Bikker en Stoffer spraken woensdag afzonderlijk met premier Rob Jetten en de vicepremiers over de begroting. Het kabinet van D66, VVD en CDA beschikt niet over een meerderheid in de Tweede Kamer en is daarom voor zijn plannen aangewezen op samenwerking met oppositiepartijen.

ChristenUnie: bescherm gezinnen en werkenden
Voor de ChristenUnie staat onder meer de financiële positie van gezinnen en werkenden centraal. Bikker waarschuwde voorafgaand aan het gesprek dat boodschappen duurder worden en dat ook volgend jaar koopkrachtverlies dreigt.

De partij heeft onder meer moeite met de manier waarop de zogenoemde vrijheidsbijdrage uitpakt. Volgens Bikker wordt die grotendeels betaald door werkenden, terwijl vermogen veel minder wordt belast. Ook de voorgenomen verhoging van het eigen risico in de zorg en de energierekening baren haar zorgen.

“Wie verantwoordelijkheid neemt voor een gezin, iedere dag naar zijn werk gaat of moeite heeft om rond te komen, verdient een overheid die naast hem staat”, aldus Bikker.

Na afloop van het gesprek hield de ChristenUnie-leider vast aan die lijn. Hardwerkende Nederlanders mogen volgens haar niet de dupe worden van stijgende prijzen. Voor extra financiële ruimte kijkt de partij nadrukkelijk naar vermogen en winsten. Het overleg met het kabinet omschreef Bikker als “duidelijk een eerste gesprek”.

De ChristenUnie stelt zich daarmee bereidwillig op tegenover het minderheidskabinet, maar wil niet zonder meer met de plannen instemmen. “Constructief zijn betekent niet dat we overal in meegaan”, zei Bikker vooraf. “Wij willen beschermen wat van waarde is.”

Ook medische ethiek speelt voor ChristenUnie
Daarbij gaat het voor de ChristenUnie niet alleen over koopkracht. Bikker benadrukte voorafgaand aan het overleg dat politiek volgens haar ook draait om “hoe we omgaan met kwetsbaar leven” en om de vrijheid van mensen om vanuit hun diepste overtuiging te leven.

Dat is relevant omdat juist medisch-ethische kwesties een belangrijk spanningspunt vormen tussen het kabinet en de christelijke oppositiepartijen. ChristenUnie en SGP maakten eerder al duidelijk zich zorgen te maken over onder meer draagmoederschap en embryo-onderzoek.

“Juist nu staan ook die waarden onder druk, dat vraagt om bescherming”, aldus Bikker. “Daar zal ik me hard voor maken. Want een land opbouwen betekent ook: beschermen wat van waarde is.”

SGP trekt rode lijn rond draagmoederschap
Bij de SGP werd woensdag vooral de behandeling van de Wet kind, draagmoederschap en afstamming een harde voorwaarde voor mogelijke steun aan een begrotingsakkoord.

SGP-leider Chris Stoffer liet na zijn gesprek met het kabinet weten dat er goed was geluisterd naar de eis van zijn partij dat de wet dit jaar niet wordt behandeld. Als het kabinet de behandeling toch doorzet, komt er volgens Stoffer geen handtekening van de SGP onder een begrotingsakkoord.

De SGP heeft al langer principiële bezwaren tegen draagmoederschap. Het wetsvoorstel waarover de discussie gaat, introduceert onder meer een wettelijke regeling voor draagmoederschap en bevat regels rond de afstamming en de positie van het kind.

Stoffer had voorafgaand aan het begrotingsoverleg al duidelijk gemaakt dat het doorzetten van de wet een grote drempel zou vormen voor steun aan het kabinet. Na het gesprek maakte hij die positie nog concreter.

Kritiek op late gesprekken
Stoffer uitte ook kritiek op het moment waarop het kabinet met oppositiepartijen in gesprek is gegaan. Volgens hem hadden de begrotingsgesprekken al voor het zomerreces moeten beginnen. Hij vergeleek de aanpak van het kabinet met iemand die pas op het moment van het examen serieus aan de slag gaat.

De komende tijd moet blijken hoeveel ruimte het kabinet bereid is te geven aan de wensen van de oppositie. Voor ChristenUnie en SGP staat in ieder geval meer op het spel dan alleen de financiële uitwerking van de begroting.

Bikker wil dat gezinnen en werkenden worden ontzien, maar benadrukt tegelijkertijd de bescherming van kwetsbaar leven en de vrijheid om vanuit een overtuiging te leven. Voor Stoffer is inmiddels concreet duidelijk waar op medisch-ethisch terrein een grens ligt: als de behandeling van de draagmoederschapswet dit jaar doorgaat, hoeft het kabinet voor een begrotingsakkoord niet op de handtekening van de SGP te rekenen.