeft echt bestaan. Bij Delphi is een inscriptie gevonden waarin staat: “… Lucius Junios Galio, mijn vriend, en de procunsul van Achaië.” De inscriptie zou een brief zijn van keizer Claudius.
Lukas noemt in zijn evangelie 32 landen, 54 steden en 9 eilanden zonder (geografisch en/of historische) fout.
In 1968 werd in Jeruzalem een massagraf gevonden met 35 gekruisigde lichamen. Inscripties die daarbij gevonden werden wijzen een van de slachtoffers aan als Yohan Ben Ha’galdol. Het betreft waarschijnlijk de Joodse opstand van 70 AD. De slachtoffers waren net als Jezus gekruisigd: de voeten naar buiten gericht, de benen gebroken.
Een interessant detail met betrekking tot de dood van Jezus: In Nazareth is een inscriptie gevonden met een decreet van keizer Claudius (41 - 54 AD) die gebiedt dat graven niet verstoord mogen worden en lichamen niet verplaatst mogen worden op straffe van de doodstraf. Het is mogelijk dat Claudius gerucht had vernomen van de opstanding van Jezus en de daaropvolgende onrust en dat hij soortgelijke incidenten wilde vermijden.
Geschiedschrijver Thallus schreef in 52 AD over de kruisiging van Jezus. Zijn werk is verloren gegaan, maar wordt geciteerd door Julius Africanus in zijn werk 'Chronography'. Hij schrijft: 'Op de hele wereld kwam er een angstige duisternis, en rotsen vielen door een aardbeving, en vele plekken in Judea en andere districten werden verwoest.. een donkerheid kwam zonder reden en een verduistering van de zon.'
Bibliografische bewijzen
We beginnen met enkele voorbeelden van andere belangrijke historische werken:
• De oudste kopie die we hebben van werken van Caesar (bv. De Bello Gallico) komt uit 900 na Chr. en is 1000 jaar verwijderd van het moment van schrijven.
• De vroegste kopieën (7 in totaal) van Plato stammen uit eveneens ongeveer 900 na Chr. en zijn maar liefst 1200 jaar van de schrijver verwijderd.
• De oudste geschriften van Aristoteles komen uit de 12e eeuw, maar liefst 1400 jaar verwijderd van de schrijver.
In contrast daar mee kennen de NT documenten een overweldigende overvloed aan vroege geschriften: De meeste historici aanvaarden de juistheid van werken uit de oudheid op basis van heel wat minder betrouwbare documenten dan beschikbaar is voor het NT.
De oudste documenten van het NT bestaan uit papyrus en perkament:
• Er zijn ongeveer 5000 Griekse manuscripten
• Ze stammen uit de tijd van het begin van de 2e eeuw na Chr. tot de reformatie (16e eeuw).
• Het oudste tot nog toe gevonden document is het John Rylands manuscript dat stamt uit ongeveer 118 tot 138. Het is gevonden in Egypte en bevat enkele verzen uit Johannes.
• Belangrijke documenten zijn de Chester Beatty Papyrus en de Bodmer Papyrus die grote delen van het NT bevatten (zonder de pastorale en algemene brieven en Philemon).
• Ook heel belangrijk zijn de Codex Sinaiticus, geschreven in 350 na Chr. (bijna het gehele NT) en de Codex Vaticanus (325-50), die bijna de hele bijbel bevat.
• In de wetenschappelijke Griekse uitgave van het NT van Nestle Aland wordt aan al deze manuscripten en hun kleine varianten recht gedaan. De Nestle Aland versie wordt over het algemeen beschouwd als de standaard tekst van het NT gebaseerd op alle gevonden manuscripten.
Er zijn ongeveer 8000 manuscripten, exemplaren van de Vulgata, de latijnse vertaling van de bijbel, die tussen 382 en 405 na Chr. tot stand is gekomen. Daarnaast zijn er meer dan 350 kopieën bewaard gebleven van de Syrische vertalingen. Deze vertalingen zijn ontstaan tussen 150 en 200 na Chr. De kopieën ervan zijn van 400 na Chr. en later.
Bijzonder interessant is het feit dat vrijwel het gehele NT gereconstrueerd zou kunnen worden aan de hand van citaten uit de werken van de kerkvaders (zo'n 32.000 citaten daterend van voor het Concilie van Nicea).
Het Nieuwe-Testament moet geschreven zijn nét na de opstanding van Jezus.
Er zijn veel goede argumenten om voor Handelingen 62 tot 64 na Chr. aan te nemen:
