Wat beweegt jou in je werk?
“De afgelopen decennia heb ik in veel landen gezien hoe schrijnend het is als mensen niet de juiste behandelingen krijgen. En hoe mensen met een (visuele) beperking weggestopt worden en niet gezien worden. Terwijl ze het zo waard zijn om ook hun talenten te ontplooien en volwaardig onderdeel te zijn van hun gemeenschap. Die bewogenheid voor deze mensen drijft mij, die liefde beweegt mij.”

Wat spreekt je aan in het werk van SeeYou?
“Ik vind het mooi dat SeeYou de focus heeft op inclusie: dat mensen met een (visuele) beperking kunnen meedoen en gezien worden. Liefdadigheid is een mooi en humaan principe, maar streven naar waardigheid voor mensen gaat verder. Want ieder mens is waardevol én getalenteerd. De mensen voor wie we werken, de partners, de artsen. Het is mooi om anderen te ondersteunen in het onafhankelijk en zelfvoorzienend worden. Dat mensen in hun eigen kracht staan. En ook een stuk waardigheid ervaren, zo van: wij kunnen dit zelf in onze eigen leefgemeenschap realiseren. Dat is echt waar SeeYou zich voor inzet.

Ook voel ik me sterk verbonden met het verhaal van oprichters Martien en Jenny Cozijnsen. Martien Cozijnsen was als oogarts eens in een vluchtelingenkamp en zag dat een kind dat blind was ’s ochtends vroeg in een ton werd gezet, waar hij niet uit kon. De ouders moesten werken en het kind was met zijn beperking daarbij tot last. Dat raakte hem zo, en het raakt mij, want als je zoiets ziet, of zelfs maar hoort, dan wil je in beweging komen.

Ik heb helaas ook eens gezien dat een kind met een beperking in een kooi werd gestopt toen haar ouders moesten werken – een kooi! Deze mensen hadden geld en eten nodig, maar behalve liefdadigheid, vooral een duurzame verandering in de hele gemeenschap. Op lokaal, regionaal en landelijk niveau is het nodig om te investeren in de mensenrechten. Dat vraagt om een shift of power. Juist mensen met een (visuele) beperking zouden veel meer aan het roer moeten zitten, vind ik. Daarin ervaar ik ook de bescheidenheid van mijzelf op deze positie, als witte vrouw van middelbare leeftijd. Omdat ik eigenlijk vind dat ik hier niet hoef te zitten. Er zijn vele anderen voor wie het gepast is om op deze plek te zitten. Waarom niet iemand met een (visuele) beperking? Of een oogarts die mensen hun zicht en toekomstdromen weer teruggeeft? Zo iemand weet ten diepste waar dit werk echt over gaat. Dat zou een mooi streven zijn voor SeeYou vind ik.”

Had je die bewogenheid voor dat onrecht al van jongs af aan?
“Ja, ik denk dat het in mijn DNA zit. Ik weet nog dat ik op de kleuterschool zat, in Nijverdal was dat, en naast mij zat Gerrie. Ik zie het nog zo voor me; we zaten aan tafeltjes twee aan twee. Gerrie had een grote bril op met wat dikkere glazen erin en ze was niet zindelijk. Ze werd gepest. Iedereen jouwde haar uit. Als ze dan in haar broek had geplast, moest ze naar huis. Ik vond dat niet eerlijk, en stond aan haar kant, maar daarmee werd ik ook gepest. Toen dacht ik op een gegeven moment: hoe kunnen we ervoor zorgen dat ze minder gepest wordt? Dus ik vroeg aan de juffrouw: ‘Kan Gerrie geen onderbroekjes op school krijgen? Dan hoeft ze niet naar huis, en kan ze erbij blijven en gewoon meedoen.’ En dat werd gelukkig geregeld.

