Aanleiding is een recent rapport van Reinier van Zutphen, waarin staat dat sommige gemeenten voorschriften oplegden 'die niet overeenkomen met het juridisch kader'. De ombudsman onderzocht hoe overheden omgaan met het demonstratierecht en keek daarbij ook naar demonstraties bij abortusklinieken.

Bikker vraagt het kabinet expliciet of het die constatering herkent. 'Bent u van mening dat ook anti-abortusdemonstranten delen in dezelfde rechten als andere demonstranten?', schrijft zij in haar vragen aan de ministers.

Ook wil de ChristenUnie weten om welke gemeenten het precies gaat en op welke manier de regels rondom prolife-demonstraties juridisch problematisch waren. Verder vraagt Bikker of het kabinet bereid is gemeenten hierover aan te spreken en beter voor te lichten over het demonstratierecht.

Onderzoek Ombudsman
De discussie volgt op een onderzoek van de Nationale ombudsman naar 82 besluiten van gemeenten tussen 2020 en 2025 op basis van de Wet openbare manifestaties (Wom). Daarin constateert de ombudsman dat burgemeesters soms vooral probeerden demonstraties te begrenzen, terwijl minder werd gekeken naar mogelijke tegenreacties van omstanders.

In het rapport worden ook anti-abortusdemonstraties genoemd. De afgelopen jaren ontstond vaker discussie over demonstraties en gebedsacties bij abortusklinieken. Diverse prolifevrijwilligers zijn daarbij de afgelopen jaren aangehouden door de politie.

Zo oordeelde de Raad van State eind vorig jaar dat burgemeesters demonstraties direct voor de ingang van abortusklinieken mogen beperken om wanordelijkheden te voorkomen. Die uitspraak volgde op een zaak van Stichting Schreeuw om Leven tegen de gemeente Groningen. De stichting demonstreerde regelmatig bij een abortuskliniek in de stad, waarbij bezoekers werden aangesproken en folders uitgedeeld.

De burgemeester van Groningen had destijds bepaald dat demonstranten niet meer direct voor de ingang van de kliniek mochten staan. Uiteindelijk bleef die maatregel in stand.

Spanningsveld
In politiek Den Haag is al langer een discussie gaande over de vraag hoe prolife-demonstraties bij abortusklinieken zich verhouden tot privacy, veiligheid en het demonstratierecht. Voorstanders benadrukken dat vreedzaam demonstreren en het aanbieden van hulp of gesprekken onderdeel zijn van de vrijheid van meningsuiting en godsdienstvrijheid. Tegenstanders vinden juist dat vrouwen die een kliniek bezoeken beschermd moeten worden tegen ongewenste confrontaties.

Met de Kamervragen lijkt de ChristenUnie opnieuw nadrukkelijk aandacht te vragen voor de positie van prolife-demonstranten in dat maatschappelijke spanningsveld.