I. Handelingen noemt de val van Jeruzalem in 70 na Chr. niet. Dat is vreemd, omdat veel van de gebeurtenissen in Handelingen in Jeruzalem afspelen of erop betrekking hebben.
II. Er wordt geen melding gemaakt van de vervolgingen onder Nero in het midden van de 60-er jaren na Chr. De algemene toon tegenover Rome is ook niet negatief.
III. Het martelaarschap van Jacobus, de broer van Jezus (61 na Chr.), Paulus (64 na Chr.) en Petrus (65 na Chr.) wordt niet genoemd. Dat is verbazingwekkend aangezien Handelingen niet nalaat de dood van Stefanus en Jacobus de apostel te vermelden.
IV. De onderwerpen in Handelingen gaan over zaken die belangrijk waren vóór de val van Jeruzalem:
A. De uitstorting van de Heilige Geest op verschillende etnische groepen.
B. De spanning tussen Palestijnse en Griekssprekende Joden.
C. De relatie tussen Joden en heidenen m.b.t. besnijdenis en de wet van Mozes.
D. Bedenk dat na 70 na Chr. het Palestijnse Jodendom van de kaart was geveegd. Als Handelingen geschreven is na de val van Jeruzalem waarom komen deze thema's
dan nog in het boek aan de orde?
V. Lukas zou toch zeker melding hebben gemaakt van de vervulling van Jezus' profetie in de evangeliën dat Jeruzalem zou vallen.
Let er op dat Lukas voor Handelingen is geschreven en Markus weer daarvoor, omdat Lukas eruit citeert! Dit maakt dat de Bijbel voor 55 v. Christus is geschreven.
Conclusie:
We hebben veel geschiedkundige feiten over het NT de revue laten passeren. Het blijkt dat wat de documenten ons vertellen historisch betrouwbaar is.
Welke verklaringen hebben mensen zoal gegeven in de afgelopen 200 jaar voor het ontstaan van het NT?
I. De christenen hebben alles verzonnen. In de decennia na Jezus' dood zijn legendes ontstaan en is Jezus verheven tot God en Redder. Uit het bovenstaande blijkt dat er slechts enkele jaren verstreken tussen Jezus' dood en het geloof in zijn opstanding. Er is eenvoudigweg geen tijd voor legende-ontwikkeling
II. De christenen hebben moedwillig het opstandingsverhaal verzonnen, omdat ze niet konden verkroppen dat Jezus dood was.
A. Echter iedereen die het NT leest, zal maar moeilijk tot de conclusie komen dat deze gelovigen leugenaars waren. Ze waren eerlijk en transparant.
B. De discipelen hadden dan ook wel de verloochening van Petrus kunnen verdoezelen. Petrus, die zo'n centrale rol vervult in de geschiedenis van de vroege kerk, kan toch immers niet Jezus verloochenen.
C. Als de christenen hun eigen verhaal over Jezus hadden verzonnen, is dan moeilijk te verklaren waarom ze bereid waren te sterven en de lijden voor hun geloof.
III. De christenen waren zo ontgoocheld dat ze gingen hallucineren en zo dachten dat Jezus was opgestaan.
A. Niet waarschijnlijk, want hallucinaties kunnen alleen voortbrengen wat al in de gedachten van een mens leeft. De opstandingsgedachte was echter zover verwijderd van de discipelen als maar kan.
B. De enige opstanding waar ze in geloofden was die van de jongste dag (vgl. Joh. 11).
C. Gingen de vrouwen niet op weg om het lichaam te balsemen? Was Thomas niet gewoon boos toen de andere discipelen zeiden dat Jezus opgestaan was?
De volgend eindconclusie dringt zich aan ons op:
I. Het NT is een verzameling historisch betrouwbare geschriften.
A. Daar zijn archeologische bewijzen voor
B. Er is een overweldigende overvloed aan manuscripten
C. De teksten blijken vroeg en authenthiek te zijn.
II. De twijfel aangaande de geschriften van het NT is ingegeven door een wereldbeschouwelijk vooroordeel, nl. dat bovennatuurlijke gebeurtenissen niet plaats kunnen vinden.
III. Wat het NT zegt over Jezus is waar. Je kunt met behulp van deze geschriften de historische Jezus tegenkomen: wat Hij leerde, deed en wat er met Hem gebeurde.
A. We krijgen dan te maken met wonderen en zelfs Jezus' opstanding uit de dood.B. Maar het vreemde - of liever interessante - is dat ook vandaag de dag mensen genezen worden en zelfs opgewekt worden uit de dood in de Naam van Jezus. Net zoals Hij zijn volgelingen geboden had. De wonderen staan dus niet aleen in het NT maar gebeuren ook vandaag de dag in Jezus' Naam.