‘Ieder mens heeft iets te brengen wat kan vermenigvuldigen’
Dat is wel de rode lijn in mijn leven denk ik: ik vind het zo belangrijk dat ieder kind, ieder mens, tot zijn recht komt. Daarom ben ik eerst het onderwijs ingegaan en heb ik veel met jongeren gewerkt. We zijn jarenlang pleegouders geweest. Samen met mijn man hebben we vier jaar in Cuba gewoond, begin 2000, en daar ook kinderen en ouderen ontmoet die beperkt waren. Daarnaast ook in mijn werk voor Compassion. Ik ervaar een diepgewortelde bewogenheid en liefde voor het zien van mensen. En niet alleen om hen te zien, maar vooral dat ze zich kunnen ontplooien.”

Kun je een ontmoeting uit Cuba beschrijven die je bijblijft?
“Ja, ik ontmoette daar een dominee die blind was. Hij kon niets zien, maar had zoveel te geven aan de mensen. Hij kon prachtig muziek maken, en ook zijn preken waren echt doorleefd – mensen konden daar verder mee. Dat is voor mij wederkerigheid; want deze man inspireerde mij ook in de worstelingen en levensvragen die ik had. Daar ontmoet je elkaar.”

Wat zijn de uitdagingen die je voor SeeYou ziet?
“De uitdaging zit er denk ik in of het ons lukt om weg te blijven bij dat het werk om onszelf gaat, en dat we kunnen focussen op die wederkerigheid. Om de mensen met een (visuele) beperking en de mensen die zich ter plekke voor hen inzetten echt aan het stuur te laten en vertrouwen te geven.

En de uitdaging is ook dat in Nederland een deel van de mensen denkt: ja, maar we hebben hier ook veel problemen, dus die moeten we eerst oplossen. Daardoor is hun blikveld vernauwd, en hebben ze ook minder zicht op anderen die verder weg leven.”

‘Mensen met een (visuele) beperking zijn het waard om hun talenten te ontplooien en volwaardig onderdeel te zijn van hun gemeenschap’

Wat is jouw antwoord op deze gedachten van mensen?
“Ik denk dat je blikveld verbreedt als je teruggaat naar wat je ten diepste belangrijk vindt in het leven. Wat je beweegt, wat je waarden zijn, wat je geloof is. En wanneer je gelooft dat je hier niet alleen op de wereld voor jezelf bent, maar in verbinding leeft met anderen, dat dat zoveel rijker is. Want je leert altijd van een ander. Een tekst waaraan ik moet denken is uit Jesaja 58, dat als je uitreikt naar de armen, ook je eigen wond genezen zal worden.

Als je een ander mens ontmoet, dan erken je gezamenlijke pijn en ook gezamenlijke vreugde. Als ik als moeder elders in de wereld een andere moeder tegenkom, dan hebben we heel veel gelijk. Daar voelen we ons verbonden in. Het kan heel troostvol zijn en ontspanning geven, omdat je weet: ik ben niet alleen. Het is een principe van omdenken: je gaat het niet redden als je het alleen wilt doen. Je bent samen van betekenis. Het is goed om na te denken: wat betekent dat voor mij, waar voel ik dat ik van betekenis kan zijn? Voor ieder mens is dat anders.

En als je dit leest en voelt; hé, ik kan dus voorkomen dat een kind blind wordt, ja, dat verrijkt denk ik. Daar zit iets wonderlijks in. Ieder mens heeft iets te brengen wat kan vermenigvuldigen. Want het kan je eigen kind, broertje, zusje, neef of nichtje ook overkomen hier in Nederland. En hier kunnen zij meestal vrij eenvoudig een behandeling of een bril krijgen. Maar je blikveld verruimen betekent wel dat je een keuze hebt te maken, dat je moed moet hebben.”

Kun je een voorbeeld noemen van ‘je blik verruimen’?
“Soms kan dat in het klein gebeuren. Zoals gisteravond, we hadden met onze wijkgroep een avond samen. Mijn man vertelde iets over onze tijd in Cuba. Toen las iemand een brief voor – iemand uit Cuba had een brief geschreven voor ons als wijkgroep. En iedereen was heel erg geraakt. Dat gebeurt als je anderen ook laat spreken. En ik hoop dat we dat als SeeYou nog meer kunnen doen. 