Auteur: Jos de Keyzer
Wil je dit artikel overnemen of ergens voor gebruiken? Vraag dan eerst even

Praatmee

Beluister onze podcast

#322 Patrick & Jeffrey over David de Vos, de Trump-bijbel en een opvallende arrestatie
Beluister op soundcloud
Bekijk alle afleveringen
Of beluister op:

Meerartikelen

Insalvation
Nieuws

InSalvation en Reyer lanceren nieuwe single: Leeuw van Juda

Met ‘Leeuw van Juda’ lanceert InSalvation een nieuwe single. Voor deze indrukwekkende song over Jezus werkten Jafeth en Sifra Bekx samen met Reyer. De single kwam vrijdag uit op alle kanalen en gaat over het aanbidden en prijzen van Jezus in de hemel

gomes
Positief nieuws

Voormalig PSV-keeper is nu predikant: "Jezus heeft mijn leven veranderd"

Jarenlang was hij een ontzettend populaire keeper bij PSV. Dit weekend keert de Braziliaanse Heurelho Gomes voor even terug bij de voetbalclub uit Eindhoven. In gesprek met de NOS vertelt hij over zijn nieuwe leven als predikant. “Jezus heeft mijn le

Tom de Wal
Nieuws

Kamervragen over demoonuitdrijving bij kinderen met autisme door Tom de Wal

D66 en GroenLinks/PvdA hebben Kamervragen gesteld over de Frontrunners Ministries en Tom de Wal. De politieke partijen stellen zich voornamelijk zorgen te maken over het uitdrijven van demonen bij kinderen. Directe aanleiding daarvoor is een publicat

ontmoetingsdag
Nieuws

Stichting Israël en de Bijbel organiseert ontmoetingsdag over wereldwijde impact 7 oktober

Stichting Israël en de Bijbel richt zich op de Ontmoetingsdag 9 mei vooral op de Joden buiten Israël en op de wereldwijde impact van ‘7 oktober’. Ver weg van IsraëlhuisSinds 1948 ligt de focus vaak op de Joden in Israël. Toch woont ruim de helft van

vluchtelingenkamp
Nieuws

Jaar oorlog in Sudan: hongersnood bedreigt 7 miljoen mensen

Maandag 15 april is het precies een jaar geleden dat de oorlog in Sudan uitbrak. Dit conflict, dat begon in de hoofdstad Khartoem, heeft zich ontwikkeld tot de grootste humanitaire crisis ter wereld. Terwijl de wereld afgeleid wordt door andere confl

Jeremia 26:6
Verdieping

De stenen van de Klaagmuur vertellen ten diepste wie God is

De Klaagmuur. Het is maar een muur. Wel een gerestaureerde muur. Het laatste overblijfsel van de buitenmuur, die ooit om het tempelplein was gebouwd. Van de oorspronkelijke tempel in Jeruzalem is alleen deze muur over. Ooit heeft de profeet Jeremia i

Laurens Pruis
Video

In Efeze 2 wordt het grootste probleem van de mensheid onthuld

Het grootste probleem van ons mensen wordt onthult in Efeze 2: de mensheid is morsdood door zonde. Paulus benadrukt dat we wandelden als doden, gevangen in rebellie tegen God. Wat is het antwoord op dit probleem? Gods genade! Door Zijn liefde maakte

ds. C. G. Vreugdenhil
Video

Terugkijken: ds. Vreugdenhil beantwoordt Refoweb-vragen

In onderstaande aflevering van 'Pastorie online', een programma van Refoweb.nl op de Reformatorische Omroep, is ds. C. G. Vreugdenhil te gast om te spreken over het thema 'O, alle gij dorstigen...'. De emeritus-predikant uit de Gereformeerde Gemeente

Meerartikelen

'De Wereld Rond'
Podcast

Zendingswerker deelt ervaringen in podcast: Jaap de Bruine

In deze podcastaflevering van 'De Wereld Rond' hoor je een gesprek met een zendeling die afkomstig is uit Zeeland. Jaap de Bruine kwam in 1972 in Spanje aan als zendeling en is sindsdien niet meer weggegaan. Beluister het gesprek:

Psalmen Challenge
Podcast

Psalmen Challenge: in deze podcast bespreken christenen Psalm 35

Symfonie van het hart is de psalmenchallenge die jou voorziet van alles wat je nodig hebt om het hele psalmenboek uit de Bijbel door te gaan. Teun van der Leer, Remko Ongersma en Peter Kruijt, de initiatiefnemers van de Psalmen Challenge, bespreken s

Op weg met de ander
Nieuws

Ontmoetingsdag voor mensen met beperking

De christelijke familievereniging Op weg met de ander houdt op zaterdag 20 april in Krimpen aan den IJssel haar 29e familie-ontmoetingsdag. De dag is bestemd voor mensen met een verstandelijke beperking, hun familieleden en begeleiders. ’s Morgens ho

Preston Sprinkle
Boekfragment

Transgenders hebben geen behoefte aan ik-weet-precies-hoe-alles-zit christenen

Er is niet één allesomvattende oplossing voor alle mensen die transgevoelens ervaren. Als iemand zegt dat die trans is, betekent dat alleen maar… dat die je net verteld heeft dat die trans is, en is jou zomaar een kans in de schoot geworpen om een re

europa
Nieuws

Meerderheid Europees Parlement wil abortus erkennen als mensenrecht: 'Duistere week'

Een meerderheid van het Europees Parlement heeft donderdag voor een resolutie gestemd waarin wordt opgeroepen abortus als een mensenrecht te erkennen. Men wil abortus opnemen in het Handvest van grondrechten van de Europese Unie. Dat gebeurt overigen

Kostiantyn Maksimov
Nieuws

Verdwenen Oekraïense priester staat terecht voor spionage

De opgepakte Oekraïense priester Kostiantyn Maksimov (40) staat een zware tijd te wachten: hij staat terecht voor spionage, schrijft waakhond Forum18. Maksimov, een Oekraïens-orthodoxe priester uit Zaporizja, werd door Russische strijdkrachten meegen

Arie en Wilma
Video

Arie en Wilma Zwitser zondag te gast bij Hour of Power

Aanstaande zondag zijn Arie en Wilma Zwitser te gast bij Hour of Power. Arie kreeg twee herseninfarcten en zijn leven hing aan een zijden draadje. De gebeurtenissen veranderde de kijk op het leven van Arie en Wilma drastisch. Ze vertellen er openhart

Willem Lingeman
Column

Haastige kerkgangers

Zondagmorgen is altijd weer een bijzonder moment in het leven van de familie Lingeman. Omdat de samenkomst die wij bezoeken zo’n dertig kilometer van onze woonplaats is, ligt er elke eerste dag van de week een reis door het ‘groene hart van Holland’

David de Vos
Nieuws

David de Vos reageert op vele kritiek: "Ik houd ontzettend veel van Jezus"

“Ik had niet gedacht dat mijn boek zoveel zou doen.” Aan het woord is evangelist David de Vos. Naar aanleiding van zijn boek ‘Rauw’ en de interviews die hij rondom dat boek gaf, kreeg hij te maken met talloze reacties, zowel positief als negatief. In

De ravage in het Wisconsin Family Action-kantoor
Nieuws

Man die brandbom in pro-life kantoor gooide veroordeeld tot 7,5 jaar gevangenisstraf

In mei 2022 gebeurde het: een man gooide een Molotov-cocktail in het kantoor van de christelijke pro-life organisatie Wisconsin Family Action. Het resultaat was een ravage. Nu is de man veroordeeld tot 7,5 jaar cel, bericht de Christian Post. De dade

Geweld in de Bijbel
Video

Geweld in de Bijbel: hoe gaan we als christenen hiermee om?

Op verschillende plekken in het Oude Testament komt geweld voor. Dit kan best een lastig onderwerp zijn, wanneer iemand je daarmee confronteert. In een video op het YouTube-kanaal Bijbelcursussen wordt uitleg gegeven over geweld in de Bijbel en hoe d

ds. J. R. van Vugt
Nieuws

Refoweb-vragensteller: 'Hoe weet ik dat ik oprecht geloof?'

'Ik snap alleen niet zo heel goed wat geloven nou precies is? Is het nou iets wat ik zelf moet doen of doet Christus dit? Hoe weet ik dat ik oprecht geloof? En hoe zit het geloof in elkaar? Kunt u dit voor mij uitleggen in Jip-en-Janneke-taal wat gel