‘We hebben allemaal in onze omgeving mensen die in enige mate ‘fysio-beperkt’ zijn’
Ik zoek dus ook hoe we dat verhaal van SeeYou breder gaan vertellen. Om uit te nodigen: hoe ga je om met dat wat je gegeven is? Hoe vermenigvuldig je dat wat je gekregen hebt? En ook: hoe kijk je in de ogen wat er niet is? Iedereen heeft dingen die we in de ogen moeten kijken, ik ook. Ik ben iemand die veel voelt. Soms overweldigen de emoties mij, ook in dit werk. Want het gaat zo over de kern wat mens-zijn is.”

Hoe gaan we die visie zien bij SeeYou dit jaar?
“Dit jaar hebben we een groot doel: we willen zoveel mogelijk kinderen en volwassenen uitzicht geven. Door hen letterlijk hun zicht teruggeven en zoveel mogelijk oogbehandelingen te faciliteren – van oogonderzoeken tot brillen, van staaroperaties tot het opleiden van zorgpersoneel.

 ‘Geef uitzicht’ gaat ook over degene die uitzicht geven – onze partners met wie SeeYou samenwerkt. Dat is bijvoorbeeld een oogarts. Of iemand die een oogbehandeling heeft ondergaan en wat dat voor die persoon betekent. Maar ook iemand die nog geen behandeling heeft gehad. Of onze ambassadeurs.

Uitzicht geven komt ook dichtbij. Ik bedoel, ik draag zelf een leesbril. We hebben allemaal in onze omgeving mensen die in enige mate ‘fysio-beperkt’ zijn. En dan voel je hoe belangrijk het is. Wij kunnen vrij eenvoudig voor een bril of lenzen kiezen, of een oogtest doen. Maar met name in landen in Afrika is deze toegang tot behandelingen van cruciaal belang, omdat daar veel meer oogziektes zijn. Die zijn onder meer te voorkomen wanneer de onhygiënische omstandigheden verbeteren. Anders krijgen mensen al snel trachoom en dat leidt tot blindheid. Elke minuut wordt er iemand blind, terwijl dat te voorkomen is. Met minimale inspanning kun je ervoor zorgen dat iemand niet blind wordt. En ik denk dan altijd, het zal maar een van mijn dochters zijn, of mijn partner, zus of vriendin. Hoe kun je dan daarin delen? In die houding van wederkerigheid.”

Hoe verbind jij jouw drijfveren met je werk voor SeeYou?
“Ik vind het mooi aan SeeYou dat het team van kundige mensen, zowel hier in Nederland als de partners in de landen, graag met het minimale het maximale wil bereiken. Ik houd erg van pelgrimeren en neem mensen graag mee op pelgrimstocht. Dan gaat er het minimale aan middelen mee in de rugzak, maar wel de meest essentiële spullen. Die rugzak is voor mij symbool voor wie ik ben, hoe ik werk, en voor hoe ik nu in het leven sta.

Mijn grootste inspiratiebron is Jezus. Los van theologie, als je ziet hoe Hij de dingen zo anders deed – dat inspireert mij enorm. Dat hij Zacheüs de tollenaar zag, dat hij vrouwen zag, en mensen die verstoten werden uit de gemeenschap. Hij wilde bij hén thuis eten. Hij raakte ze aan en bracht heling en vrede. Die liefde beweegt mij.

En wat ook ontspant is dat het niet van ons gevraagd wordt om de wereld te redden. Je blikveld verruimen is ook uitzicht geven, dat is letterlijk jezelf uitzicht geven. En dat is niet iets wat vanzelf gaat. Het vraagt een stukje verantwoordelijkheid en keuzes durven maken. Soms ook voorbijgaan aan je eigen overtuigingen of belangen. ‘Als ik het maar goed heb’, ‘als ik me maar ontwikkel’ – dat is zo groot geworden hier in Nederland. Dat vraagt dus bewustwording van ons. Maar je zult ontdekken dat het veel rijker is als je je blik verruimt.”